<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X21n0369"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 369 解深密经疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 369 解深密经疏</title> <author>唐 圆测撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>9卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">21</idno>.<idno type="no">369</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-04-14 23:30:55 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">解深密经疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00006"> <charName>CBETA CHARACTER CB00006</charName> <mapping cb:dec="983046" type="PUA">U+F0006</mapping> <mapping type="unicode">U+249B2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>璩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(王*巨)/木]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00170"> <charName>CBETA CHARACTER CB00170</charName> <mapping cb:dec="983210" type="PUA">U+F00AA</mapping> <mapping type="unicode">U+43F6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*坒]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00395"> <charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName> <mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping> <mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00584"> <charName>CBETA CHARACTER CB00584</charName> <mapping cb:dec="983624" type="PUA">U+F0248</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+98B0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[颱-台+犮]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02103"> <charName>CBETA CHARACTER CB02103</charName> <mapping cb:dec="985143" type="PUA">U+F0837</mapping> <mapping type="unicode">U+2337F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*来]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17758"> <charName>CBETA CHARACTER CB17758</charName> <mapping cb:dec="1000798" type="PUA">U+F455E</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[冗-几+言]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17761"> <charName>CBETA CHARACTER CB17761</charName> <mapping cb:dec="1000801" type="PUA">U+F4561</mapping> <mapping type="unicode">U+207A3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+冉]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-30T11:17:03"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171a" n="0171a"/> <lb ed="X" n="0171a01"/> <lb ed="X" n="0171a02"/> <lb ed="X" n="0171a03"/> <lb ed="X" n="0171a04"/><lb ed="R034" n="0581a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">解深密经疏目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>解深密经疏目次</head> <lb ed="X" n="0171a05"/><lb ed="R034" n="0581a02"/> <lb ed="X" n="0171a06"/><lb ed="R034" n="0581a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0601">卷第一 <lb ed="X" n="0171a07"/><lb ed="R034" n="0581a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0701">序品第一</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a08"/><lb ed="R034" n="0581a05"/><item xml:id="itemX21p0171a0801">卷第二 <lb ed="X" n="0171a09"/><lb ed="R034" n="0581a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a0901">勝義谛相品第二</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a10"/><lb ed="R034" n="0581a07"/><item xml:id="itemX21p0171a1001">卷第三 <lb ed="X" n="0171a11"/><lb ed="R034" n="0581a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1101">勝義谛相品之馀</item> <lb ed="X" n="0171a12"/><lb ed="R034" n="0581a09"/><item xml:id="itemX21p0171a1201">心意识相品第三</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a13"/><lb ed="R034" n="0581a10"/><item xml:id="itemX21p0171a1301">卷第四 <lb ed="X" n="0171a14"/><lb ed="R034" n="0581a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1401">一切法相品第四</item> <lb ed="X" n="0171a15"/><lb ed="R034" n="0581a12"/><item xml:id="itemX21p0171a1501">无自性相品第五</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a16"/><lb ed="R034" n="0581a13"/><item xml:id="itemX21p0171a1601">卷第五 <lb ed="X" n="0171a17"/><lb ed="R034" n="0581a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1701">无自性相品之馀</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a18"/><lb ed="R034" n="0581a15"/><item xml:id="itemX21p0171a1801">卷第六 <lb ed="X" n="0171a19"/><lb ed="R034" n="0581a16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a1901">分别瑜伽品第六</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a20"/><lb ed="R034" n="0581a17"/><item xml:id="itemX21p0171a2001">卷第七 <lb ed="X" n="0171a21"/><lb ed="R034" n="0581a18"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a2101">分别瑜伽品之馀</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a22"/><lb ed="R034" n="0581b01"/><item xml:id="itemX21p0171a2201">卷第八 <lb ed="X" n="0171a23"/><lb ed="R034" n="0581b02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171a2301">地波罗蜜多品第七</item></list></item> <lb ed="X" n="0171a24"/><lb ed="R034" n="0581b03"/><item xml:id="itemX21p0171a2401">卷第九 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171b" n="0171b"/> <lb ed="X" n="0171b01"/><lb ed="R034" n="0581b04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171b0101">地波罗蜜多品之馀</item> <lb ed="X" n="0171b02"/><lb ed="R034" n="0581b05"/><item xml:id="itemX21p0171b0201"><persName>如来</persName>成所作事品第八</item></list></item> <lb ed="X" n="0171b03"/><lb ed="R034" n="0581b06"/><item xml:id="itemX21p0171b0301">卷第十<note place="inline">但逸此卷</note> <lb ed="X" n="0171b04"/><lb ed="R034" n="0581b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX21p0171b0401"><persName>如来</persName>成所作事品之馀</item></list></item></list> <lb ed="X" n="0171b05"/><lb ed="R034" n="0581b08"/> <lb ed="X" n="0171b06"/><lb ed="R034" n="0581b09"/><p xml:id="pX21p0171b0601">解深密经疏目次<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0171b07"/> <lb ed="X" n="0171b08"/> <lb ed="X" n="0171b09"/> <lb ed="X" n="0171b10"/> <lb ed="X" n="0171b11"/> <lb ed="X" n="0171b12"/> <lb ed="X" n="0171b13"/><cb:docNumber>No. 369</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0171b14"/><lb ed="R034" n="0582a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>解深密经疏卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0171b15"/><lb ed="R034" n="0582a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">西明寺</name>沙门 圆测 撰</byline> <lb ed="X" n="0171b16"/><lb ed="R034" n="0582a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><head>解深密经序品第一</head> <lb ed="X" n="0171b17"/><lb ed="R034" n="0582a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0171b1701">将欲释经四门分别。一教兴题目。二辨经宗体。三 <lb ed="X" n="0171b18"/><lb ed="R034" n="0582a05"/>显所依为。四依文正释。</p> <lb ed="X" n="0171b19"/><lb ed="R034" n="0582a06"/><p xml:id="pX21p0171b1901">第一教兴及题目者。窃以。真性甚深。超众象而为 <lb ed="X" n="0171b20"/><lb ed="R034" n="0582a07"/>象。圆音秘密。布群言而不言。斯乃即言而言亡。非 <lb ed="X" n="0171b21"/><lb ed="R034" n="0582a08"/>象而象著。理虽寂而可谈。即言而言亡。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/>言虽弘 <lb ed="X" n="0171b22"/><lb ed="R034" n="0582a09"/>而无说。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/>故默不二于丈室。可谈。故辨三性于净宫。 <lb ed="X" n="0171b23"/><lb ed="R034" n="0582a10"/>是故<name role="" type="person">慈氏菩萨</name>。说真俗而幷存。龙猛大士。谈空有 <lb ed="X" n="0171b24"/><lb ed="R034" n="0582a11"/>而双遣。然则存不违遣。唯识之義弥彰。遣不违存。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0171c" n="0171c"/> <lb ed="X" n="0171c01"/><lb ed="R034" n="0582a12"/>无相之旨恒立。亦空亦有。顺成二谛之宗。非有非 <lb ed="X" n="0171c02"/><lb ed="R034" n="0582a13"/>空。契会中道之理。故知迷谬者说空而执有。悟解 <lb ed="X" n="0171c03"/><lb ed="R034" n="0582a14"/>者辨有而达空。<persName>佛</persName>法甚源岂不斯矣。但以接引多 <lb ed="X" n="0171c04"/><lb ed="R034" n="0582a15"/>方。入理非一。是故法王说三法轮。初为发起声闻 <lb ed="X" n="0171c05"/><lb ed="R034" n="0582a16"/>乘者。<name role="" type="person">波罗奈国</name><name role="" type="person">施鹿林</name>中。创开生死涅槃因果。此 <lb ed="X" n="0171c06"/><lb ed="R034" n="0582a17"/>即第一四谛法轮。次为发趣菩萨乘者。鹫峰山等 <lb ed="X" n="0171c07"/><lb ed="R034" n="0582a18"/>十六会中。说诸般若。此即第二无相法轮。後为发 <lb ed="X" n="0171c08"/><lb ed="R034" n="0582b01"/>趣一切乘者。莲花藏等净秽土中。说深密等。此即 <lb ed="X" n="0171c09"/><lb ed="R034" n="0582b02"/>第三了義大乘。是即<persName>如来</persName>教兴之意也。</p> <lb ed="X" n="0171c10"/><lb ed="R034" n="0582b03"/><p xml:id="pX21p0171c1001">题云解深密经者。一部总名。序品第一者。品内别 <lb ed="X" n="0171c11"/><lb ed="R034" n="0582b04"/>目。解谓解释。深即甚深。密者秘密。此经宗明境行 <lb ed="X" n="0171c12"/><lb ed="R034" n="0582b05"/>及果三种无等。解释如是甚深之義。名解深密。经 <lb ed="X" n="0171c13"/><lb ed="R034" n="0582b06"/>者。梵音名素怛缆。此云经也。若依俗典。经者常也。 <lb ed="X" n="0171c14"/><lb ed="R034" n="0582b07"/>经古历今。教義恒定。目之为常。或翻为线。四分律 <lb ed="X" n="0171c15"/><lb ed="R034" n="0582b08"/>云。线贯华定不失落。大唐三藏。翻为契经。谓契合。 <lb ed="X" n="0171c16"/><lb ed="R034" n="0582b09"/>契当道理。合有情機。经亦二義。一者贯穿。二者摄 <lb ed="X" n="0171c17"/><lb ed="R034" n="0582b10"/>持。贯穿所应说義。摄持所化有情。具斯二義。故名 <lb ed="X" n="0171c18"/><lb ed="R034" n="0582b11"/>契经。辨得名者。解经两字。是能诠教。深密之言。显 <lb ed="X" n="0171c19"/><lb ed="R034" n="0582b12"/>所诠理。从能所诠。以立经目。此即深密之解经也。 <lb ed="X" n="0171c20"/><lb ed="R034" n="0582b13"/>故六释中。是依主释。序品第一者。序谓由序。起正 <lb ed="X" n="0171c21"/><lb ed="R034" n="0582b14"/>说之由致。品谓品类。或品别義。显<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c2101" n="0171c2101"/><anchor xml:id="beg0171c2101" n="0171c2101"/>已<anchor xml:id="end0171c2101"/>闻等。義类相 <lb ed="X" n="0171c22"/><lb ed="R034" n="0582b15"/>从。摄義各别。目之为品。于一部内。有其八品。此品 <lb ed="X" n="0171c23"/><lb ed="R034" n="0582b16"/>最初。故名第一。故言解深密经序品第一。</p> <lb ed="X" n="0171c24"/><lb ed="R034" n="0582b17"/><p xml:id="pX21p0171c2401">言宗体者。体即总明能诠教体。宗言别显诸教所 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172a" n="0172a"/> <lb ed="X" n="0172a01"/><lb ed="R034" n="0582b18"/>诠。然诸圣教。大唐三藏。五门出体。一摄妄归真门。 <lb ed="X" n="0172a02"/><lb ed="R034" n="0583a01"/>谓诸圣教。名句文身。及以音声。用如为体。故维摩 <lb ed="X" n="0172a03"/><lb ed="R034" n="0583a02"/>等云。一切众生皆如也。一切诸法亦如也。</p><p xml:id="pX21p0172a0317" cb:place="inline">二摄 <lb ed="X" n="0172a04"/><lb ed="R034" n="0583a03"/>相归识门。略有二義。一三分明義。自体名识。见相 <lb ed="X" n="0172a05"/><lb ed="R034" n="0583a04"/>二分通名为相。故成唯识第一卷云。变谓识体转 <lb ed="X" n="0172a06"/><lb ed="R034" n="0583a05"/>似二分。见相俱依自体起故。又第二云。识所变相。 <lb ed="X" n="0172a07"/><lb ed="R034" n="0583a06"/>虽无量种。而能变识。类别唯三。若依此释。相谓相 <lb ed="X" n="0172a08"/><lb ed="R034" n="0583a07"/>状。见相皆是自体分识之相状故。二二分明義。见 <lb ed="X" n="0172a09"/><lb ed="R034" n="0583a08"/>分名识。相分为相。故成唯识云。或复内识转似外 <lb ed="X" n="0172a10"/><lb ed="R034" n="0583a09"/>境。若依此释。相分名相。相不離见。说名唯识。总说 <lb ed="X" n="0172a11"/><lb ed="R034" n="0583a10"/>意云。名句文身及以音声识之相故。名为识也。</p> <lb ed="X" n="0172a12"/><lb ed="R034" n="0583a11"/><p xml:id="pX21p0172a1201">三以假从实门。如瑜伽等。名等是假。声即是实。故 <lb ed="X" n="0172a13"/><lb ed="R034" n="0583a12"/>離声外无别名等。又解。此上三门。各开二门。初二 <lb ed="X" n="0172a14"/><lb ed="R034" n="0583a13"/>门者。一摄妄归真门。唯真非妄。二真妄差别门。是 <lb ed="X" n="0172a15"/><lb ed="R034" n="0583a14"/>妄非真。名等四法非真如故。次二门者。一摄相归 <lb ed="X" n="0172a16"/><lb ed="R034" n="0583a15"/>识门。唯识非相。二识相差别门。且依此土。名等四 <lb ed="X" n="0172a17"/><lb ed="R034" n="0583a16"/>法。唯相非识。名等皆是相分摄故。後二门者。一以 <lb ed="X" n="0172a18"/><lb ed="R034" n="0583a17"/>假从实门。唯实非假。二假实差别门。通假及实。名 <lb ed="X" n="0172a19"/><lb ed="R034" n="0583a18"/>等是假。声即实故。</p><p xml:id="pX21p0172a1908" cb:place="inline">第四三法定体门。三法即是 <lb ed="X" n="0172a20"/><lb ed="R034" n="0583b01"/>蕴处及界三科法门故。杂集论名三法品。萨婆多 <lb ed="X" n="0172a21"/><lb ed="R034" n="0583b02"/>宗评家正義。用声为体故。三科中。色蕴声处声界 <lb ed="X" n="0172a22"/><lb ed="R034" n="0583b03"/>所摄。依经部宗。假实二声以为教体。五蕴门中。色 <lb ed="X" n="0172a23"/><lb ed="R034" n="0583b04"/>蕴所摄。处界门中。声处法处声界法界。法数门中。 <lb ed="X" n="0172a24"/><lb ed="R034" n="0583b05"/>当廣分别。今依大乘。声及名等四法为性。于五蕴 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172b" n="0172b"/> <lb ed="X" n="0172b01"/><lb ed="R034" n="0583b06"/>中。色行二蕴。处界门中。声处法处声界法界。名等 <lb ed="X" n="0172b02"/><lb ed="R034" n="0583b07"/>三法。意识境故。</p><p xml:id="pX21p0172b0207" cb:place="inline">第五法数出体。四门分别。一法 <lb ed="X" n="0172b03"/><lb ed="R034" n="0583b08"/>数出体。二本影有无。三聚集显现历心差别。四辨 <lb ed="X" n="0172b04"/><lb ed="R034" n="0583b09"/>音一异。</p> <lb ed="X" n="0172b05"/><lb ed="R034" n="0583b10"/><p xml:id="pX21p0172b0501">言法数出体者。且辨邪教。数论外道。声谛为体。依 <lb ed="X" n="0172b06"/><lb ed="R034" n="0583b11"/>勝论宗。声德为性。顺世外道。四大为体。一切皆用 <lb ed="X" n="0172b07"/><lb ed="R034" n="0583b12"/>大为性故。声论诸师。用声为体。明论声常能为定 <lb ed="X" n="0172b08"/><lb ed="R034" n="0583b13"/>量。诠诸法故。今依内宗。诸说不同。萨婆多宗总有 <lb ed="X" n="0172b09"/><lb ed="R034" n="0583b14"/>七十五法。義如常释。然彼教体。杂心俱舍及毘婆 <lb ed="X" n="0172b10"/><lb ed="R034" n="0583b15"/>沙。皆有二说。一云<persName>如来</persName>法蕴色蕴为性。以是声故。 <lb ed="X" n="0172b11"/><lb ed="R034" n="0583b16"/>一云行蕴。名句字故。由斯義故。此地诸师解不同。 <lb ed="X" n="0172b12"/><lb ed="R034" n="0583b17"/>有其三说。一云音教以为正義。以声是善。名句文 <lb ed="X" n="0172b13"/><lb ed="R034" n="0583b18"/>身是无记故。故杂心云。经律阿毘昙。是名俗正法。 <lb ed="X" n="0172b14"/><lb ed="R034" n="0584a01"/>三十七道品。是说第一義。长行释云。俗正法者。言 <lb ed="X" n="0172b15"/><lb ed="R034" n="0584a02"/>说正法。一云名等以为正義。以能诠表所说義故。 <lb ed="X" n="0172b16"/><lb ed="R034" n="0584a03"/>故发智论云。十二部经。以何为性。答名身句身文 <lb ed="X" n="0172b17"/><lb ed="R034" n="0584a04"/>身次第住。乃至廣说。一云通用音声名等为体。由 <lb ed="X" n="0172b18"/><lb ed="R034" n="0584a05"/>前所说二种義故。今依新翻俱舍第一。具申两释。 <lb ed="X" n="0172b19"/><lb ed="R034" n="0584a06"/>谓说音声。或说名等。而无别判。正理第三。叙两师 <lb ed="X" n="0172b20"/><lb ed="R034" n="0584a07"/>说。亦同俱舍。兼有问答。故彼论云。语教异名。教容 <lb ed="X" n="0172b21"/><lb ed="R034" n="0584a08"/>是语。名教别体。教何是名。彼作是释。要由有名乃 <lb ed="X" n="0172b22"/><lb ed="R034" n="0584a09"/>说为教。是故似教体即是名。所以者何。诠義如实。 <lb ed="X" n="0172b23"/><lb ed="R034" n="0584a10"/>故名<persName>佛</persName>教。名能诠義。故教是名。由是<persName>佛</persName>教定名为 <lb ed="X" n="0172b24"/><lb ed="R034" n="0584a11"/>体。擧名为首。以摄句文。显宗第三。同顺正理。三藏 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0172c" n="0172c"/> <lb ed="X" n="0172c01"/><lb ed="R034" n="0584a12"/>解云。西方诸师。传作此释。俱舍正理。皆有两说。各 <lb ed="X" n="0172c02"/><lb ed="R034" n="0584a13"/>有所归。所以者何。令物欢喜。音声为勝。若约诠法。 <lb ed="X" n="0172c03"/><lb ed="R034" n="0584a14"/>名等即勝。故知所对不同。各有准據。由斯两说。皆 <lb ed="X" n="0172c04"/><lb ed="R034" n="0584a15"/>是正義。今详诸论。随文相判。正理论意。名等为正。故 <lb ed="X" n="0172c05"/><lb ed="R034" n="0584a16"/>彼结云。是故<persName>佛</persName>教定名为体。準此俱舍亦同正理。 <lb ed="X" n="0172c06"/><lb ed="R034" n="0584a17"/>以彼不破義不违故。或可後师自结所立。非正理 <lb ed="X" n="0172c07"/><lb ed="R034" n="0584a18"/>师刊定勝劣。若依婆沙。评家正義。音声为正。故大 <lb ed="X" n="0172c08"/><lb ed="R034" n="0584b01"/>婆沙第一百二十六云。问。如是<persName>佛</persName>教。以何为体。为 <lb ed="X" n="0172c09"/><lb ed="R034" n="0584b02"/>是语业。为是名等。答。应作是说。语业为体。问。若尔 <lb ed="X" n="0172c10"/><lb ed="R034" n="0584b03"/>次後所说。当云何通。如说<persName>佛</persName>教名何法。答谓名身 <lb ed="X" n="0172c11"/><lb ed="R034" n="0584b04"/>句身文身。次第行列。次第安佈。次第连合。答後文 <lb ed="X" n="0172c12"/><lb ed="R034" n="0584b05"/>为显<persName>佛</persName>教作用。不欲开示<persName>佛</persName>教自体。谓次第行列 <lb ed="X" n="0172c13"/><lb ed="R034" n="0584b06"/>安佈连合名句文身。是<persName>佛</persName>教用。有说<persName>佛</persName>教名等为 <lb ed="X" n="0172c14"/><lb ed="R034" n="0584b07"/>体。问。若尔此文所说。当云何通。如说<persName>佛</persName>教云何。答。 <lb ed="X" n="0172c15"/><lb ed="R034" n="0584b08"/>谓<persName>佛</persName>语言。唱词评论。语音语路。语业语表。是谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0172c16"/><lb ed="R034" n="0584b09"/>教。答依辗转因。故作是说。如世子孙辗转生法。谓 <lb ed="X" n="0172c17"/><lb ed="R034" n="0584b10"/>语起名。名能显義。如是说者。语业为体。<persName>佛</persName>意所说 <lb ed="X" n="0172c18"/><lb ed="R034" n="0584b11"/>他所闻故。具说如彼。问。岂不正理依婆沙等如何 <lb ed="X" n="0172c19"/><lb ed="R034" n="0584b12"/>不依评家正義。答曰众贤理长为勝。故别生理。名 <lb ed="X" n="0172c20"/><lb ed="R034" n="0584b13"/>等为正。解云。彼宗声为体者。法数门中。唯用音声 <lb ed="X" n="0172c21"/><lb ed="R034" n="0584b14"/>一法为体。名等为体者。即用名等三法为体。若合 <lb ed="X" n="0172c22"/><lb ed="R034" n="0584b15"/>说者。合用四法为体。谓声名等。评家正義。用声一 <lb ed="X" n="0172c23"/><lb ed="R034" n="0584b16"/>法为体。依经部宗。以声为体。故顺正理第十四卷。 <lb ed="X" n="0172c24"/><lb ed="R034" n="0584b17"/>破经部云。汝不应说名句文身即声为体。无性摄 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173a" n="0173a"/> <lb ed="X" n="0173a01"/><lb ed="R034" n="0584b18"/>论第一亦尔。彼云。诸契经句语为自性。且不应理。 <lb ed="X" n="0173a02"/><lb ed="R034" n="0585a01"/>然依彼宗。有三师说。一云。十二处中。声处为性。離 <lb ed="X" n="0173a03"/><lb ed="R034" n="0585a02"/>声无别名句字故。一云。法处相续假声以为自性。 <lb ed="X" n="0173a04"/><lb ed="R034" n="0585a03"/>唯是意识所缘性故。一云。通用假实二声为体。前 <lb ed="X" n="0173a05"/><lb ed="R034" n="0585a04"/>二義故。如何经部宗有此三说。三藏解云。以经为 <lb ed="X" n="0173a06"/><lb ed="R034" n="0585a05"/>量。释诸義者。皆名经部。故经部宗有此三说。彼宗 <lb ed="X" n="0173a07"/><lb ed="R034" n="0585a06"/>法数。诸说不同。一云離心无别心法。若依彼说。有 <lb ed="X" n="0173a08"/><lb ed="R034" n="0585a07"/>十九法。谓色中有十四。谓五根五境及四大种。心 <lb ed="X" n="0173a09"/><lb ed="R034" n="0585a08"/>唯是一。无心法故。不相应法唯有一数。谓诸无作。 <lb ed="X" n="0173a10"/><lb ed="R034" n="0585a09"/>无为有三。谓虚空。择灭。非择灭。如是有十九种法。 <lb ed="X" n="0173a11"/><lb ed="R034" n="0585a10"/>于中但用声处为体。相续假声无别体。故自馀诸。 <lb ed="X" n="0173a12"/><lb ed="R034" n="0585a11"/>说。一切法義中。当具分别。今依大乘。两说不。同一。 <lb ed="X" n="0173a13"/><lb ed="R034" n="0585a12"/>龙猛宗。无文正判。法数多少。准智度论明。诸法相 <lb ed="X" n="0173a14"/><lb ed="R034" n="0585a13"/>大分同于萨婆多宗。总有七百六十一法。何以得 <lb ed="X" n="0173a15"/><lb ed="R034" n="0585a14"/>知者。萨婆多宗。明七十五法。十住毘婆沙。立有七 <lb ed="X" n="0173a16"/><lb ed="R034" n="0585a15"/>百不相应法。故知除十四不相应。加七百不相应 <lb ed="X" n="0173a17"/><lb ed="R034" n="0585a16"/>法。故有七百六十一法。<note place="inline">更勘馀论</note>由斯即用十一色中 <lb ed="X" n="0173a18"/><lb ed="R034" n="0585a17"/>音声为体。故智度论三十三云。六通阿罗汉。<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0173a19"/><lb ed="R034" n="0585a18"/>法时。虽不在座。以天眼见<persName>佛</persName>。天耳闻法。若神通力 <lb ed="X" n="0173a20"/><lb ed="R034" n="0585b01"/>所不及处。不得见闻。準此<persName>佛</persName>教。用名为体。二弥勒 <lb ed="X" n="0173a21"/><lb ed="R034" n="0585b02"/>宗总有百法。如百法论。然出教体。诸教不同。有处 <lb ed="X" n="0173a22"/><lb ed="R034" n="0585b03"/>唯声。如维摩经等。<persName>佛</persName>以一音演说法。众生随类各 <lb ed="X" n="0173a23"/><lb ed="R034" n="0585b04"/>得解。又无量義经云。能以一音。普应众声。又大界 <lb ed="X" n="0173a24"/><lb ed="R034" n="0585b05"/>经云。<persName>如来</persName>一语说法中。演说无量契经海。又此经 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173b" n="0173b"/> <lb ed="X" n="0173b01"/><lb ed="R034" n="0585b06"/>第五云。<persName>如来</persName>言音。略有三种。一者契经。二者调伏。 <lb ed="X" n="0173b02"/><lb ed="R034" n="0585b07"/>三者本母。相续深密二经。皆云<persName>佛</persName>语有三。一修多 <lb ed="X" n="0173b03"/><lb ed="R034" n="0585b08"/>罗语。二毘尼语。三摩怛理迦语。显扬等论。即说圣 <lb ed="X" n="0173b04"/><lb ed="R034" n="0585b09"/>教名为声量。有处但用名等为体。如仁王经云。此 <lb ed="X" n="0173b05"/><lb ed="R034" n="0585b10"/>经名句百千<persName>佛</persName>说。又此经第四云。一者于无量说 <lb ed="X" n="0173b06"/><lb ed="R034" n="0585b11"/>法无量法句文字後後慧辨陀罗尼自在愚痴。二 <lb ed="X" n="0173b07"/><lb ed="R034" n="0585b12"/>者辩才自在愚痴。解云。无量说法者。義无碍境。无 <lb ed="X" n="0173b08"/><lb ed="R034" n="0585b13"/>量法句文字者。法无碍境。後後慧辨者。辞无碍境。 <lb ed="X" n="0173b09"/><lb ed="R034" n="0585b14"/>辩才自在者。辨说无碍境。故知圣教名等为体。故 <lb ed="X" n="0173b10"/><lb ed="R034" n="0585b15"/>成唯识第二卷云。若名句文。不异声者。法辞无碍 <lb ed="X" n="0173b11"/><lb ed="R034" n="0585b16"/>境应无别。准知名等以为自性。有处合说声及名 <lb ed="X" n="0173b12"/><lb ed="R034" n="0585b17"/>等。如仁王经云。十二部经如名句文声。又维摩经 <lb ed="X" n="0173b13"/><lb ed="R034" n="0585b18"/>第三卷云。有以音声语言文字而作<persName>佛</persName>事。如是乃 <lb ed="X" n="0173b14"/><lb ed="R034" n="0586a01"/>至诸<persName>佛</persName>威仪进止。诸所施为。无非<persName>佛</persName>事。<name role="" type="person">无垢称</name>经 <lb ed="X" n="0173b15"/><lb ed="R034" n="0586a02"/>亦同维摩。又十地论第一卷云。说者以此二事说。 <lb ed="X" n="0173b16"/><lb ed="R034" n="0586a03"/>闻者以此二事闻。具如彼说。解云。言二事者。谓声 <lb ed="X" n="0173b17"/><lb ed="R034" n="0586a04"/>及名等。有处文義合说为体。如瑜伽论八十一云。 <lb ed="X" n="0173b18"/><lb ed="R034" n="0586a05"/>论契经体。略有二种。一文。二義。文是所依。義是能 <lb ed="X" n="0173b19"/><lb ed="R034" n="0586a06"/>依。如是二种。总名一切所知境界。所以如是诸教 <lb ed="X" n="0173b20"/><lb ed="R034" n="0586a07"/>异者。三藏解云。據实皆用名等为体。而诸圣教。各 <lb ed="X" n="0173b21"/><lb ed="R034" n="0586a08"/>據一義。故不相违。所以者何。以假从实。用声为体。 <lb ed="X" n="0173b22"/><lb ed="R034" n="0586a09"/>離声无别名句等故。以体从用。名等为体。能诠诸 <lb ed="X" n="0173b23"/><lb ed="R034" n="0586a10"/>法自性差别二所依故。假实相藉合说为体。随阙 <lb ed="X" n="0173b24"/><lb ed="R034" n="0586a11"/>一种。说不成故。生解究竟必由文義。是故诸说互 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0173c" n="0173c"/> <lb ed="X" n="0173c01"/><lb ed="R034" n="0586a12"/>不相违。</p> <lb ed="X" n="0173c02"/><lb ed="R034" n="0586a13"/><p xml:id="pX21p0173c0201">第二本影有无。有其二義。一本影有无。二说法差 <lb ed="X" n="0173c03"/><lb ed="R034" n="0586a14"/>别。本影有无者。<persName>如来</persName>圣教。四法为体。所谓音声名 <lb ed="X" n="0173c04"/><lb ed="R034" n="0586a15"/>句文身。如是四法。<persName>如来</persName>自说。名为本质。闻者识变 <lb ed="X" n="0173c05"/><lb ed="R034" n="0586a16"/>名之为影。如是本影有无差别。总约诸宗。有其四 <lb ed="X" n="0173c06"/><lb ed="R034" n="0586a17"/>句。一有本无影。诸说不同。且依诸部。有其三说。一 <lb ed="X" n="0173c07"/><lb ed="R034" n="0586a18"/>萨婆多宗。一切<persName>佛</persName>声唯是有漏。亦说名等定唯无 <lb ed="X" n="0173c08"/><lb ed="R034" n="0586b01"/>记。若廣分别。如婆沙等。二大众部。一说部。说出世 <lb ed="X" n="0173c09"/><lb ed="R034" n="0586b02"/>部。鸡胤部等。皆作是说。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。皆是出世。无有 <lb ed="X" n="0173c10"/><lb ed="R034" n="0586b03"/>漏法。诸<persName>如来</persName>语。皆转法轮。<persName>佛</persName>以一音说一切法。三 <lb ed="X" n="0173c11"/><lb ed="R034" n="0586b04"/>多闻部说。<persName>佛</persName>五种音是出世间。所谓苦空无常无 <lb ed="X" n="0173c12"/><lb ed="R034" n="0586b05"/>我涅槃寂静。引圣道故。所馀诸声。皆是世间。如是 <lb ed="X" n="0173c13"/><lb ed="R034" n="0586b06"/>等部。皆作是说。唯本非影。彼宗不明唯识義故。二 <lb ed="X" n="0173c14"/><lb ed="R034" n="0586b07"/>有影无本者。诸那伽犀那。此云龙军。即是旧翻三 <lb ed="X" n="0173c15"/><lb ed="R034" n="0586b08"/>身论主。彼说<persName>佛</persName>果唯有真如及真如智。无色声等 <lb ed="X" n="0173c16"/><lb ed="R034" n="0586b09"/>粗相功德。坚慧论师。及金刚军。皆同此释。坚慧论 <lb ed="X" n="0173c17"/><lb ed="R034" n="0586b10"/>师。即是旧翻宝性论主。五印度北也。三本影俱有 <lb ed="X" n="0173c18"/><lb ed="R034" n="0586b11"/>者。月藏菩萨。<note place="inline">亦名护月</note>及亲光等。皆作是说。一切<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0173c19"/><lb ed="R034" n="0586b12"/>具有三身色声等德。金光明云。<persName>如来</persName>能转三种法 <lb ed="X" n="0173c20"/><lb ed="R034" n="0586b13"/>轮。谓转照持。如是等教。诚证非一。或能闻者识变 <lb ed="X" n="0173c21"/><lb ed="R034" n="0586b14"/>似彼。故知俱有本质影像。四本影俱无者。淸辨菩 <lb ed="X" n="0173c22"/><lb ed="R034" n="0586b15"/>萨。依勝義谛立一切法其性皆空。或可护法就勝 <lb ed="X" n="0173c23"/><lb ed="R034" n="0586b16"/>義谛。作如是说。<persName>如来</persName>圣教。本影俱无。勝義谛中。无 <lb ed="X" n="0173c24"/><lb ed="R034" n="0586b17"/>言等故。虽有如是四句差别。大唐三藏及护法宗。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174a" n="0174a"/> <lb ed="X" n="0174a01"/><lb ed="R034" n="0586b18"/>有其二義。一就实正教。唯本非影。本即<persName>如来</persName>正所 <lb ed="X" n="0174a02"/><lb ed="R034" n="0587a01"/>说故。二兼正俱说。通于本影。皆由<persName>如来</persName>说力起故。 <lb ed="X" n="0174a03"/><lb ed="R034" n="0587a02"/>问。若正教<persName>佛</persName>自说者。楞伽等说如何会释。四卷楞 <lb ed="X" n="0174a04"/><lb ed="R034" n="0587a03"/>伽第三卷云。我从某夜得最正觉。乃至某夜入般 <lb ed="X" n="0174a05"/><lb ed="R034" n="0587a04"/>涅槃。于其中间。不说一字。亦不<anchor xml:id="nkr_note_add_0174a0501" n="0174a0501"/><anchor xml:id="beg0174a0501" n="0174a0501"/>已<anchor xml:id="end0174a0501"/>说当说。不说是 <lb ed="X" n="0174a06"/><lb ed="R034" n="0587a05"/><persName>佛</persName>说。又大般若第五百六十七云。众生各各谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0174a07"/><lb ed="R034" n="0587a06"/>独为说法。而<persName>佛</persName>本来无说无示。又五百七十一云。 <lb ed="X" n="0174a08"/><lb ed="R034" n="0587a07"/>诸<persName>佛</persName>菩萨。从始至终。不说一字。解云。不说有其三 <lb ed="X" n="0174a09"/><lb ed="R034" n="0587a08"/>義。一依真如離言说等种种相故。故言不说。是故 <lb ed="X" n="0174a10"/><lb ed="R034" n="0587a09"/>四卷楞伽第三卷云。何因说言不说是<persName>佛</persName>说。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0174a11"/><lb ed="R034" n="0587a10"/>大慧。我因二法故。作如是说。云何二法。谓缘自得 <lb ed="X" n="0174a12"/><lb ed="R034" n="0587a11"/>法及本住法。又十卷楞伽第五卷云。一者依自身 <lb ed="X" n="0174a13"/><lb ed="R034" n="0587a12"/>内证法。二者依本住法。廣说如彼。解云。经意。于一 <lb ed="X" n="0174a14"/><lb ed="R034" n="0587a13"/>真如。有其二義。一内自所证。二有<persName>佛</persName>无<persName>佛</persName>性相常 <lb ed="X" n="0174a15"/><lb ed="R034" n="0587a14"/>住。如是真如。離言说故。名为不说。故彼四卷颂云。 <lb ed="X" n="0174a16"/><lb ed="R034" n="0587a15"/>尔时<persName>世尊</persName>。欲褈宣此義。而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0174a17"/><lb ed="R034" n="0587a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0174a1701"><l>我某夜成道</l><l>至某夜涅槃</l><l>于此二中间</l> <lb ed="X" n="0174a18"/><lb ed="R034" n="0587a17"/><l>我都无所说</l><l>缘自得法住</l><l>故我作是说</l> <lb ed="X" n="0174a19"/><lb ed="R034" n="0587a18"/><l>彼<persName>佛</persName>及与我</l><l>悉无有差别</l></lg> <lb ed="X" n="0174a20"/><lb ed="R034" n="0587b01"/><p xml:id="pX21p0174a2001">十卷第五。大同前颂。<note place="inline">第五句云内身证法性</note>又仁王经云。无 <lb ed="X" n="0174a21"/><lb ed="R034" n="0587b02"/>听无说如虚空。法同法性。听同说同。一切法皆如 <lb ed="X" n="0174a22"/><lb ed="R034" n="0587b03"/>也。又天亲菩萨般若论云。若人言<persName>如来</persName>说法。则为 <lb ed="X" n="0174a23"/><lb ed="R034" n="0587b04"/>谤<persName>佛</persName>。不能解我所说法故。此義云何。偈曰。</p> <lb ed="X" n="0174a24"/><lb ed="R034" n="0587b05"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0174a2401"><l>如<persName>佛</persName>法亦然</l><l>所说二差别</l><l>不離于法界</l> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174b" n="0174b"/> <lb ed="X" n="0174b01"/><lb ed="R034" n="0587b06"/><l>说法无自相</l></lg> <lb ed="X" n="0174b02"/><lb ed="R034" n="0587b07"/><p xml:id="pX21p0174b0201">论自释云。二差别者。所说法及義。解云。论意。化身 <lb ed="X" n="0174b03"/><lb ed="R034" n="0587b08"/><persName>如来</persName>。離真如外无别自相。如<persName>佛</persName>離真如外无别自 <lb ed="X" n="0174b04"/><lb ed="R034" n="0587b09"/>相。所说教法及所说義。亦复如是。二约诸<persName>佛</persName>所说 <lb ed="X" n="0174b05"/><lb ed="R034" n="0587b10"/>无异。故言不说。故般若论云。如经言。须菩提。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0174b06"/><lb ed="R034" n="0587b11"/>无所说法故。此義云何。无有一法唯独<persName>如来</persName>说馀 <lb ed="X" n="0174b07"/><lb ed="R034" n="0587b12"/><persName>佛</persName>不说故。三约堕文字法。故言不说。是故四卷楞 <lb ed="X" n="0174b08"/><lb ed="R034" n="0587b13"/>伽第四云。<persName>如来</persName>不说堕文字法。文字有无不可得 <lb ed="X" n="0174b09"/><lb ed="R034" n="0587b14"/>故。除不堕文字。若有人言。<persName>如来</persName>说堕文字法者。此 <lb ed="X" n="0174b10"/><lb ed="R034" n="0587b15"/>则妄说。法離文字故。是故诸<persName>佛</persName>及诸菩萨。不说一 <lb ed="X" n="0174b11"/><lb ed="R034" n="0587b16"/>字。不答一字。乃至廣说。又彼复云。大慧。若不说一 <lb ed="X" n="0174b12"/><lb ed="R034" n="0587b17"/>切法者。教法则壞。教法壞者。则无诸<persName>佛</persName>菩萨缘觉 <lb ed="X" n="0174b13"/><lb ed="R034" n="0587b18"/>声闻。若无者谁说为谁。十卷第六大同此说。故不 <lb ed="X" n="0174b14"/><lb ed="R034" n="0588a01"/>繁述。准上经文。虽不能说堕文字法。而能宣说不 <lb ed="X" n="0174b15"/><lb ed="R034" n="0588a02"/>堕文字三藏圣教。故维摩云。夫说法者无说无示。 <lb ed="X" n="0174b16"/><lb ed="R034" n="0588a03"/>其听法者无闻无得。譬如幻士为幻人说法。当建 <lb ed="X" n="0174b17"/><lb ed="R034" n="0588a04"/>是意而为说法。又问。兼正俱说通本影者。如何会 <lb ed="X" n="0174b18"/><lb ed="R034" n="0588a05"/>释。无性菩萨摄大乘论。彼文但用闻者识上聚集 <lb ed="X" n="0174b19"/><lb ed="R034" n="0588a06"/>显现。以为自性。解云。护法不依彼论以为定量。故 <lb ed="X" n="0174b20"/><lb ed="R034" n="0588a07"/>不成难。又解。护法同无性说。彼无性意。许有三身 <lb ed="X" n="0174b21"/><lb ed="R034" n="0588a08"/>色声等德。亦能说法。故彼论云。受用变化。即是後 <lb ed="X" n="0174b22"/><lb ed="R034" n="0588a09"/>得智之差别。问。若尔如何闻者识上聚集显现。以 <lb ed="X" n="0174b23"/><lb ed="R034" n="0588a10"/>为教体。而不说言见者识上所现色身以为化身。 <lb ed="X" n="0174b24"/><lb ed="R034" n="0588a11"/>解云。影略互显。據实。身教皆有本影。故不相违。问。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0174c" n="0174c"/> <lb ed="X" n="0174c01"/><lb ed="R034" n="0588a12"/>等是影略。如何不说见者识相以为二身。解云。不 <lb ed="X" n="0174c02"/><lb ed="R034" n="0588a13"/>必须通。不離难故。又解。教为生解。闻者识相。亲能 <lb ed="X" n="0174c03"/><lb ed="R034" n="0588a14"/>生解。身出<persName>佛</persName>体。由斯且说<persName>佛</persName>色心等。问。闻者识上 <lb ed="X" n="0174c04"/><lb ed="R034" n="0588a15"/>所变教体。为是有漏。为无漏耶。大唐三藏释云。西 <lb ed="X" n="0174c05"/><lb ed="R034" n="0588a16"/>方两释。一云无漏心变。定唯无漏。有漏心变。自有 <lb ed="X" n="0174c06"/><lb ed="R034" n="0588a17"/>二義。横剋而言。名为有漏。以有漏心所变境故。若 <lb ed="X" n="0174c07"/><lb ed="R034" n="0588a18"/>从法界所流義边。名为无漏。无性论宗。多依此释。 <lb ed="X" n="0174c08"/><lb ed="R034" n="0588b01"/>一云有漏心所变者。定是有漏。若无漏心所变相 <lb ed="X" n="0174c09"/><lb ed="R034" n="0588b02"/>者。定唯无漏。虽有两说。大唐三藏。护法菩萨。意存 <lb ed="X" n="0174c10"/><lb ed="R034" n="0588b03"/>後。说故成唯识论第十卷云。见相二分。有漏无漏。 <lb ed="X" n="0174c11"/><lb ed="R034" n="0588b04"/>定是同性。善等三性。不必同性。三性因缘。杂引生 <lb ed="X" n="0174c12"/><lb ed="R034" n="0588b05"/>故。问。有漏变正教。正教成有漏。无漏变邪教。邪教 <lb ed="X" n="0174c13"/><lb ed="R034" n="0588b06"/>应无漏。解云。许亦无失。无漏变故。问。教有邪正殊。 <lb ed="X" n="0174c14"/><lb ed="R034" n="0588b07"/>皆通漏无漏。或可。人有凡圣异。皆通圣非圣。解云。 <lb ed="X" n="0174c15"/><lb ed="R034" n="0588b08"/>许亦无失。以能变心通二种故。言说法差别者。自 <lb ed="X" n="0174c16"/><lb ed="R034" n="0588b09"/>有二种。一约三身者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174001" n="0174001"/>二依诸知。约三身。问。依何身 <lb ed="X" n="0174c17"/><lb ed="R034" n="0588b10"/>而能说法。答。萨婆多宗。<persName>佛</persName>有二种。一者生身<persName>佛</persName>。谓 <lb ed="X" n="0174c18"/><lb ed="R034" n="0588b11"/>父母所生有漏身。二法身<persName>佛</persName>。谓五分法身。生身说 <lb ed="X" n="0174c19"/><lb ed="R034" n="0588b12"/>法。而非法身。入观位中不说法故。依经部宗。亦有 <lb ed="X" n="0174c20"/><lb ed="R034" n="0588b13"/>二身。皆能说法。彼宗无漏能发音声说圣教也。今 <lb ed="X" n="0174c21"/><lb ed="R034" n="0588b14"/>依大乘。具有三身。说与不说。有其四句。一。一说二 <lb ed="X" n="0174c22"/><lb ed="R034" n="0588b15"/>不说。谓受用身。为受法乐。能自说故。非法身者。无 <lb ed="X" n="0174c23"/><lb ed="R034" n="0588b16"/>言说故。亦非化身。非真说故。或可。化身非馀二身。 <lb ed="X" n="0174c24"/><lb ed="R034" n="0588b17"/>无言说故。无所为故。虽他受用对機说法。而实是 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175a" n="0175a"/> <lb ed="X" n="0175a01"/><lb ed="R034" n="0588b18"/>化。二。二说一不说。谓<persName>佛</persName>法身。及受用身。内证圣行 <lb ed="X" n="0175a02"/><lb ed="R034" n="0589a01"/>境界故。受用法乐故。或可。受用变化。皆能说法。而 <lb ed="X" n="0175a03"/><lb ed="R034" n="0589a02"/>非法身。无言说故。三。三皆说法。如十卷楞伽第二 <lb ed="X" n="0175a04"/><lb ed="R034" n="0589a03"/>卷说。法身说法者。内证圣行境界故。报<persName>佛</persName>说法者。 <lb ed="X" n="0175a05"/><lb ed="R034" n="0589a04"/>说一切法自相同相故。化<persName>佛</persName>说法者。说六度等乃 <lb ed="X" n="0175a06"/><lb ed="R034" n="0589a05"/>至廣说。四卷楞伽第一卷说。大同前说。四。三皆不 <lb ed="X" n="0175a07"/><lb ed="R034" n="0589a06"/>说。所以者何。真如法身无言说故。自受用身无所 <lb ed="X" n="0175a08"/><lb ed="R034" n="0589a07"/>为故。变化身等非真说故。然<persName>佛</persName>地论。且依说義。略 <lb ed="X" n="0175a09"/><lb ed="R034" n="0589a08"/>叙三说。故<persName>佛</persName>地论第一卷云。受用变化二<persName>佛</persName>土中。 <lb ed="X" n="0175a10"/><lb ed="R034" n="0589a09"/>今此净土。何土所摄。说此经<persName>佛</persName>。为是何身。有義。化 <lb ed="X" n="0175a11"/><lb ed="R034" n="0589a10"/>土化身说法。有说。受用土受用身说法。廣说如彼。 <lb ed="X" n="0175a12"/><lb ed="R034" n="0589a11"/>如实義者。释迦牟尼。说此经时。地前大众。见变化 <lb ed="X" n="0175a13"/><lb ed="R034" n="0589a12"/>身。居此秽土。为其说法。地上大众。见受用身。居<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0175a14"/><lb ed="R034" n="0589a13"/>净土。为其说法。所闻虽同。所见各别。具说如彼。准 <lb ed="X" n="0175a15"/><lb ed="R034" n="0589a14"/>如实義。于三身中。二身说法。而非法身。依土差别 <lb ed="X" n="0175a16"/><lb ed="R034" n="0589a15"/>者。依楞伽经。有十种说法。一语言说法。乃至第十 <lb ed="X" n="0175a17"/><lb ed="R034" n="0589a16"/>动身说法。故十卷经第四卷云。大慧。复言。<persName>世尊</persName>有 <lb ed="X" n="0175a18"/><lb ed="R034" n="0589a17"/>语言说。应有诸法。若无诸法。应无言说。<persName>佛</persName>告大慧。 <lb ed="X" n="0175a19"/><lb ed="R034" n="0589a18"/>亦有无法而有言说。如兔角等。大慧。兔角非有非 <lb ed="X" n="0175a20"/><lb ed="R034" n="0589b01"/>无。而有言说。故汝所难此義<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a2001" n="0175a2001"/><anchor xml:id="beg0175a2001" n="0175a2001"/>已<anchor xml:id="end0175a2001"/>破。大慧。非一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0175a21"/><lb ed="R034" n="0589b02"/>土言语说法。何以故。有<persName>佛</persName>国土。直亲不瞬口无言 <lb ed="X" n="0175a22"/><lb ed="R034" n="0589b03"/>说。名为说法。<note place="inline">四卷楞伽云瞻视显法</note>有<persName>佛</persName>国土。直示相名为 <lb ed="X" n="0175a23"/><lb ed="R034" n="0589b04"/>说法。<note place="inline">四卷楞伽或有作相</note>有<persName>佛</persName>国土。但动眉相名为说法。<note place="inline">四卷 <lb ed="X" n="0175a24"/><lb ed="R034" n="0589b05"/>楞伽或有扬眉</note>有<persName>佛</persName>国土。唯动眼相名为说。<note place="inline">四卷楞伽或有动精</note>有 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175b" n="0175b"/> <lb ed="X" n="0175b01"/><lb ed="R034" n="0589b06"/><persName>佛</persName>。土歎名为说法。<note place="inline">四卷亦同</note>有<persName>佛</persName>国土。欠名为说法。<note place="inline">四卷 <lb ed="X" n="0175b02"/><lb ed="R034" n="0589b07"/>亦同</note>有<persName>佛</persName>国土。咬名为说法。<note place="inline">四卷云或謦欬</note>有<persName>佛</persName>国土。念名 <lb ed="X" n="0175b03"/><lb ed="R034" n="0589b08"/>为说法。<note place="inline">四卷经云或念刹土</note>有<persName>佛</persName>国土。动身名为说法。<note place="inline">四卷云或 <lb ed="X" n="0175b04"/><lb ed="R034" n="0589b09"/>动摇</note>又维摩经第三卷云。有以光明而作<persName>佛</persName>事。或以 <lb ed="X" n="0175b05"/><lb ed="R034" n="0589b10"/>菩萨。或<persName>佛</persName>化人。或菩提树。或以衣服卧具。或以饭 <lb ed="X" n="0175b06"/><lb ed="R034" n="0589b11"/>食。或以园林台观。或以三十二相八十随好。或以 <lb ed="X" n="0175b07"/><lb ed="R034" n="0589b12"/><persName>佛</persName>身。或以虚空。或梦喩等。或以音声语言文字。而 <lb ed="X" n="0175b08"/><lb ed="R034" n="0589b13"/>作<persName>佛</persName>事。或有<persName>佛</persName>土。寂寞无言无说无示无识无作 <lb ed="X" n="0175b09"/><lb ed="R034" n="0589b14"/>无。为而作<persName>佛</persName>事。如是阿难。诸<persName>佛</persName>威仪进止。诸所施 <lb ed="X" n="0175b10"/><lb ed="R034" n="0589b15"/>为。无非<persName>佛</persName>事。若廣分别。如<name role="" type="person">无垢称</name>第五卷说。所以 <lb ed="X" n="0175b11"/><lb ed="R034" n="0589b16"/>如是诸教异者。依大乘宗。泛论说法。略有四義。一 <lb ed="X" n="0175b12"/><lb ed="R034" n="0589b17"/>语言说。如<persName>佛</persName>地论。二身说法。而非法身。二生解说 <lb ed="X" n="0175b13"/><lb ed="R034" n="0589b18"/>法。亦通法身。如楞伽经。三依土差别。十种说法。如 <lb ed="X" n="0175b14"/><lb ed="R034" n="0590a01"/>楞伽经。四诸<persName>佛</persName>进止诸所施为。乃成无量。如维摩 <lb ed="X" n="0175b15"/><lb ed="R034" n="0590a02"/>等。各有所據。故不相违。或可。<persName>佛</persName>事显利益事。非唯 <lb ed="X" n="0175b16"/><lb ed="R034" n="0590a03"/>说法。问上诸说皆有名等为不定耶。解云不定。法 <lb ed="X" n="0175b17"/><lb ed="R034" n="0590a04"/>身说法及虚空等能生解故。名为说法。而无名等。 <lb ed="X" n="0175b18"/><lb ed="R034" n="0590a05"/>诸无为法。无分位故。若其无说无示等者。寂默心 <lb ed="X" n="0175b19"/><lb ed="R034" n="0590a06"/>上。假立名等。于理无失。有为心等。有分位故。</p> <lb ed="X" n="0175b20"/><lb ed="R034" n="0590a07"/><p xml:id="pX21p0175b2001">三聚集显现历心差别者。如摄大乘无性释云。贯 <lb ed="X" n="0175b21"/><lb ed="R034" n="0590a08"/>穿缝缀。故名为经。此中即是随堕八时。闻者识上。 <lb ed="X" n="0175b22"/><lb ed="R034" n="0590a09"/>直非直说。聚集显现。以为体性。解云。八时有其二 <lb ed="X" n="0175b23"/><lb ed="R034" n="0590a10"/>释。一云八时即八转声。谓于七转。加呼召声。如言 <lb ed="X" n="0175b24"/><lb ed="R034" n="0590a11"/>系補卢沙。此八转声。後当分别。谓<persName>佛</persName>说法。于八转 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0175c" n="0175c"/> <lb ed="X" n="0175c01"/><lb ed="R034" n="0590a12"/>中。随用一声。故云随堕八时。一云依声明论。昼夜 <lb ed="X" n="0175c02"/><lb ed="R034" n="0590a13"/>各有四时。合有八时。<persName>如来</persName>说法。于八时中。随堕一 <lb ed="X" n="0175c03"/><lb ed="R034" n="0590a14"/>时。故云随堕八时。直非直说。有其三释。一云诠自 <lb ed="X" n="0175c04"/><lb ed="R034" n="0590a15"/>性故。名为直说。诠差别故。名非直说。一云。长行名 <lb ed="X" n="0175c05"/><lb ed="R034" n="0590a16"/>为直说。偈颂为非直说。一云。十二部中。契经为直 <lb ed="X" n="0175c06"/><lb ed="R034" n="0590a17"/>说。馀十一部为非直说。此中意说。随堕八时。闻者 <lb ed="X" n="0175c07"/><lb ed="R034" n="0590a18"/>识上。十二部经名字句等。聚集显现。以为教体。问。 <lb ed="X" n="0175c08"/><lb ed="R034" n="0590b01"/>何等名为闻者识心。如何说为聚集显现。解云。依 <lb ed="X" n="0175c09"/><lb ed="R034" n="0590b02"/>瑜伽论。且约六识分别五心。故彼第一卷云。复次 <lb ed="X" n="0175c10"/><lb ed="R034" n="0590b03"/>由眼识生三心可得。如其次第。谓猝尔。寻求。决 <lb ed="X" n="0175c11"/><lb ed="R034" n="0590b04"/>定心。初是眼识。二在意识。决定心後。方有染净。此 <lb ed="X" n="0175c12"/><lb ed="R034" n="0590b05"/>後乃至等流眼识善不善转。而彼不自由分别力。 <lb ed="X" n="0175c13"/><lb ed="R034" n="0590b06"/>乃至此意不趣馀境。经尔所时。眼意二识。或善或 <lb ed="X" n="0175c14"/><lb ed="R034" n="0590b07"/>染。相续而转。如眼识生。乃至身识亦尔。解云。五中。 <lb ed="X" n="0175c15"/><lb ed="R034" n="0590b08"/>初後通六。次三唯意。又前三是无记。後二通善恶。 <lb ed="X" n="0175c16"/><lb ed="R034" n="0590b09"/>又猝尔五识後。必有寻求心。寻求心後。或散不散。 <lb ed="X" n="0175c17"/><lb ed="R034" n="0590b10"/>散即复起猝尔五识。不散即起第三决定。乃至等 <lb ed="X" n="0175c18"/><lb ed="R034" n="0590b11"/>流。又意识猝尔。自有二种。一五识同时猝尔意识。 <lb ed="X" n="0175c19"/><lb ed="R034" n="0590b12"/>二独头意识猝尔堕心。故瑜伽论第三卷云。又意 <lb ed="X" n="0175c20"/><lb ed="R034" n="0590b13"/>识任运散乱缘。不串习境时。无欲等生。尔时意识。 <lb ed="X" n="0175c21"/><lb ed="R034" n="0590b14"/>名猝尔堕心。唯缘过去境。五识无间。所生意识。或 <lb ed="X" n="0175c22"/><lb ed="R034" n="0590b15"/>寻求。或决定。唯应说缘现在境。若此即缘彼境生。 <lb ed="X" n="0175c23"/><lb ed="R034" n="0590b16"/>释家四说。一云意识任运。不依前三心次第。故名 <lb ed="X" n="0175c24"/><lb ed="R034" n="0590b17"/>散乱。泛尔漫缘不串习境时。有五遍行。无别境五。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176a" n="0176a"/> <lb ed="X" n="0176a01"/><lb ed="R034" n="0590b18"/>尔时意识。名猝尔堕心。唯能缘过去曾所缘境。若 <lb ed="X" n="0176a02"/><lb ed="R034" n="0591a01"/>说五识无间所生意识。或寻求心。或决定心。唯应 <lb ed="X" n="0176a03"/><lb ed="R034" n="0591a02"/>说缘前五识种类现在境。若此寻求决定二心。即 <lb ed="X" n="0176a04"/><lb ed="R034" n="0591a03"/>缘彼五识种类境生。馀三师说。如五心章。此中且 <lb ed="X" n="0176a05"/><lb ed="R034" n="0591a04"/>依前五种心。以明聚集。言聚集者。如契经说。诸行 <lb ed="X" n="0176a06"/><lb ed="R034" n="0591a05"/>无常。有起尽法。生必灭故。彼寂为乐。解云。此即契 <lb ed="X" n="0176a07"/><lb ed="R034" n="0591a06"/>经比量破执常者。诸行无常宗。有起尽法者是同 <lb ed="X" n="0176a08"/><lb ed="R034" n="0591a07"/>法喩。擧灯光等。生必灭故者是因。由是道理。彼寂 <lb ed="X" n="0176a09"/><lb ed="R034" n="0591a08"/>涅槃。以为勝乐。且约初句。以辨聚集。于中具有四 <lb ed="X" n="0176a10"/><lb ed="R034" n="0591a09"/>声四字四名一句及所诠義。于此義中。西方诸师。 <lb ed="X" n="0176a11"/><lb ed="R034" n="0591a10"/>且作三释。有云。说诸字时。猝尔耳识。同时意识。及 <lb ed="X" n="0176a12"/><lb ed="R034" n="0591a11"/>寻求心。唯有声相。所以者何。五俱意识。是现量故。 <lb ed="X" n="0176a13"/><lb ed="R034" n="0591a12"/>不缘名等。若寻求心。寻五识等所缘境故。不缘名 <lb ed="X" n="0176a14"/><lb ed="R034" n="0591a13"/>等。虽此三识所变声上皆有名等。如生等相。而不 <lb ed="X" n="0176a15"/><lb ed="R034" n="0591a14"/>缘故。不说聚集。决定心後有三种相。谓声名字。至 <lb ed="X" n="0176a16"/><lb ed="R034" n="0591a15"/>说行时。猝尔耳识。同时意识。及寻求心。唯得行声。 <lb ed="X" n="0176a17"/><lb ed="R034" n="0591a16"/>準前可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>知。决定心等。亦得九种。準前可知。说常字 <lb ed="X" n="0176a18"/><lb ed="R034" n="0591a17"/>时。猝尔心等得常声。决定心後。得十四种。谓四声 <lb ed="X" n="0176a19"/><lb ed="R034" n="0591a18"/>四字四名一句及所诠義。由此极少。经十六心。乃 <lb ed="X" n="0176a20"/><lb ed="R034" n="0591b01"/>得具足。谓从四字。皆有四心。谓猝尔耳识同时意 <lb ed="X" n="0176a21"/><lb ed="R034" n="0591b02"/>识。寻求决定。若不散者。起染净心。如理应思。有義。 <lb ed="X" n="0176a22"/><lb ed="R034" n="0591b03"/>猝尔耳识。同时意识。不缘名等。義如前说。是现量 <lb ed="X" n="0176a23"/><lb ed="R034" n="0591b04"/>故。寻求<anchor xml:id="nkr_note_add_0176a2301" n="0176a2301"/><anchor xml:id="beg0176a2301" n="0176a2301"/>已<anchor xml:id="end0176a2301"/>去。即非现量。由斯亦得声名字等。四寻 <lb ed="X" n="0176a24"/><lb ed="R034" n="0591b05"/>求心。如其次第。得三六九及以十四。準前应知。若 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176b" n="0176b"/> <lb ed="X" n="0176b01"/><lb ed="R034" n="0591b06"/>依此释。经十二心。方得具足。决定心等。所得多少。 <lb ed="X" n="0176b02"/><lb ed="R034" n="0591b07"/>如理应知。有義。耳识同时意识。亦缘名等。若不尔 <lb ed="X" n="0176b03"/><lb ed="R034" n="0591b08"/>者。寻求意识。寻何等名。由斯道理。说诸字时。猝尔 <lb ed="X" n="0176b04"/><lb ed="R034" n="0591b09"/>耳识。唯得诸声。同时意识。得声名等。于此義中。分 <lb ed="X" n="0176b05"/><lb ed="R034" n="0591b10"/>成两释。一云四猝尔心。各唯得三。所以者何。说常 <lb ed="X" n="0176b06"/><lb ed="R034" n="0591b11"/>声时。不缘诸等声及名字。五识同时猝尔堕心。皆 <lb ed="X" n="0176b07"/><lb ed="R034" n="0591b12"/>现量故。若许缘者。应有散心现量缘过去故。其寻 <lb ed="X" n="0176b08"/><lb ed="R034" n="0591b13"/>求心。方得圆满。寻求等心。所得多少。如第二说。一 <lb ed="X" n="0176b09"/><lb ed="R034" n="0591b14"/>云五识同时意识。容非现量。故得缘过去名等。若 <lb ed="X" n="0176b10"/><lb ed="R034" n="0591b15"/>依此释。即以心中具足聚集。问。若如前说。五俱意 <lb ed="X" n="0176b11"/><lb ed="R034" n="0591b16"/>识。定是现量。如何亦说缘名等耶。解云。现量亦然。 <lb ed="X" n="0176b12"/><lb ed="R034" n="0591b17"/>名等自相。而因明理门说不缘名。義相繫故。或有 <lb ed="X" n="0176b13"/><lb ed="R034" n="0591b18"/>但由等流耳识所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/>列发故。而显现者。未必要待卒 <lb ed="X" n="0176b14"/><lb ed="R034" n="0592a01"/>尔耳识之所列生方能聚集。上来且说未转依位 <lb ed="X" n="0176b15"/><lb ed="R034" n="0592a02"/>猝尔心等聚集显现。若转位。于一念中具足显现。 <lb ed="X" n="0176b16"/><lb ed="R034" n="0592a03"/>如理应思。廣释五心。具如前章。</p> <lb ed="X" n="0176b17"/><lb ed="R034" n="0592a04"/><p xml:id="pX21p0176b1701">四辨音一异门。问。<persName>如来</persName>说法为一音不。答。诸说不 <lb ed="X" n="0176b18"/><lb ed="R034" n="0592a05"/>同。若依异部宗轮论。有二十部。分成两释。一大众 <lb ed="X" n="0176b19"/><lb ed="R034" n="0592a06"/>部。一说部。说出世部。鸡胤部。皆作此说。诸<persName>如来</persName>语。 <lb ed="X" n="0176b20"/><lb ed="R034" n="0592a07"/>皆转法轮。<persName>佛</persName>以一音说一切法。<note place="inline">真谛记云。<persName>如来</persName>言音。自有二种。一从 <lb ed="X" n="0176b21"/><lb ed="R034" n="0592a08"/>口出皆是法轮。二威德所显。不从口出。不关法轮。如问阿难从何处来等。如<persName>佛</persName>说法时前後悉见<persName>佛</persName>面。对 <lb ed="X" n="0176b22"/><lb ed="R034" n="0592a09"/>其说法。此亦<persName>佛</persName>威德所显云云</note>二一切有部。及经部等。皆作此说。 <lb ed="X" n="0176b23"/><lb ed="R034" n="0592a10"/>非<persName>如来</persName>语皆转法轮。非<persName>佛</persName>一音能说一切法。乃至 <lb ed="X" n="0176b24"/><lb ed="R034" n="0592a11"/>廣说。大毘婆沙第七十九。亦有两说。同部执论。彼 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0176c" n="0176c"/> <lb ed="X" n="0176c01"/><lb ed="R034" n="0592a12"/>云。问。<persName>佛</persName>以圣语。说四圣谛。能令所化皆得解不。设 <lb ed="X" n="0176c02"/><lb ed="R034" n="0592a13"/>尔何失。二俱有过。所以者何。若言能者。毘奈耶说。 <lb ed="X" n="0176c03"/><lb ed="R034" n="0592a14"/>如何会释。<persName>世尊</persName>有时。为四天王。先以圣语。说四圣 <lb ed="X" n="0176c04"/><lb ed="R034" n="0592a15"/>谛四天王中。二能领解。二不领解。<persName>世尊</persName>怜愍饶益 <lb ed="X" n="0176c05"/><lb ed="R034" n="0592a16"/>彼故。以南印度边国俗语。说四圣谛。二天王中。一 <lb ed="X" n="0176c06"/><lb ed="R034" n="0592a17"/>能领解。一不领解。<persName>世尊</persName>怜愍饶益彼故。复以一种 <lb ed="X" n="0176c07"/><lb ed="R034" n="0592a18"/>篾戾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176003" n="0176003"/>羊语。说四圣谛。时四天王。皆得领解。若不能 <lb ed="X" n="0176c08"/><lb ed="R034" n="0592b01"/>者。伽他所说。当云何通。如有颂言。</p> <lb ed="X" n="0176c09"/><lb ed="R034" n="0592b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0176c0901"><l><persName>佛</persName>以一音演说法</l><l>众生随类各得解</l> <lb ed="X" n="0176c10"/><lb ed="R034" n="0592b03"/><l>皆谓<persName>世尊</persName>同其语</l><l>独为我说种种義</l></lg> <lb ed="X" n="0176c11"/><lb ed="R034" n="0592b04"/><p xml:id="pX21p0176c1101">一音者谓梵音。乃至廣说。答有二说。一有作是说。 <lb ed="X" n="0176c12"/><lb ed="R034" n="0592b05"/><persName>佛</persName>以圣语说四圣谛。皆能领解。而四天王。意乐有 <lb ed="X" n="0176c13"/><lb ed="R034" n="0592b06"/>异。为满彼意。故<persName>佛</persName>异说。乃至廣说。复次<persName>世尊</persName>。欲显 <lb ed="X" n="0176c14"/><lb ed="R034" n="0592b07"/>于诸言音皆能善解。故作是说。谓有生疑。<persName>佛</persName>唯能作 <lb ed="X" n="0176c15"/><lb ed="R034" n="0592b08"/>圣语说法。一切言音。未必自在。为决彼疑。<persName>佛</persName>以种 <lb ed="X" n="0176c16"/><lb ed="R034" n="0592b09"/>种言音说法。复次有所化者。依<persName>佛</persName>不变形言。或依 <lb ed="X" n="0176c17"/><lb ed="R034" n="0592b10"/>变形言。乃至廣说。是故。<persName>世尊</persName>。说三种语。二云。<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0176c18"/><lb ed="R034" n="0592b11"/>一音说四圣谛。不令一切皆能领解。<persName>世尊</persName>虽有自 <lb ed="X" n="0176c19"/><lb ed="R034" n="0592b12"/>在神力。而于境界。不能改越。如不能令耳见诸色 <lb ed="X" n="0176c20"/><lb ed="R034" n="0592b13"/>眼闻声等。问。若尔前颂当云何通。答。不必须通。非 <lb ed="X" n="0176c21"/><lb ed="R034" n="0592b14"/>三藏故。诸赞<persName>佛</persName>颂。言多过实。如分别论者赞说世 <lb ed="X" n="0176c22"/><lb ed="R034" n="0592b15"/>尊。心常在定。乃至廣说。复次。<persName>如来</persName>言音。遍诸声境。 <lb ed="X" n="0176c23"/><lb ed="R034" n="0592b16"/>随所欲言。皆能作之。谓<persName>佛</persName>若作支那国语。勝在支 <lb ed="X" n="0176c24"/><lb ed="R034" n="0592b17"/>那中华生者。具说如彼。复次。<persName>佛</persName>语轻利速疾迴转。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177a" n="0177a"/> <lb ed="X" n="0177a01"/><lb ed="R034" n="0592b18"/>虽种种语。而谓一时。谓<persName>佛</persName>若作支那语<anchor xml:id="nkr_note_add_0177a0101" n="0177a0101"/><anchor xml:id="beg0177a0101" n="0177a0101"/>已<anchor xml:id="end0177a0101"/>。无间复 <lb ed="X" n="0177a02"/><lb ed="R034" n="0593a01"/>作砾迦国语。乃至复作博罗语。以速转故。皆谓一 <lb ed="X" n="0177a03"/><lb ed="R034" n="0593a02"/>时如旋火轮。非轮轮相。前颂依此。故亦无违。复次。 <lb ed="X" n="0177a04"/><lb ed="R034" n="0593a03"/><persName>如来</persName>言音虽有多种。而同有益。故说一音。解云。婆 <lb ed="X" n="0177a05"/><lb ed="R034" n="0593a04"/>沙自有二说。一云。一音能令得解。此当部执大众 <lb ed="X" n="0177a06"/><lb ed="R034" n="0593a05"/>部等。言一音者。谓梵音也。而三遍说。有三种意。一 <lb ed="X" n="0177a07"/><lb ed="R034" n="0593a06"/>满彼意故。二断彼疑故。三随所化者。依不变形言 <lb ed="X" n="0177a08"/><lb ed="R034" n="0593a07"/>反变形言。一云。不得一音皆令得解。此当部执说 <lb ed="X" n="0177a09"/><lb ed="R034" n="0593a08"/>一切有部等计。而伽陀说能令解者。不必须通。非 <lb ed="X" n="0177a10"/><lb ed="R034" n="0593a09"/>三藏故。言过实故。如分别论者。云<persName>世尊</persName>心常在定 <lb ed="X" n="0177a11"/><lb ed="R034" n="0593a10"/>等。复以三義。会一音義。一随处第一。故名为一。二 <lb ed="X" n="0177a12"/><lb ed="R034" n="0593a11"/>速疾似一。故名为一。三利益同。故名为一。今依 <lb ed="X" n="0177a13"/><lb ed="R034" n="0593a12"/>大乘一音能说。故无量義经云。能以一音。普应众 <lb ed="X" n="0177a14"/><lb ed="R034" n="0593a13"/>声。又大不思议经云。<persName>如来</persName>说法一语中。演说无边 <lb ed="X" n="0177a15"/><lb ed="R034" n="0593a14"/>契经海。<name role="" type="person">无垢称</name>云。<persName>佛</persName>以一音演说法。有情随类各 <lb ed="X" n="0177a16"/><lb ed="R034" n="0593a15"/>得解。又<persName>佛</persName>地论第六卷云。成所作智。随诸众生意 <lb ed="X" n="0177a17"/><lb ed="R034" n="0593a16"/>乐差别。现化语业。说种种義。断诸疑惑。谓发一音。 <lb ed="X" n="0177a18"/><lb ed="R034" n="0593a17"/>表一切義。定诸有情随类获益。如契经言。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0177001" n="0177001"/>一音 <lb ed="X" n="0177a19"/><lb ed="R034" n="0593a18"/>演说诸法。众生随类各得开解。或有怖畏。或有欢 <lb ed="X" n="0177a20"/><lb ed="R034" n="0593b01"/>喜。或生厌離。或复断疑。此是<persName>如来</persName>本愿所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177002" n="0177002"/>列不思 <lb ed="X" n="0177a21"/><lb ed="R034" n="0593b02"/>议力所发化语。一音能断一切众疑。如是等说。不 <lb ed="X" n="0177a22"/><lb ed="R034" n="0593b03"/>可具述。然一音者。是一梵音。故无量義经云。稽首 <lb ed="X" n="0177a23"/><lb ed="R034" n="0593b04"/>皈依梵音声。又智度论八十六云。欲为众生法说 <lb ed="X" n="0177a24"/><lb ed="R034" n="0593b05"/>解一切众生语言音声。以梵音声。而为说法。问。此 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177b" n="0177b"/> <lb ed="X" n="0177b01"/><lb ed="R034" n="0593b06"/><persName>如来</persName>一音所说。为是本质。为影像耶。若本质者。无 <lb ed="X" n="0177b02"/><lb ed="R034" n="0593b07"/>性摄论。如何会释。若影像者。随能闻者。即成多种。 <lb ed="X" n="0177b03"/><lb ed="R034" n="0593b08"/>如何言一。解云。护法等宗。就实正教。唯本非影。兼 <lb ed="X" n="0177b04"/><lb ed="R034" n="0593b09"/>正俱说。通本及影。而言一者。同一梵音。难约声辨。 <lb ed="X" n="0177b05"/><lb ed="R034" n="0593b10"/>顺违同一声。或可。约色辨靑黄。靑黄应成一。解云。 <lb ed="X" n="0177b06"/><lb ed="R034" n="0593b11"/>许亦无失。如杂集说。迦末罗病。损壞眼根。见靑为 <lb ed="X" n="0177b07"/><lb ed="R034" n="0593b12"/>黄。此亦如是。由<persName>佛</persName>神力。于一色等。各各异见。故<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0177b08"/><lb ed="R034" n="0593b13"/>地论第六卷云。成所作智。若作化身。亦令众生一 <lb ed="X" n="0177b09"/><lb ed="R034" n="0593b14"/>质异见。利乐事成。问。神力得自在。同质得异见。或 <lb ed="X" n="0177b10"/><lb ed="R034" n="0593b15"/>可。神力得自在。异质得同见。解云。大乘四句皆成。 <lb ed="X" n="0177b11"/><lb ed="R034" n="0593b16"/>一同质异见。如一化身。众生各各所见不同。二异 <lb ed="X" n="0177b12"/><lb ed="R034" n="0593b17"/>质同见。如一化身。诸<persName>佛</persName>共变。據实众多而见为一。 <lb ed="X" n="0177b13"/><lb ed="R034" n="0593b18"/>故成唯识论第十卷云。他受用身。及变化身。随诸 <lb ed="X" n="0177b14"/><lb ed="R034" n="0594a01"/><persName>如来</persName>所化有情。有共不共。所化共者。同处同时。诸 <lb ed="X" n="0177b15"/><lb ed="R034" n="0594a02"/><persName>佛</persName>各变为身为土。形状相似。不相障碍。辗转相杂。 <lb ed="X" n="0177b16"/><lb ed="R034" n="0594a03"/>为增上缘。定所化生自识变现。谓于一土有一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0177b17"/><lb ed="R034" n="0594a04"/>身。为现神通说法饶益。于不共者。唯一<persName>佛</persName>变。诸有 <lb ed="X" n="0177b18"/><lb ed="R034" n="0594a05"/>情类。无始时来。种姓法尔。更相繫属。或多属一。或 <lb ed="X" n="0177b19"/><lb ed="R034" n="0594a06"/>一属多。故所化生。有共不共。不尔多<persName>佛</persName>久住世间。 <lb ed="X" n="0177b20"/><lb ed="R034" n="0594a07"/>各事劬劳。实得无益。一<persName>佛</persName>能益一切生故。三同质 <lb ed="X" n="0177b21"/><lb ed="R034" n="0594a08"/>同见。四异质异见。诸宗共许。義显可知。问。约色辨 <lb ed="X" n="0177b22"/><lb ed="R034" n="0594a09"/>靑黄靑黄得成。可约心辨八识应成一。解云。色声 <lb ed="X" n="0177b23"/><lb ed="R034" n="0594a10"/>是粗法。同质得异见。心法细难知。不应说为一。又 <lb ed="X" n="0177b24"/><lb ed="R034" n="0594a11"/>一音等。即是<persName>如来</persName>三密之中身语密也。言身密者。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0177c" n="0177c"/> <lb ed="X" n="0177c01"/><lb ed="R034" n="0594a12"/>如智度论第一卷云。<persName>佛</persName>初转法轮时。应持菩萨。从 <lb ed="X" n="0177c02"/><lb ed="R034" n="0594a13"/>他方来。欲量<persName>佛</persName>身。上过虚空无量<persName>佛</persName>土。至华上世 <lb ed="X" n="0177c03"/><lb ed="R034" n="0594a14"/>界。见<persName>佛</persName>身如故。说偈赞歎。又密迹经云。<persName>佛</persName>有三密。 <lb ed="X" n="0177c04"/><lb ed="R034" n="0594a15"/>身密语密意密。一切诸天人。皆不解不知。有一会 <lb ed="X" n="0177c05"/><lb ed="R034" n="0594a16"/>众生。或见<persName>佛</persName>身黄金色。白银色。诸杂宝色。或见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0177c06"/><lb ed="R034" n="0594a17"/>身一丈六尺。或见一里十里百千万亿。乃至无边 <lb ed="X" n="0177c07"/><lb ed="R034" n="0594a18"/>无量遍虚空中。如是等名为身密。言语密者。有人 <lb ed="X" n="0177c08"/><lb ed="R034" n="0594b01"/>闻<persName>佛</persName>声一里。有闻十里百千万亿无数无量遍虚 <lb ed="X" n="0177c09"/><lb ed="R034" n="0594b02"/>空中。有一会人。或闻说佈施。或闻说持戒忍辱精 <lb ed="X" n="0177c10"/><lb ed="R034" n="0594b03"/>进禅定智慧。如是乃至十二部。八万法聚。各各随 <lb ed="X" n="0177c11"/><lb ed="R034" n="0594b04"/>心所闻。是名语密。是时目连。心念欲知<persName>佛</persName>声近远。 <lb ed="X" n="0177c12"/><lb ed="R034" n="0594b05"/>即以神足力。往至西方光明幢世界。去此九十六 <lb ed="X" n="0177c13"/><lb ed="R034" n="0594b06"/>恒河沙世界。自闻<persName>佛</persName>声。如近无异。其<persName>佛</persName>身长四十 <lb ed="X" n="0177c14"/><lb ed="R034" n="0594b07"/>里。菩萨身长二十里。所食钵器。其高一里。其<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0177c15"/><lb ed="R034" n="0594b08"/>大众方食。<name role="" type="person">大目犍连</name>行钵际上。彼土大众。怪问世 <lb ed="X" n="0177c16"/><lb ed="R034" n="0594b09"/>尊。此人头虫。从何处来。被沙门服。行钵际上。乃至 <lb ed="X" n="0177c17"/><lb ed="R034" n="0594b10"/>彼<persName>佛</persName>告目连曰。汝过恒河沙劫。寻<persName>佛</persName>音声。终不可 <lb ed="X" n="0177c18"/><lb ed="R034" n="0594b11"/>得。目连还来<persName>佛</persName>前悔过。言意密者。<persName>如来</persName>成道至灭 <lb ed="X" n="0177c19"/><lb ed="R034" n="0594b12"/>度日。于其中间。<persName>如来</persName>无疑。亦不迴转心无思行等。 <lb ed="X" n="0177c20"/><lb ed="R034" n="0594b13"/>廣说如彼。及智度论第九。如上所说。皆是<persName>如来</persName>不 <lb ed="X" n="0177c21"/><lb ed="R034" n="0594b14"/>思议。若思议者心则狂乱。如大般若五百六十七。 <lb ed="X" n="0177c22"/><lb ed="R034" n="0594b15"/>显扬十七说。所诠宗者。略有四种。一存妄隐真宗。 <lb ed="X" n="0177c23"/><lb ed="R034" n="0594b16"/>如萨婆多等。虽说四谛。不立真如。二遣妄存真宗。 <lb ed="X" n="0177c24"/><lb ed="R034" n="0594b17"/>如经部师。遣诸妄法。存法性空。三真妄俱遣宗。如 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178a" n="0178a"/> <lb ed="X" n="0178a01"/><lb ed="R034" n="0594b18"/>淸辨等。双遣一切有为无为。四真妄俱存宗。如护 <lb ed="X" n="0178a02"/><lb ed="R034" n="0595a01"/>法等。存立二谛三性等義。如是等義。至文当说。或 <lb ed="X" n="0178a03"/><lb ed="R034" n="0595a02"/>可诸宗略有三种。一约时辨宗。二部别显宗。三随 <lb ed="X" n="0178a04"/><lb ed="R034" n="0595a03"/>病别宗。约时辨宗。有其三种。一四谛法轮。如四阿 <lb ed="X" n="0178a05"/><lb ed="R034" n="0595a04"/>笈摩。虽有诸部。四谛为宗。<note place="inline">梵音阿笈摩。此翻云传。故瑜伽论八十五云。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0178a06"/><lb ed="R034" n="0595a05"/>及南印度立五阿笈摩。弟子辗转传来于今。故名笈摩。谓四阿笈摩外。别立百部阿笈摩经。四阿笈摩者。 <lb ed="X" n="0178a07"/><lb ed="R034" n="0595a06"/>一杂。二中。三长。四增壹。廣如瑜伽八十五释</note>二无相大乘。如诸般若。遣 <lb ed="X" n="0178a08"/><lb ed="R034" n="0595a07"/>所执性。无相为宗。三了義大乘。如此经等。用三性 <lb ed="X" n="0178a09"/><lb ed="R034" n="0595a08"/>等。为所诠宗。三种法轮。至第二卷。当廣分别。问。诸 <lb ed="X" n="0178a10"/><lb ed="R034" n="0595a09"/>般若宗明无相。此经了義。浅深何异。淸辨解云。深 <lb ed="X" n="0178a11"/><lb ed="R034" n="0595a10"/>密等经。辨有所得浅而非深。诸部般若。显无所得 <lb ed="X" n="0178a12"/><lb ed="R034" n="0595a11"/>为最甚深。护法等说。二时所说。无相之理。理无浅 <lb ed="X" n="0178a13"/><lb ed="R034" n="0595a12"/>深。而说深密为了義者。约三性義。决判诸经。有道 <lb ed="X" n="0178a14"/><lb ed="R034" n="0595a13"/>理。显了说故。名为了義。非无相中有浅深故说了 <lb ed="X" n="0178a15"/><lb ed="R034" n="0595a14"/>義也。问。如何得知诸部般若为第二时。解云。此義 <lb ed="X" n="0178a16"/><lb ed="R034" n="0595a15"/>如第二卷经记中说。二部别显宗者。约时虽三。而 <lb ed="X" n="0178a17"/><lb ed="R034" n="0595a16"/>一一时皆有多部。随一一部。所诠各别。如法花等。 <lb ed="X" n="0178a18"/><lb ed="R034" n="0595a17"/>一乘为宗。<name role="" type="person">无垢称</name>等。不可思议解脱为宗。涅槃经 <lb ed="X" n="0178a19"/><lb ed="R034" n="0595a18"/>等。<persName>佛</persName>性为宗。花严经等。四十二贤圣观行为宗。此 <lb ed="X" n="0178a20"/><lb ed="R034" n="0595b01"/>经一部。三种无等。为所诠宗。一境无等。即是二谛 <lb ed="X" n="0178a21"/><lb ed="R034" n="0595b02"/>及三性等。二谛即是三乘通境。三性等理唯菩萨 <lb ed="X" n="0178a22"/><lb ed="R034" n="0595b03"/>境。二行无等。所谓止观及十度等。止观即是三乘 <lb ed="X" n="0178a23"/><lb ed="R034" n="0595b04"/>通行。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178001" n="0178001"/>行十度唯是菩萨行门。三果无等。即是智断 <lb ed="X" n="0178a24"/><lb ed="R034" n="0595b05"/>及三身果。智断即是菩提涅槃。此通三乘。三身唯 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178b" n="0178b"/> <lb ed="X" n="0178b01"/><lb ed="R034" n="0595b06"/>是菩萨所得。如是等部。所诠各别。不可具述。三随 <lb ed="X" n="0178b02"/><lb ed="R034" n="0595b07"/>病别宗者。虽随部别各诠一義。而诸有情。迷蕴处 <lb ed="X" n="0178b03"/><lb ed="R034" n="0595b08"/>等八万四千法门。故诸部中。随其所说。蕴界处等。 <lb ed="X" n="0178b04"/><lb ed="R034" n="0595b09"/>为所诠宗。今此一部四种宗中。真妄俱存宗。约时 <lb ed="X" n="0178b05"/><lb ed="R034" n="0595b10"/>辨宗了義为宗。随部别宗。三种无等为所诠宗。随 <lb ed="X" n="0178b06"/><lb ed="R034" n="0595b11"/>病别宗。即用二谛及三性等。为所诠宗。</p> <lb ed="X" n="0178b07"/><lb ed="R034" n="0595b12"/><p xml:id="pX21p0178b0701">第三显所依为。自有二种。一显教所依。二显教所 <lb ed="X" n="0178b08"/><lb ed="R034" n="0595b13"/>为。言所依者。圣教虽多。总相不出二藏三藏十二 <lb ed="X" n="0178b09"/><lb ed="R034" n="0595b14"/>部经。十二部经。至第三卷。当廣分别。二藏三藏。至 <lb ed="X" n="0178b10"/><lb ed="R034" n="0595b15"/>第五卷。自当解释。具如别章。故不繁述。然此一代 <lb ed="X" n="0178b11"/><lb ed="R034" n="0595b16"/><persName>如来</persName>圣教。此国诸师。意趣不同。有说一教。所谓一 <lb ed="X" n="0178b12"/><lb ed="R034" n="0595b17"/>音。義如上说。或说二教。所谓渐顿。顿即花严。馀皆 <lb ed="X" n="0178b13"/><lb ed="R034" n="0595b18"/>是渐。渐中涅槃以为了義。馀皆不了。<note place="inline">诞法师等作如是说</note>或 <lb ed="X" n="0178b14"/><lb ed="R034" n="0596a01"/>说三教。所谓通教别教圆教。<note place="inline">光统法师等作如是说。慧光法师是国统 <lb ed="X" n="0178b15"/><lb ed="R034" n="0596a02"/>故名光统也</note>或说四教。一三藏教。<note place="inline">小乘三藏</note>二者通教。谓波 <lb ed="X" n="0178b16"/><lb ed="R034" n="0596a03"/>若等。三者别教。谓涅槃等。四者圆教。谓花严等。或 <lb ed="X" n="0178b17"/><lb ed="R034" n="0596a04"/>说五时教及七阶教。<note place="inline">武都山隐士刘虬云。花严等教以为顿教。渐中五时。或开 <lb ed="X" n="0178b18"/><lb ed="R034" n="0596a05"/>七阶。言五时者。一<persName>佛</persName>初成道。为提谓波利。说五戒十善。即是人天教门。<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1801" n="0178b1801"/><anchor xml:id="beg0178b1801" n="0178b1801"/>已<anchor xml:id="end0178b1801"/>。十二年中。说三乘差别 <lb ed="X" n="0178b19"/><lb ed="R034" n="0596a06"/>教。如次应知。四谛缘起及六度行。未说空理。三<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1901" n="0178b1901"/><anchor xml:id="beg0178b1901" n="0178b1901"/>已<anchor xml:id="end0178b1901"/>。三十年中。说空宗般若维摩思益。未说一乘破 <lb ed="X" n="0178b20"/><lb ed="R034" n="0596a07"/>三皈一。四成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b2001" n="0178b2001"/><anchor xml:id="beg0178b2001" n="0178b2001"/>已<anchor xml:id="end0178b2001"/>。三十年後。于八年中。说法花经辨一乘義。破三皈一。未说<persName>佛</persName>性。未明<persName>佛</persName>常。是不了教。五 <lb ed="X" n="0178b21"/><lb ed="R034" n="0596a08"/><persName>佛</persName>将灭度。一日一夜说涅槃经。悉有<persName>佛</persName>性法身常住。是了義教。言七阶者。第二时中。开三乘教。远法师破 <lb ed="X" n="0178b22"/><lb ed="R034" n="0596a09"/>云。所说年月皆无正文也</note>。</p> <lb ed="X" n="0178b23"/><lb ed="R034" n="0596a10"/><p xml:id="pX21p0178b2301">今述西方诸师所立。有说一教。所谓一音。如罗什 <lb ed="X" n="0178b24"/><lb ed="R034" n="0596a11"/>等。或说二教。所谓半满。如昙无忏。或说三教。如大 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0178c" n="0178c"/> <lb ed="X" n="0178c01"/><lb ed="R034" n="0596a12"/>唐三藏。依深密等所说四谛无相了義。如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0178c0101" n="0178c0101"/><anchor xml:id="beg0178c0101" n="0178c0101"/>已<anchor xml:id="end0178c0101"/>说。 <lb ed="X" n="0178c02"/><lb ed="R034" n="0596a13"/>而说一音及半满等。各據一義。互不相违。所说华 <lb ed="X" n="0178c03"/><lb ed="R034" n="0596a14"/>严及楞伽等。皆第三了義所摄。而言三时所说教 <lb ed="X" n="0178c04"/><lb ed="R034" n="0596a15"/>者。约義浅深廣略義说。非约年岁日月前後说三 <lb ed="X" n="0178c05"/><lb ed="R034" n="0596a16"/>时也。或说四教。所谓四谛无相。或说法相。如楞伽 <lb ed="X" n="0178c06"/><lb ed="R034" n="0596a17"/>等。或说观行。如花严等。真谛三藏。作如是说。或说 <lb ed="X" n="0178c07"/><lb ed="R034" n="0596a18"/>五教。一者四谛。二者无相。三者观行。四者安乐。如 <lb ed="X" n="0178c08"/><lb ed="R034" n="0596b01"/>涅槃经。以说常乐涅槃果故。五者守护。如金光明 <lb ed="X" n="0178c09"/><lb ed="R034" n="0596b02"/>等。说诸神王护国事故。婆颇三藏。作如是说。今此 <lb ed="X" n="0178c10"/><lb ed="R034" n="0596b03"/>一部。二藏之中。菩萨藏摄。三藏教内。达摩藏收。十 <lb ed="X" n="0178c11"/><lb ed="R034" n="0596b04"/>二部中。论议经摄。三时教中。了義教收。四教之内。 <lb ed="X" n="0178c12"/><lb ed="R034" n="0596b05"/>法相观行。五教门中。观行门也。言所为者。自有二 <lb ed="X" n="0178c13"/><lb ed="R034" n="0596b06"/>种。一者总明诸教所为。二者别明此教所被。诸教 <lb ed="X" n="0178c14"/><lb ed="R034" n="0596b07"/>所为。具有五性。所谓三乘不定无性。故善戒经第 <lb ed="X" n="0178c15"/><lb ed="R034" n="0596b08"/>二卷云。众生调伏。有其四种。一者有声闻性。得声 <lb ed="X" n="0178c16"/><lb ed="R034" n="0596b09"/>闻道。二者有缘觉性。得缘觉道。三者有<persName>佛</persName>性。得<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0178c17"/><lb ed="R034" n="0596b10"/>道。四者有人天性。得人天乐。地持第二。亦同善戒 <lb ed="X" n="0178c18"/><lb ed="R034" n="0596b11"/>经。彼云。人成就者。略说四种。有声闻性。以声闻乘 <lb ed="X" n="0178c19"/><lb ed="R034" n="0596b12"/>而成就之。有缘觉性。以缘觉乘而成就之。有<persName>佛</persName>种 <lb ed="X" n="0178c20"/><lb ed="R034" n="0596b13"/>性。以无上乘而成就之。无种姓者。则以善趣而成 <lb ed="X" n="0178c21"/><lb ed="R034" n="0596b14"/>熟之。如是四人。诸<persName>佛</persName>菩萨。以此四事而成熟之。瑜 <lb ed="X" n="0178c22"/><lb ed="R034" n="0596b15"/>伽三十七。亦同地持。解云。不定不離三乘。乘乘之 <lb ed="X" n="0178c23"/><lb ed="R034" n="0596b16"/>内。菩萨性摄。故不别说。又準此文。三法轮外。理应 <lb ed="X" n="0178c24"/><lb ed="R034" n="0596b17"/>别有人天教门。就勝说故。且说三时法轮。或可摄 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179a" n="0179a"/> <lb ed="X" n="0179a01"/><lb ed="R034" n="0596b18"/>在苦集教中。别明此教所被機者。于五种姓。但为 <lb ed="X" n="0179a02"/><lb ed="R034" n="0597a01"/>菩萨及不定性说此契经。故下经云。阿陀邪识甚 <lb ed="X" n="0179a03"/><lb ed="R034" n="0597a02"/>深细。一切种子如瀑流。我于凡愚不开演。恐彼分 <lb ed="X" n="0179a04"/><lb ed="R034" n="0597a03"/>别执为我。又解。此经通为四性。唯除无性。故下经 <lb ed="X" n="0179a05"/><lb ed="R034" n="0597a04"/>云。为欲发趣一切乘者故。说第三了義大乘。所以 <lb ed="X" n="0179a06"/><lb ed="R034" n="0597a05"/>者何。诸部般若。但为菩萨。说诸空義。此经宗明一 <lb ed="X" n="0179a07"/><lb ed="R034" n="0597a06"/>切诸法有无道理。故三乘者。皆得勝利。或可。此经 <lb ed="X" n="0179a08"/><lb ed="R034" n="0597a07"/>通为五性。通说人天一切乘故。五性義中。当更分 <lb ed="X" n="0179a09"/><lb ed="R034" n="0597a08"/>别。</p> <lb ed="X" n="0179a10"/><lb ed="R034" n="0597a09"/><p xml:id="pX21p0179a1001">第四依文正释。自有二种。一廣略同异。二判文解 <lb ed="X" n="0179a11"/><lb ed="R034" n="0597a10"/>释。廣略同异者。此经一部。自有二种。一者廣本。有 <lb ed="X" n="0179a12"/><lb ed="R034" n="0597a11"/>十万颂。二者略本。千五百颂。然此略经。梵本唯一。 <lb ed="X" n="0179a13"/><lb ed="R034" n="0597a12"/>随译者异乃成四部。一者宋时元嘉年中。<name role="" type="person">中印度</name> <lb ed="X" n="0179a14"/><lb ed="R034" n="0597a13"/>僧。<note place="inline">旧云天竺</note>求那<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗。<note place="inline">宋云功德贤</note>在于润州江寧县东 <lb ed="X" n="0179a15"/><lb ed="R034" n="0597a14"/>安寺。翻出一本。名相续解脱。唯有一卷。或两卷成。 <lb ed="X" n="0179a16"/><lb ed="R034" n="0597a15"/>总十七纸。于一卷内。有二题目。初十纸半。名相续 <lb ed="X" n="0179a17"/><lb ed="R034" n="0597a16"/>解脱地波罗蜜了義经一卷。後有六纸半。名相续 <lb ed="X" n="0179a18"/><lb ed="R034" n="0597a17"/>解脱<persName>如来</persName>所作随顺处了義经。虽无品目。如其次 <lb ed="X" n="0179a19"/><lb ed="R034" n="0597a18"/>第。当解深密最後二品。二者後魏延昌二年。北印 <lb ed="X" n="0179a20"/><lb ed="R034" n="0597b01"/>度僧。<name role="" type="person">菩提留支</name>。<note place="inline">魏云道希</note>在于洛阳嵩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179001" n="0179001"/>高山<name role="" type="person">少林寺</name>。翻 <lb ed="X" n="0179a21"/><lb ed="R034" n="0597b02"/>出一本。名深密解脱经。有其五卷。品有十一。六十 <lb ed="X" n="0179a22"/><lb ed="R034" n="0597b03"/>七纸。<note place="inline">一序品。二圣者善问菩萨问品。三圣者昙无竭菩萨问品。四圣者善淸净慧菩萨问品。五 <lb ed="X" n="0179a23"/><lb ed="R034" n="0597b04"/>慧命须菩提问品。六圣者廣慧菩萨问品。七圣者功德林菩萨问品。八圣者成就第一義菩萨问品。九圣 <lb ed="X" n="0179a24"/><lb ed="R034" n="0597b05"/>者弥勒菩萨问品。十圣者观世自在菩萨问品。十一圣者<name role="" type="person">文殊师利</name>法王子菩萨问品也</note>三者陈 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179b" n="0179b"/> <lb ed="X" n="0179b01"/><lb ed="R034" n="0597b06"/>朝保定年中。西印度内。优禅那国。三藏法师。拘那 <lb ed="X" n="0179b02"/><lb ed="R034" n="0597b07"/>罗陀。<note place="inline">陈云亲依。或名真谛。此三藏入汉国历三朝。谓周梁陈</note>于西京故城内 <lb ed="X" n="0179b03"/><lb ed="R034" n="0597b08"/>四<name role="" type="person">天王寺</name>。更翻一本。名解节经。唯有一卷。有其四 <lb ed="X" n="0179b04"/><lb ed="R034" n="0597b09"/>品。纸九张半。当解深密初之二品。无序品名。开勝 <lb ed="X" n="0179b05"/><lb ed="R034" n="0597b10"/>義谛。以为四品。<note place="inline">一不可言无二品。二过觉观境品。三过一异品。四一味品也</note>若 <lb ed="X" n="0179b06"/><lb ed="R034" n="0597b11"/>依真谛翻译目录云。陈时天嘉二年。于建造寺。译 <lb ed="X" n="0179b07"/><lb ed="R034" n="0597b12"/>解节经一卷義疏四卷。四者大唐贞观二十一年 <lb ed="X" n="0179b08"/><lb ed="R034" n="0597b13"/>三藏法师<name role="" type="person">玄奘</name>。在于西京<name role="" type="person">弘福寺</name>。更翻一本。名解 <lb ed="X" n="0179b09"/><lb ed="R034" n="0597b14"/>深密。总有五卷。开品为八。六十八纸。<note place="inline">一序品。二勝義谛相品。三 <lb ed="X" n="0179b10"/><lb ed="R034" n="0597b15"/>心意识相品。四一切法相品。五无自性相品。六分别瑜伽品。七地波罗蜜多品。八<persName>如来</persName>成所作事品</note>然 <lb ed="X" n="0179b11"/><lb ed="R034" n="0597b16"/>此四本。有同异者。略有二義。一题名有异。二文義 <lb ed="X" n="0179b12"/><lb ed="R034" n="0597b17"/>圆足。言名异者。四本不同。一相续解脱。二深密解 <lb ed="X" n="0179b13"/><lb ed="R034" n="0597b18"/>脱。三者解节。四解深密。解深密者。若依梵音。涅谟 <lb ed="X" n="0179b14"/><lb ed="R034" n="0598a01"/>折那<g ref="#CB17761">荆</g>地。言涅谟折那。此翻名解。<g ref="#CB17761">荆</g>地。翻为深密。 <lb ed="X" n="0179b15"/><lb ed="R034" n="0598a02"/>释其名義。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0179b1501" n="0179b1501"/><anchor xml:id="beg0179b1501" n="0179b1501"/>已<anchor xml:id="end0179b1501"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0179002" n="0179002"/>前。言解节者。如真谛记。解即解 <lb ed="X" n="0179b16"/><lb ed="R034" n="0598a03"/>释。节谓坚结。坚是坚固。结缚。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179003" n="0179003"/>楯如木节及人骨节。 <lb ed="X" n="0179b17"/><lb ed="R034" n="0598a04"/>幷有坚固拘结缠缚。此经所明甚深密義。难可通 <lb ed="X" n="0179b18"/><lb ed="R034" n="0598a05"/>达。难可解释。故非凡夫新行菩萨所能解了。故说 <lb ed="X" n="0179b19"/><lb ed="R034" n="0598a06"/>此義。名为坚结。此经能解。故名解节。解节之義。凡 <lb ed="X" n="0179b20"/><lb ed="R034" n="0598a07"/>有五种。一深密義。如法身等。难可通达。名为義节。 <lb ed="X" n="0179b21"/><lb ed="R034" n="0598a08"/>此经能释。故名解节。二者无明习气心惑。凡夫二 <lb ed="X" n="0179b22"/><lb ed="R034" n="0598a09"/>乘所不能破。故说此惑名为坚结。由缘真实。能灭 <lb ed="X" n="0179b23"/><lb ed="R034" n="0598a10"/>此惑。故说真实名为解节。三者智慧。缘此真实。亦 <lb ed="X" n="0179b24"/><lb ed="R034" n="0598a11"/>说此智名为解节。从境得名也。四者此经文句。名 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0179c" n="0179c"/> <lb ed="X" n="0179c01"/><lb ed="R034" n="0598a12"/>为解节。从所显得名。五者一切三乘教中。所有微 <lb ed="X" n="0179c02"/><lb ed="R034" n="0598a13"/>细难可了義。聚在此经。分明解释。故说此经名为 <lb ed="X" n="0179c03"/><lb ed="R034" n="0598a14"/>解节。若具分别。如真谛记。所言相续解脱深密解 <lb ed="X" n="0179c04"/><lb ed="R034" n="0598a15"/>脱。未见说处。准義释者。涅谟折<g ref="#CB17761">荆</g>。含有二義。一者 <lb ed="X" n="0179c05"/><lb ed="R034" n="0598a16"/>解释義。如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0179c0501" n="0179c0501"/><anchor xml:id="beg0179c0501" n="0179c0501"/>已<anchor xml:id="end0179c0501"/>说。二者解脱義。故二本经皆云解 <lb ed="X" n="0179c06"/><lb ed="R034" n="0598a17"/>脱。言<g ref="#CB17761">荆</g>地者。含有三義。一者深密義。二者坚结義。 <lb ed="X" n="0179c07"/><lb ed="R034" n="0598a18"/>如上<anchor xml:id="nkr_note_add_0179c0701" n="0179c0701"/><anchor xml:id="beg0179c0701" n="0179c0701"/>已<anchor xml:id="end0179c0701"/>释。三者相续義。是故二经。一名相续解脱。 <lb ed="X" n="0179c08"/><lb ed="R034" n="0598b01"/>二名深密解脱。此上二释。准真谛而可了知。言相 <lb ed="X" n="0179c09"/><lb ed="R034" n="0598b02"/>续者。谓所知障。坚结相续。难可解脱。今一部释甚 <lb ed="X" n="0179c10"/><lb ed="R034" n="0598b03"/>深義。便能解脱烦恼相续。故名相续解脱经。即当 <lb ed="X" n="0179c11"/><lb ed="R034" n="0598b04"/>真谛记中第二烦恼解节義。言深密解脱者。由智 <lb ed="X" n="0179c12"/><lb ed="R034" n="0598b05"/>慧力。缘深密理。解脱烦恼。故言深密解脱。即当第 <lb ed="X" n="0179c13"/><lb ed="R034" n="0598b06"/>三智慧解节也。虽有此释。據实。即是译家谬也。言 <lb ed="X" n="0179c14"/><lb ed="R034" n="0598b07"/>文義圆足者。如解深密。具有八品。而差别者。解节 <lb ed="X" n="0179c15"/><lb ed="R034" n="0598b08"/>唯有最初二品。阙无後六。相续解脱。当後二品。阙 <lb ed="X" n="0179c16"/><lb ed="R034" n="0598b09"/>无前六。深密解脱。有十一品。于勝義谛。开为四品。 <lb ed="X" n="0179c17"/><lb ed="R034" n="0598b10"/>由斯与此文義圆足。然解深密。诸所说处。文義明 <lb ed="X" n="0179c18"/><lb ed="R034" n="0598b11"/>净。至文对释。故今释此大唐一本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0179c19"/><lb ed="R034" n="0598b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0179c1901">如是我闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0179c20"/><lb ed="R034" n="0598b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0179c2001">释曰。自下判文解释。然判此经。有其三释。一云此 <lb ed="X" n="0179c21"/><lb ed="R034" n="0598b14"/>经唯有二分。一教起因缘。即初序品。二圣教正说。 <lb ed="X" n="0179c22"/><lb ed="R034" n="0598b15"/>谓後七品。虽後经末依教奉行。品中奉行。非一部 <lb ed="X" n="0179c23"/><lb ed="R034" n="0598b16"/>也。一云一部总有三分。初一品名教起因缘分。次 <lb ed="X" n="0179c24"/><lb ed="R034" n="0598b17"/>有七品。名圣教正说分。後第五卷末。尔时曼殊室 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180a" n="0180a"/> <lb ed="X" n="0180a01"/><lb ed="R034" n="0598b18"/>利下。依教奉行分。然此奉行。散在诸品。于理无违。 <lb ed="X" n="0180a02"/><lb ed="R034" n="0599a01"/>一云此经有其五分。一教起因缘。即是序分。二无 <lb ed="X" n="0180a03"/><lb ed="R034" n="0599a02"/>等境界分。谓次四品。三无等行分。谓次二品。四无 <lb ed="X" n="0180a04"/><lb ed="R034" n="0599a03"/>等果分。谓後一品。五依教奉行分。谓即经末欢喜 <lb ed="X" n="0180a05"/><lb ed="R034" n="0599a04"/>奉行。虽有三释。且依初说。无有一部通奉行故。又 <lb ed="X" n="0180a06"/><lb ed="R034" n="0599a05"/>解。三中第二为正。具足三分義不违故。此当旧说 <lb ed="X" n="0180a07"/><lb ed="R034" n="0599a06"/>序正流通。序谓由序。起正说之由致。正即正宗。所 <lb ed="X" n="0180a08"/><lb ed="R034" n="0599a07"/>诠之宗義。通谓流通通。後世之勝利。今言教起因 <lb ed="X" n="0180a09"/><lb ed="R034" n="0599a08"/>缘等者。以<persName>薄伽梵</persName>说经本主。名之为因。显<anchor xml:id="nkr_note_add_0180a0901" n="0180a0901"/><anchor xml:id="beg0180a0901" n="0180a0901"/>已<anchor xml:id="end0180a0901"/>闻等 <lb ed="X" n="0180a10"/><lb ed="R034" n="0599a09"/>非正说故。名之为缘。故说序分。名因缘分。正显所 <lb ed="X" n="0180a11"/><lb ed="R034" n="0599a10"/>诠法门品类。故说七品。名圣教所说分。时众闻教 <lb ed="X" n="0180a12"/><lb ed="R034" n="0599a11"/>欢喜信受。名奉行分。就因缘分。有其二義。一证信 <lb ed="X" n="0180a13"/><lb ed="R034" n="0599a12"/>分。二发<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180001" n="0180001"/>起。然此二分有差别者。略有三義。一者名 <lb ed="X" n="0180a14"/><lb ed="R034" n="0599a13"/>别。所谓证信及发起序。亦名通序。及名别序。说我 <lb ed="X" n="0180a15"/><lb ed="R034" n="0599a14"/>闻等。令物生信。名为证信。诸经皆同。名为通序。以 <lb ed="X" n="0180a16"/><lb ed="R034" n="0599a15"/>放光等发起正宗。名为发起。随部各别。名为别序。 <lb ed="X" n="0180a17"/><lb ed="R034" n="0599a16"/>二者时别。<persName>如来</persName>发起。名经前序。阿难所请。名经後 <lb ed="X" n="0180a18"/><lb ed="R034" n="0599a17"/>序。说彼二序时分别故。三者人别。一<persName>如来</persName>序。于诸 <lb ed="X" n="0180a19"/><lb ed="R034" n="0599a18"/>经中。<persName>如来</persName>发起。二阿难序。由阿难请说此序故。今 <lb ed="X" n="0180a20"/><lb ed="R034" n="0599b01"/>此经文。及<persName>佛</persName>地等。唯有证信。而无发起。于证信中。 <lb ed="X" n="0180a21"/><lb ed="R034" n="0599b02"/>義说发起。理亦无违。就证信中。有其三義。一辨事 <lb ed="X" n="0180a22"/><lb ed="R034" n="0599b03"/>多少。二说序之意。三随事别释。辨事多少者。自有 <lb ed="X" n="0180a23"/><lb ed="R034" n="0599b04"/>三说。一者真谛般若记中。开为七事。一如是者。标 <lb ed="X" n="0180a24"/><lb ed="R034" n="0599b05"/>所闻法。一部文理。决定可信。二言我者。出能闻人。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180b" n="0180b"/> <lb ed="X" n="0180b01"/><lb ed="R034" n="0599b06"/>即是阿难。三言闻者。亲承音旨。四一时者。显所闻 <lb ed="X" n="0180b02"/><lb ed="R034" n="0599b07"/>法善合时機。五<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。出能说师。六住处者。显说 <lb ed="X" n="0180b03"/><lb ed="R034" n="0599b08"/>有处。七大比丘。显非独闻。然此七事。总唯四意。初 <lb ed="X" n="0180b04"/><lb ed="R034" n="0599b09"/>如是者。明所闻法。次我闻者。辨能闻人。次二证所 <lb ed="X" n="0180b05"/><lb ed="R034" n="0599b10"/>闻法。後二证能闻人。廣如真谛七事记释。二依龙 <lb ed="X" n="0180b06"/><lb ed="R034" n="0599b11"/>猛大智度论。于序分中。开为六義。一信。二闻。三时。 <lb ed="X" n="0180b07"/><lb ed="R034" n="0599b12"/>四主。五处。六众。<name role="" type="person">世亲</name>菩萨灯论中说。亦有六義。故 <lb ed="X" n="0180b08"/><lb ed="R034" n="0599b13"/>彼偈云。前三明弟子。後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180002" n="0180002"/>二证师说。一切修多罗。其 <lb ed="X" n="0180b09"/><lb ed="R034" n="0599b14"/>事皆如是。三依亲光<persName>佛</persName>地论中。摄多五种。一总显 <lb ed="X" n="0180b10"/><lb ed="R034" n="0599b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0180b1001" n="0180b1001"/><anchor xml:id="beg0180b1001" n="0180b1001"/>已<anchor xml:id="end0180b1001"/>闻。二说经时。三者说主。四显说处。五显听众。说 <lb ed="X" n="0180b11"/><lb ed="R034" n="0599b16"/>序意者。问。何因缘一切经首皆说如是我闻等事。 <lb ed="X" n="0180b12"/><lb ed="R034" n="0599b17"/>真谛三藏七事记云。断三疑故。彼云。又微细律明 <lb ed="X" n="0180b13"/><lb ed="R034" n="0599b18"/>其阿难。当登高座出法藏时。身即如<persName>佛</persName>。具诸相好。 <lb ed="X" n="0180b14"/><lb ed="R034" n="0600a01"/>若下高座。还复本形。众见此瑞。有三种疑。一疑。大 <lb ed="X" n="0180b15"/><lb ed="R034" n="0600a02"/>师释迦。以慈悲故。从涅槃起。更宣深法。二疑。诸馀 <lb ed="X" n="0180b16"/><lb ed="R034" n="0600a03"/><persName>世尊</persName>。从他方来。三疑。阿难比丘。既是<persName>佛</persName>弟。堪代其 <lb ed="X" n="0180b17"/><lb ed="R034" n="0600a04"/>兄转身成<persName>佛</persName>。今欲遣三疑。故云如是我闻等七事。 <lb ed="X" n="0180b18"/><lb ed="R034" n="0600a05"/>明乃是我亲从<persName>佛</persName>闻。非关慈悲从涅槃起。亦非馀 <lb ed="X" n="0180b19"/><lb ed="R034" n="0600a06"/><persName>佛</persName>他方来。又非我<anchor xml:id="nkr_note_add_0180b1901" n="0180b1901"/><anchor xml:id="beg0180b1901" n="0180b1901"/>已<anchor xml:id="end0180b1901"/>转身成<persName>佛</persName>自说经也。智度论 <lb ed="X" n="0180b20"/><lb ed="R034" n="0600a07"/>云。说时方人。欲令众生心生信故。又智度第二卷 <lb ed="X" n="0180b21"/><lb ed="R034" n="0600a08"/>云。<persName>佛</persName>涅槃时。于俱夷那竭国萨罗树间。北首而卧。 <lb ed="X" n="0180b22"/><lb ed="R034" n="0600a09"/>将入涅槃。尔时阿难。亲爱未除。未離欲故。没忧悔。 <lb ed="X" n="0180b23"/><lb ed="R034" n="0600a10"/>不能自出。尔时。长老阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼豆。语阿难言。汝是守 <lb ed="X" n="0180b24"/><lb ed="R034" n="0600a11"/>护<persName>佛</persName>法藏者。不应如凡人自没忧悔。诸有为法。皆 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0180c" n="0180c"/> <lb ed="X" n="0180c01"/><lb ed="R034" n="0600a12"/>是无常。汝何愁忧。又<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。手付汝法。汝今愁闷。 <lb ed="X" n="0180c02"/><lb ed="R034" n="0600a13"/>失所受事。汝当问<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>涅槃後云何修行。谁当作 <lb ed="X" n="0180c03"/><lb ed="R034" n="0600a14"/>师。恶口车匿云何共住。<note place="inline">长阿含经第四卷云阐弩比丘云何共住</note><persName>佛</persName>诸 <lb ed="X" n="0180c04"/><lb ed="R034" n="0600a15"/>经首。作何等语。阿难即以此语问<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告阿难。行 <lb ed="X" n="0180c05"/><lb ed="R034" n="0600a16"/>四念处。戒经为师。车匿比丘如梵法治。长阿含经 <lb ed="X" n="0180c06"/><lb ed="R034" n="0600a17"/>第四。增壹阿含第三十六。皆云梵法治者。即是不 <lb ed="X" n="0180c07"/><lb ed="R034" n="0600a18"/>共语也。廣说如彼。诸<persName>佛</persName>经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180003" n="0180003"/>者首。皆称如是我闻等 <lb ed="X" n="0180c08"/><lb ed="R034" n="0600b01"/>语。依集法经及涅槃後分。大同智论。恐繁不述。大 <lb ed="X" n="0180c09"/><lb ed="R034" n="0600b02"/>悲经说。忧波離教阿难请问。所以经论。说不同者。 <lb ed="X" n="0180c10"/><lb ed="R034" n="0600b03"/>二人共教。各據一義。互不相违。</p> <lb ed="X" n="0180c11"/><lb ed="R034" n="0600b04"/><p xml:id="pX21p0180c1101">复依经文。随事别释。言如是我闻者。即七事中。所 <lb ed="X" n="0180c12"/><lb ed="R034" n="0600b05"/>闻能闻亲承音旨三种事也。于六義中。信闻二事。 <lb ed="X" n="0180c13"/><lb ed="R034" n="0600b06"/>五中第一。总显<anchor xml:id="nkr_note_add_0180c1301" n="0180c1301"/><anchor xml:id="beg0180c1301" n="0180c1301"/>已<anchor xml:id="end0180c1301"/>闻。虽有三说。且依<persName>佛</persName>地。如是我 <lb ed="X" n="0180c14"/><lb ed="R034" n="0600b07"/>闻。释有三義。一总释如是我闻。二别释如是我闻。 <lb ed="X" n="0180c15"/><lb ed="R034" n="0600b08"/>三者申其合说之意。言总释者。谓传<persName>佛</persName>教。曼殊室 <lb ed="X" n="0180c16"/><lb ed="R034" n="0600b09"/>利及阿难等。皆作此言。如是所说甚深等。我昔曾 <lb ed="X" n="0180c17"/><lb ed="R034" n="0600b10"/>闻。<note place="inline">金刚仙论云。三种阿难中。大乘阿难传大教也</note>言别释者。先辨如是。 <lb ed="X" n="0180c18"/><lb ed="R034" n="0600b11"/>後释我闻。言如是者。诸说不同。<note place="inline">此地诸师。略有八释。義如常说。言八 <lb ed="X" n="0180c19"/><lb ed="R034" n="0600b12"/>释者。一约信顺释。言如是者。信顺之辞也夫信则所言之理顺。顺则师资之道成。经无豐约。非信不传。故 <lb ed="X" n="0180c20"/><lb ed="R034" n="0600b13"/>建言如是。注维摩中。肇法师释也。二约文義释。以文为如。以理为是。文巧诠为如。理以为非为是。智者禅 <lb ed="X" n="0180c21"/><lb ed="R034" n="0600b14"/>师维摩记中。有此释也。三约真俗释。真不违俗名之为如。俗顺于真称之为是。相传释也。四约弟子释。阿 <lb ed="X" n="0180c22"/><lb ed="R034" n="0600b15"/>难所说。如于<persName>佛</persName>语。故名为如。为欲简去相似之如。故称是。五唯约<persName>佛</persName>释。阿难道<persName>佛</persName>所说之法。如过去<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0180c23"/><lb ed="R034" n="0600b16"/>说不异。故名为如。如诸<persName>佛</persName>说。是正非邪。故复言是。此上二释。远法师说。六约<persName>佛</persName>及弟子释。言如是者。感应 <lb ed="X" n="0180c24"/><lb ed="R034" n="0600b17"/>之瑞也。如以顺機受名。是以无非立称。众生以无非为感。<persName>如来</persName>以顺機为应。传经者。以名教出于感应。故 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181a" n="0181a"/> <lb ed="X" n="0181a01"/><lb ed="R034" n="0600b18"/>言如是。注法花经。有此释也。七光宅师云。言如是者。将传所闻。前题擧一部也。如是一部经。我亲从<persName>佛</persName>闻。 <lb ed="X" n="0181a02"/><lb ed="R034" n="0601a01"/>即为我闻。八梁武帝云。言如是者。如斯之言。是<persName>佛</persName>所说。故言如是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181001" n="0181001"/>〔等〕说。不可具述也</note>西方诸 <lb ed="X" n="0181a03"/><lb ed="R034" n="0601a02"/>师。三说不同。一<name role="" type="person">菩提留支</name>金刚仙论云。若依世辨。 <lb ed="X" n="0181a04"/><lb ed="R034" n="0601a03"/>乃有多途。略而言之。凡有四种。一者发心如是。二 <lb ed="X" n="0181a05"/><lb ed="R034" n="0601a04"/>者教他。三者譬喩。四者决定。发心如是者。自念我 <lb ed="X" n="0181a06"/><lb ed="R034" n="0601a05"/>当如是发菩提心修善行。教他如是者。教前人言。 <lb ed="X" n="0181a07"/><lb ed="R034" n="0601a06"/>汝当如是发菩提心修善行等也。譬喩如是者。是 <lb ed="X" n="0181a08"/><lb ed="R034" n="0601a07"/>人威德炽盛。如日光明。智慧深廣。犹如大海。面貌 <lb ed="X" n="0181a09"/><lb ed="R034" n="0601a08"/>端正。犹如满月。乃至廣说。决定如是者。我如是见 <lb ed="X" n="0181a10"/><lb ed="R034" n="0601a09"/>闻等。是名决定如是。今言如是者。但取第四决定 <lb ed="X" n="0181a11"/><lb ed="R034" n="0601a10"/>如是。明须菩提我从<persName>佛</persName>闻所说理教。我之所说。不 <lb ed="X" n="0181a12"/><lb ed="R034" n="0601a11"/>多不少。不错不谬。决定如是。无所传之失。故曰如 <lb ed="X" n="0181a13"/><lb ed="R034" n="0601a12"/>是。<note place="inline">解云意趣大同亲光</note>长耳三藏释有三義。一者就<persName>佛</persName>。三世 <lb ed="X" n="0181a14"/><lb ed="R034" n="0601a13"/>诸<persName>佛</persName>所说无异。故名为如。以同说故。称之为是。二 <lb ed="X" n="0181a15"/><lb ed="R034" n="0601a14"/>者约法。诸法实相故名为如。如如而说。故称为是。 <lb ed="X" n="0181a16"/><lb ed="R034" n="0601a15"/>三者约僧。阿难所传不异<persName>佛</persName>说。故名为如。永離过 <lb ed="X" n="0181a17"/><lb ed="R034" n="0601a16"/>非。称之曰是。三真谛三藏释。如是者。决定義。有其 <lb ed="X" n="0181a18"/><lb ed="R034" n="0601a17"/>二种。一文。二理。文是能诠。理即所诠。廣说如彼。总 <lb ed="X" n="0181a19"/><lb ed="R034" n="0601a18"/>释意云。阿难所传。文理决定。如<persName>佛</persName>所说。故曰如是。 <lb ed="X" n="0181a20"/><lb ed="R034" n="0601b01"/>诸论所说。亦有三种。一依智度论第一卷云。如是 <lb ed="X" n="0181a21"/><lb ed="R034" n="0601b02"/>義者。即是信也。<persName>佛</persName>法大海中。信为能入。智为能度。 <lb ed="X" n="0181a22"/><lb ed="R034" n="0601b03"/>其信顺者。是事如是。其不信者。此事不如是。廣说 <lb ed="X" n="0181a23"/><lb ed="R034" n="0601b04"/>如彼。二依功德施般若论云。如是我闻者。显示此 <lb ed="X" n="0181a24"/><lb ed="R034" n="0601b05"/>是<persName>世尊</persName>现觉而演。非自所作。三依<persName>佛</persName>地论。有其四 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181b" n="0181b"/> <lb ed="X" n="0181b01"/><lb ed="R034" n="0601b06"/>義。故第一云。如是总言依四義转。一依譬喩。谓当 <lb ed="X" n="0181b02"/><lb ed="R034" n="0601b07"/>所说。如是文句。如我昔闻。<note place="inline">此即以昔喩今</note>二依教诲。谓告 <lb ed="X" n="0181b03"/><lb ed="R034" n="0601b08"/>时众。如是当听我昔所闻。三依问答。谓有问言。汝 <lb ed="X" n="0181b04"/><lb ed="R034" n="0601b09"/>当所说。昔定闻耶。故此答言如是我闻。四依许可。 <lb ed="X" n="0181b05"/><lb ed="R034" n="0601b10"/>谓结集时。诸菩萨众。咸共请言。如汝所闻。当如是 <lb ed="X" n="0181b06"/><lb ed="R034" n="0601b11"/>说。传法菩萨。许彼言。如是当说如我所闻。于此四 <lb ed="X" n="0181b07"/><lb ed="R034" n="0601b12"/>義。有三师释。一云四中唯依第四。一云此中唯依 <lb ed="X" n="0181b08"/><lb ed="R034" n="0601b13"/>後二。一云四中总依四義而说。具说如彼。别释我 <lb ed="X" n="0181b09"/><lb ed="R034" n="0601b14"/>闻者。传法菩萨及阿难等。五蕴身上。假立为我。耳 <lb ed="X" n="0181b10"/><lb ed="R034" n="0601b15"/>根发识。听闻所说。故言我闻。故<persName>佛</persName>地论云。我谓诸 <lb ed="X" n="0181b11"/><lb ed="R034" n="0601b16"/>蕴世俗假者。闻谓耳根发识听受。废别就总。故说 <lb ed="X" n="0181b12"/><lb ed="R034" n="0601b17"/>我闻。问。<persName>佛</persName>法中无人无我。如何诸经皆说我闻。解 <lb ed="X" n="0181b13"/><lb ed="R034" n="0601b18"/>云。此義诸说不同。依龙猛宗。约四悉昙。以释我闻。 <lb ed="X" n="0181b14"/><lb ed="R034" n="0602a01"/><note place="inline">梵音悉昙。诸说不同。一云不翻。含多義故。或说翻之。或翻宗成。或翻为墨。或翻为印。或翻为定。或翻或就 <lb ed="X" n="0181b15"/><lb ed="R034" n="0602a02"/>究竟。如是异翻。难可定准。南嶽禅师云。如大涅槃。胡汉幷称也。悉是隋音。檀是胡语。悉之言遍。檀翻名施。 <lb ed="X" n="0181b16"/><lb ed="R034" n="0602a03"/><persName>佛</persName>以四法。遍施众生。故名悉昙也。智者师维摩记中。作如是说。若依四卷。楞伽经。有其四种故。第二卷注 <lb ed="X" n="0181b17"/><lb ed="R034" n="0602a04"/>经释云。悉昙者。谓或言宗。或言成。或言理也</note>四悉昙義。如智度论第一 <lb ed="X" n="0181b18"/><lb ed="R034" n="0602a05"/>卷说。一世界悉昙。如蕴成人。如是我闻。世界故有。 <lb ed="X" n="0181b19"/><lb ed="R034" n="0602a06"/>第一義故无。二各各为人悉昙。观人心行。而为说 <lb ed="X" n="0181b20"/><lb ed="R034" n="0602a07"/>法。于一事中。或听不听。为断见故。说有续生。为常 <lb ed="X" n="0181b21"/><lb ed="R034" n="0602a08"/>见故。说无有人。三对治悉昙。如不净观于贪对治。 <lb ed="X" n="0181b22"/><lb ed="R034" n="0602a09"/>于嗔则无。四第一義悉昙。谓诸法实相。言语道断。 <lb ed="X" n="0181b23"/><lb ed="R034" n="0602a10"/>心行处灭。即说偈言。</p> <lb ed="X" n="0181b24"/><lb ed="R034" n="0602a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0181b2401"><l>一切实一切非实</l><l>及一切实亦非实</l> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0181c" n="0181c"/> <lb ed="X" n="0181c01"/><lb ed="R034" n="0602a12"/><l>一切非实非非实</l><l>是名诸法之实相</l></lg> <lb ed="X" n="0181c02"/><lb ed="R034" n="0602a13"/><p xml:id="pX21p0181c0201"><note place="inline">廣释此偈。如中论第三</note>又彼论云。复次世界语言有三。一邪。 <lb ed="X" n="0181c03"/><lb ed="R034" n="0602a14"/>二慢。三者名字。依第三故。名之为我。即当瑜伽假 <lb ed="X" n="0181c04"/><lb ed="R034" n="0602a15"/>说我也。问。岂不中论实相问中非我非无我。如何 <lb ed="X" n="0181c05"/><lb ed="R034" n="0602a16"/>智度论中。说为无我。答不相违。世界悉昙。即说为 <lb ed="X" n="0181c06"/><lb ed="R034" n="0602a17"/>我。第一義中。说为无我。各各为人。或我无我。双遣 <lb ed="X" n="0181c07"/><lb ed="R034" n="0602a18"/>二执。亦得说言非我非非无我。故中论云。诸<persName>佛</persName>或 <lb ed="X" n="0181c08"/><lb ed="R034" n="0602b01"/>说我。或说于无我。诸法实相中。非我非无我。若偏 <lb ed="X" n="0181c09"/><lb ed="R034" n="0602b02"/>对我。即说无我。以为实相。若双遣执。非我非无我。 <lb ed="X" n="0181c10"/><lb ed="R034" n="0602b03"/>以为实相。各據一義。故不相违。若依涅槃。即说真 <lb ed="X" n="0181c11"/><lb ed="R034" n="0602b04"/>我。以为实相。如理应知。依弥勒宗。四義故于诸蕴 <lb ed="X" n="0181c12"/><lb ed="R034" n="0602b05"/>中假说为我。故瑜伽论第六卷云。<persName>薄伽梵</persName>说。苾刍 <lb ed="X" n="0181c13"/><lb ed="R034" n="0602b06"/>当知。由四因故。假说有情。一为世间言说易故。二 <lb ed="X" n="0181c14"/><lb ed="R034" n="0602b07"/>欲随顺诸世间故。三为断除决定无我诸怖畏故。 <lb ed="X" n="0181c15"/><lb ed="R034" n="0602b08"/>四为宣说自他得失。令其决定信解心故。显扬第 <lb ed="X" n="0181c16"/><lb ed="R034" n="0602b09"/>九。对法十三。同瑜伽说。言闻者。诸说不同。萨婆多 <lb ed="X" n="0181c17"/><lb ed="R034" n="0602b10"/>宗。耳闻非识。法救论师。识闻非耳。如大毘婆沙第 <lb ed="X" n="0181c18"/><lb ed="R034" n="0602b11"/>十三等。依经部宗。识闻非耳。如成实第六。譬喩论 <lb ed="X" n="0181c19"/><lb ed="R034" n="0602b12"/>师。和合能闻。如婆沙十三。今依大乘。龙树菩萨。自 <lb ed="X" n="0181c20"/><lb ed="R034" n="0602b13"/>有两释。一者天眼见色。准知耳闻。二者和合能闻。 <lb ed="X" n="0181c21"/><lb ed="R034" n="0602b14"/>知智度论第一卷等。虽有两说。和合为正。正释闻 <lb ed="X" n="0181c22"/><lb ed="R034" n="0602b15"/>中。说和合故。依弥勒宗。自有三说。一云耳闻非识。 <lb ed="X" n="0181c23"/><lb ed="R034" n="0602b16"/>如集论杂集第一卷云。耳界何相。谓能闻声。又瑜 <lb ed="X" n="0181c24"/><lb ed="R034" n="0602b17"/>伽论第三卷云。数数于此声至能闻。故名为耳。一 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182a" n="0182a"/> <lb ed="X" n="0182a01"/><lb ed="R034" n="0602b18"/>云识闻非耳。如瑜伽释论第一卷云。闻谓听闻。即 <lb ed="X" n="0182a02"/><lb ed="R034" n="0603a01"/>是耳根发生耳识。闻言教故。又<persName>佛</persName>地论第一卷云。 <lb ed="X" n="0182a03"/><lb ed="R034" n="0603a02"/>闻谓耳根发识听受。或可二论耳闻非识。一云和 <lb ed="X" n="0182a04"/><lb ed="R034" n="0603a03"/>合能闻。如杂集论第二卷云。问。为眼见色。为识等 <lb ed="X" n="0182a05"/><lb ed="R034" n="0603a04"/>耶。答。非眼见色。示非识等。以一切法无作用故。由 <lb ed="X" n="0182a06"/><lb ed="R034" n="0603a05"/>有和合。假立为见。耳等亦尔。廣说如彼。所以如是 <lb ed="X" n="0182a07"/><lb ed="R034" n="0603a06"/>诸论异者。为显闻声最勝所依故。瑜伽等。说耳为 <lb ed="X" n="0182a08"/><lb ed="R034" n="0603a07"/>闻。就分别義故。<persName>佛</persName>地等。说识为闻。为显诸法无实 <lb ed="X" n="0182a09"/><lb ed="R034" n="0603a08"/>作用故。智度论及杂集论。和合为闻。各據一義。互 <lb ed="X" n="0182a10"/><lb ed="R034" n="0603a09"/>不相违。<note place="inline">问无实作用。不许耳闻。无实作用。智不应缘。此中应作问答</note>唯识道理。 <lb ed="X" n="0182a11"/><lb ed="R034" n="0603a10"/>以辨闻者。如<persName>佛</persName>地论第一卷说。有二师義。故彼论 <lb ed="X" n="0182a12"/><lb ed="R034" n="0603a11"/>云。有義。<persName>如来</persName>慈悲本愿增上缘力。闻者识上文義 <lb ed="X" n="0182a13"/><lb ed="R034" n="0603a12"/>相生。此文義相。虽亲依自善根力起。而就强缘名 <lb ed="X" n="0182a14"/><lb ed="R034" n="0603a13"/>为<persName>佛</persName>说。由耳根力自心变现。故名我闻。有義。闻者 <lb ed="X" n="0182a15"/><lb ed="R034" n="0603a14"/>善根本愿增上缘力。<persName>如来</persName>识上文義相生。此文義 <lb ed="X" n="0182a16"/><lb ed="R034" n="0603a15"/>相。是<persName>佛</persName>利他善根所起。名为<persName>佛</persName>说。闻者识心。虽不 <lb ed="X" n="0182a17"/><lb ed="R034" n="0603a16"/>取得。然似彼分明显现。故名我闻。解云。<persName>佛</persName>地二师 <lb ed="X" n="0182a18"/><lb ed="R034" n="0603a17"/>所说。初即那伽犀那。不许<persName>佛</persName>果有色声等。第二师 <lb ed="X" n="0182a19"/><lb ed="R034" n="0603a18"/>義。许<persName>佛</persName>果中具色声等。大唐三藏。法护菩萨。皆用 <lb ed="X" n="0182a20"/><lb ed="R034" n="0603b01"/>後说。如前本影有无中说。问曰。阿难。<persName>如来</persName>成道日 <lb ed="X" n="0182a21"/><lb ed="R034" n="0603b02"/>生。经二十年。方为侍者。前所说经。皆非亲闻。如何 <lb ed="X" n="0182a22"/><lb ed="R034" n="0603b03"/>诸经皆说我闻。<name role="" type="person">菩提留支</name>金刚仙论云。昔<persName>如来</persName>灭 <lb ed="X" n="0182a23"/><lb ed="R034" n="0603b04"/>後。凡有三时结集法藏。初在<name role="" type="person">王舍城</name>因陀罗窟中。 <lb ed="X" n="0182a24"/><lb ed="R034" n="0603b05"/>五百比丘。结集法藏。舍利弗等诸阿罗汉比丘。各 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182b" n="0182b"/> <lb ed="X" n="0182b01"/><lb ed="R034" n="0603b06"/>自称言。某甲经。如是我闻。<persName>佛</persName>在某处说。後时为恶 <lb ed="X" n="0182b02"/><lb ed="R034" n="0603b07"/>国王壞灭<persName>佛</persName>法。自此以後。复有七百比丘。重结集 <lb ed="X" n="0182b03"/><lb ed="R034" n="0603b08"/>法藏。皆云某甲经。我从某甲比丘边闻。不云我从 <lb ed="X" n="0182b04"/><lb ed="R034" n="0603b09"/><persName>佛</persName>闻。此之再集。幷是小乘之人。结集法藏。又复如 <lb ed="X" n="0182b05"/><lb ed="R034" n="0603b10"/>来在<name role="" type="person">铁围山</name>外。不至馀世界。二界中间。无量诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0182b06"/><lb ed="R034" n="0603b11"/>共集于彼。说<persName>佛</persName>话经讫。欲结集大乘法藏。复召集 <lb ed="X" n="0182b07"/><lb ed="R034" n="0603b12"/>徒众。罗汉。有八十亿那由他。菩萨众。有无量无边 <lb ed="X" n="0182b08"/><lb ed="R034" n="0603b13"/>恒河沙不可思议。皆集于彼。当于尔时。菩萨声闻。 <lb ed="X" n="0182b09"/><lb ed="R034" n="0603b14"/>皆云。如是我闻。<persName>如来</persName>在某处。说某甲经。真谛三藏 <lb ed="X" n="0182b10"/><lb ed="R034" n="0603b15"/>七事记云。亲闻曰如是我闻。传闻曰我闻如是。又 <lb ed="X" n="0182b11"/><lb ed="R034" n="0603b16"/>部执记云。亲闻曰我闻。传曰所闻。解云。如是等说。 <lb ed="X" n="0182b12"/><lb ed="R034" n="0603b17"/>违报恩经说也。若依报恩经。释有三義。一者传闻。 <lb ed="X" n="0182b13"/><lb ed="R034" n="0603b18"/>二者知<persName>佛</persName>世俗心。三者<persName>佛</persName>重为说。故第六云。<persName>佛</persName>二 <lb ed="X" n="0182b14"/><lb ed="R034" n="0604a01"/>十年中说法。阿难不闻。何得言我闻。答。诸天语阿 <lb ed="X" n="0182b15"/><lb ed="R034" n="0604a02"/>难。又云从诸比丘边闻。又云<persName>佛</persName>入世俗心。令阿难 <lb ed="X" n="0182b16"/><lb ed="R034" n="0604a03"/>知。又云阿难从<persName>佛</persName>请愿。<persName>佛</persName>二十年中说法。尽为我 <lb ed="X" n="0182b17"/><lb ed="R034" n="0604a04"/>说。<persName>佛</persName>善巧。于一法一句中。演无量法。能以无量法。 <lb ed="X" n="0182b18"/><lb ed="R034" n="0604a05"/>为一句義。<persName>佛</persName>粗示其端。阿难尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0182b1801" n="0182b1801"/><anchor xml:id="beg0182b1801" n="0182b1801"/>已<anchor xml:id="end0182b1801"/>得知。速利强持 <lb ed="X" n="0182b19"/><lb ed="R034" n="0604a06"/>力故。又解。金刚华经说。阿难比丘。得法性觉自在 <lb ed="X" n="0182b20"/><lb ed="R034" n="0604a07"/>王三昧。以三昧力故。前所说经。皆能忆持。与亲闻 <lb ed="X" n="0182b21"/><lb ed="R034" n="0604a08"/>无异。如宿命通见过去事。无不明了。亦如迦旃延 <lb ed="X" n="0182b22"/><lb ed="R034" n="0604a09"/>得愿智力故。<persName>佛</persName>所说经。皆能忆持。阿难亦尔。问。阿 <lb ed="X" n="0182b23"/><lb ed="R034" n="0604a10"/>难既是声闻。如何能持大乘经典。答。如大乘集法 <lb ed="X" n="0182b24"/><lb ed="R034" n="0604a11"/>经中说。有三种阿难。一者<name role="" type="person">阿难陀</name>。持声闻法。二者 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0182c" n="0182c"/> <lb ed="X" n="0182c01"/><lb ed="R034" n="0604a12"/>阿难贤。持缘觉法。三者阿难海。持摩诃衍法。金刚 <lb ed="X" n="0182c02"/><lb ed="R034" n="0604a13"/>仙论亦同集法。真谛三藏金刚般若疏。引阇王忏 <lb ed="X" n="0182c03"/><lb ed="R034" n="0604a14"/>悔经说三种阿难。三种之中。第三阿难。持此经也。 <lb ed="X" n="0182c04"/><lb ed="R034" n="0604a15"/>故不相违。第三申其合说意者。如<persName>佛</persName>地论云。应知 <lb ed="X" n="0182c05"/><lb ed="R034" n="0604a16"/>说此如是我闻。意避增减异分过失。谓如是法我 <lb ed="X" n="0182c06"/><lb ed="R034" n="0604a17"/>从<persName>佛</persName>闻。非他辗转。显示闻者有所堪能。诸有所闻。 <lb ed="X" n="0182c07"/><lb ed="R034" n="0604a18"/>皆離增减异分过失。具说如彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0182c08"/><lb ed="R034" n="0604b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0182c0801">一时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0182c09"/><lb ed="R034" n="0604b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0182c0901">释曰。五中第二教起时分。然此一时。<note place="inline">此地诸师。有说四种。一者 <lb ed="X" n="0182c10"/><lb ed="R034" n="0604b03"/><persName>如来</persName>一代说法有五十年时。二者说一部时。三者众機熟时。四者说听共相会遇时。吉藏法师法花疏说</note> <lb ed="X" n="0182c11"/><lb ed="R034" n="0604b04"/>西方诸师。三说不同。一<name role="" type="person">菩提留支</name>。言一时者。有其 <lb ed="X" n="0182c12"/><lb ed="R034" n="0604b05"/>多种。谓一念时。有日时。有百年时。有一切时。有春 <lb ed="X" n="0182c13"/><lb ed="R034" n="0604b06"/>秋冬夏时。今言一时者。非此等时。正是<persName>如来</persName>说此 <lb ed="X" n="0182c14"/><lb ed="R034" n="0604b07"/>经时。虽言一时。不云某年月日故。不知何时。如大 <lb ed="X" n="0182c15"/><lb ed="R034" n="0604b08"/>花严净眼品等。<persName>如来</persName>成道日说。其十地品。第二七 <lb ed="X" n="0182c16"/><lb ed="R034" n="0604b09"/>日说。如十万偈般若。<persName>如来</persName>成道五年。经有成文。馀 <lb ed="X" n="0182c17"/><lb ed="R034" n="0604b10"/>七部般若。但云一时。皆不知何年说。乃至彼云。相 <lb ed="X" n="0182c18"/><lb ed="R034" n="0604b11"/>传说云。<persName>如来</persName>一代成道。乃至涅槃。恒说般若花严 <lb ed="X" n="0182c19"/><lb ed="R034" n="0604b12"/>大集。未曾断绝。<note place="inline">解云。準此西方三藏。亦不能定说诸经时也</note>二长耳三 <lb ed="X" n="0182c20"/><lb ed="R034" n="0604b13"/>藏云。时有两种。一半音时。对缘不遍。二圆音时。对 <lb ed="X" n="0182c21"/><lb ed="R034" n="0604b14"/>缘即普。从初得道。终讫双林。二音幷行。半满俱说。 <lb ed="X" n="0182c22"/><lb ed="R034" n="0604b15"/>见小分者。为半音时。见满分者。为圆音时。又解时。 <lb ed="X" n="0182c23"/><lb ed="R034" n="0604b16"/>复有三。一分段流转时。二不思议变易时。三假名 <lb ed="X" n="0182c24"/><lb ed="R034" n="0604b17"/>施设时。前二即是二种生死时。假名时者。梵音劫 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183a" n="0183a"/> <lb ed="X" n="0183a01"/><lb ed="R034" n="0604b18"/>波。自有三意。一迦罗时。二三摩耶时。三世流佈时。 <lb ed="X" n="0183a02"/><lb ed="R034" n="0605a01"/>迦罗时者。此翻别相时。<persName>如来</persName>戒律。大戒时闻小戒 <lb ed="X" n="0183a03"/><lb ed="R034" n="0605a02"/>时不闻。出家时闻。在家不闻。国王得闻。馀人不闻。 <lb ed="X" n="0183a04"/><lb ed="R034" n="0605a03"/>三摩耶时。此翻破耶见时。谓五部阿含。九分达摩。 <lb ed="X" n="0183a05"/><lb ed="R034" n="0605a04"/>不拣黑白。一切得闻。<note place="inline">言九分者。如真谛师部执论记第一卷云。<persName>如来</persName>正教。即是 <lb ed="X" n="0183a06"/><lb ed="R034" n="0605a05"/>经律阿毘昙。经即五阿含。谓长增一中杂百部也。律不过三部。一二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183001" n="0183001"/>〔二〕五十戒律。二杂诵律。三比丘尼律。 <lb ed="X" n="0183a07"/><lb ed="R034" n="0605a06"/>阿毘昙有九分。一分别说戒。二分别说世间。三分别说因缘。四分别说界。五分别说同随得。六分别说名 <lb ed="X" n="0183a08"/><lb ed="R034" n="0605a07"/>味句。七分别集定。八分别说集业。九分别说诸阴。一分有六千偈。六九五十四。合五万四千偈也</note>上 <lb ed="X" n="0183a09"/><lb ed="R034" n="0605a08"/>二种时。大同智度论说。世流佈者。如说一时<persName>佛</persName>在 <lb ed="X" n="0183a10"/><lb ed="R034" n="0605a09"/>恒河岸。一时在申怒林。今言一时。且依後二。三真 <lb ed="X" n="0183a11"/><lb ed="R034" n="0605a10"/>谛三藏七事记云。一时有十義。一<persName>佛</persName>出世。时二说 <lb ed="X" n="0183a12"/><lb ed="R034" n="0605a11"/>正法时。三听正法时。四持正法时。五思正法时六 <lb ed="X" n="0183a13"/><lb ed="R034" n="0605a12"/>修正法时。七下善种时。<note place="inline">谓菩提心</note>八成就善根时。<note place="inline">谓生中国。 <lb ed="X" n="0183a14"/><lb ed="R034" n="0605a13"/>修四念处</note>九解脱善根时。<note place="inline">谓听法。说法。持法。静心。修习。以此五缘得入解脱。故名解 <lb ed="X" n="0183a15"/><lb ed="R034" n="0605a14"/>脱善根时</note>十平等捨心时。<note place="inline">若心多退。名为下心。听法不入。若心动踊。名为高心。听法 <lb ed="X" n="0183a16"/><lb ed="R034" n="0605a15"/>不入。若作弃捨正法心。此是无明不平等心。听亦不入。若能<g ref="#CB15072">拔</g>沉抑浮。调停得中念知捨平等。得入正法。 <lb ed="X" n="0183a17"/><lb ed="R034" n="0605a16"/>故云平等捨心时。具此十義。故云一时也。廣说如彼</note>今依诸论。有其三说。一 <lb ed="X" n="0183a18"/><lb ed="R034" n="0605a17"/>功德施般若论云。一时者。说此经时。馀时复说无 <lb ed="X" n="0183a19"/><lb ed="R034" n="0605a18"/>量经故。二依龙猛宗。时有二种。一名迦罗时。通假 <lb ed="X" n="0183a20"/><lb ed="R034" n="0605b01"/>及实。内外通用。二三摩耶时。唯假非实。内宗一时 <lb ed="X" n="0183a21"/><lb ed="R034" n="0605b02"/>依此而说。故智度论第一卷云。问天竺说时。有其 <lb ed="X" n="0183a22"/><lb ed="R034" n="0605b03"/>二种。一名迦罗。二三摩耶。<persName>佛</persName>何不言迦罗时分。而 <lb ed="X" n="0183a23"/><lb ed="R034" n="0605b04"/>但说三摩耶时。<note place="inline">此即外人问龙树宗</note>答言迦罗俱亦有疑。<note place="inline">龙树 <lb ed="X" n="0183a24"/><lb ed="R034" n="0605b05"/>略答。设言迦罗。还有此难。故不应答</note>问曰。此中应说迦罗。以彼二字 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183b" n="0183b"/> <lb ed="X" n="0183b01"/><lb ed="R034" n="0605b06"/>转易说故。而不应说三摩耶时。以彼三字重语难 <lb ed="X" n="0183b02"/><lb ed="R034" n="0605b07"/>故。<note place="inline">此外人难龙树。何不就轻而就重耶</note>答曰。今此除邪见故。说三摩 <lb ed="X" n="0183b03"/><lb ed="R034" n="0605b08"/>耶。不言迦罗。具说如彼。<note place="inline">龙树廣释。若说迦罗。执时外道便作此言。时能生诸 <lb ed="X" n="0183b04"/><lb ed="R034" n="0605b09"/>法。<persName>世尊</persName>许时。是实有故</note>三依亲光。时有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183002" n="0183002"/>四种。一说听究竟总 <lb ed="X" n="0183b05"/><lb ed="R034" n="0605b10"/>名一时。故<persName>佛</persName>地论云。言一时者。谓说听时。此就刹 <lb ed="X" n="0183b06"/><lb ed="R034" n="0605b11"/>那相续无断听说究竟。总名一时。<note place="inline">此即总说一会说法说听究竟。 <lb ed="X" n="0183b07"/><lb ed="R034" n="0605b12"/>总名一时</note>若不尔者。字名句等。听说时异。云何言一。<note place="inline">此即 <lb ed="X" n="0183b08"/><lb ed="R034" n="0605b13"/>反解。若不就其说听究竟名一时者。如初说字次名後句。乃至偈章品部等。说听时皆异。云何言一</note>二 <lb ed="X" n="0183b09"/><lb ed="R034" n="0605b14"/>者一刹那顷。能持能说能领能受。故言一时。故彼 <lb ed="X" n="0183b10"/><lb ed="R034" n="0605b15"/>论云。或能说者。得陀罗尼。于一字中一刹那顷。能 <lb ed="X" n="0183b11"/><lb ed="R034" n="0605b16"/>持能说一切法门。<note place="inline">解云。地上菩萨。得陀罗尼故。一刹那顷。能持说一切法门也</note> <lb ed="X" n="0183b12"/><lb ed="R034" n="0605b17"/>或能听者。得净耳根。一刹那顷。闻一字时。于馀一 <lb ed="X" n="0183b13"/><lb ed="R034" n="0605b18"/>切。皆无障碍。悉能领受。故名一时。<note place="inline">解云。地上菩萨。得陀罗尼。一时 <lb ed="X" n="0183b14"/><lb ed="R034" n="0606a01"/>能领。名一时也</note>三者共相会遇名为一时。故彼论云。或相 <lb ed="X" n="0183b15"/><lb ed="R034" n="0606a02"/>会遇时分无别。故名一时。即是说听共相会遇同 <lb ed="X" n="0183b16"/><lb ed="R034" n="0606a03"/>一时義<note place="inline">解云。感圣赴機。更相会遇。名一时也。或可为四。开听说时为二时故</note>。问。一及 <lb ed="X" n="0183b17"/><lb ed="R034" n="0606a04"/>时。其体是何。答。一是数。时即时分。诸说不同。萨婆 <lb ed="X" n="0183b18"/><lb ed="R034" n="0606a05"/>多宗及经部师。即用有为五蕴为性。处界门中。亦 <lb ed="X" n="0183b19"/><lb ed="R034" n="0606a06"/>用有为为性。<note place="inline">难萨婆多宗。约色辨同异。色外有同异。或可约色辨数量。亦应有别体</note>今 <lb ed="X" n="0183b20"/><lb ed="R034" n="0606a07"/>依大乘。自有两释。一龙猛宗。数及时等。皆无有体。 <lb ed="X" n="0183b21"/><lb ed="R034" n="0606a08"/>非蕴处界三科所摄故。智度论第一卷云。数时等 <lb ed="X" n="0183b22"/><lb ed="R034" n="0606a09"/>法实无。阴入持所不摄。故彼论复云。谓有时方離 <lb ed="X" n="0183b23"/><lb ed="R034" n="0606a10"/>合一异长短名字。凡人心著。谓是实有。廣说如彼。 <lb ed="X" n="0183b24"/><lb ed="R034" n="0606a11"/>依弥勒宗。数时即是有为法上分位假立。即二十 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0183c" n="0183c"/> <lb ed="X" n="0183c01"/><lb ed="R034" n="0606a12"/>四不相应中。数及时也。五蕴门中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183003" n="0183003"/>蕴所摄。处界门 <lb ed="X" n="0183c02"/><lb ed="R034" n="0606a13"/>中。法界法处意识境故。依<persName>佛</persName>地论。或是心上分位 <lb ed="X" n="0183c03"/><lb ed="R034" n="0606a14"/>影像。是不相应。此约唯识道理说。问。何故二宗有 <lb ed="X" n="0183c04"/><lb ed="R034" n="0606a15"/>无不同。答。龙猛宗。为破外道实数时等。故无体性。 <lb ed="X" n="0183c05"/><lb ed="R034" n="0606a16"/>依弥勒宗。为显大乘法相道理。故别立之。故不相 <lb ed="X" n="0183c06"/><lb ed="R034" n="0606a17"/>违。或可五百不相应摄。于理无违。十住毘婆沙。立 <lb ed="X" n="0183c07"/><lb ed="R034" n="0606a18"/>七百不相应。虽有此理。未见成文。问。不别显日初 <lb ed="X" n="0183c08"/><lb ed="R034" n="0606b01"/>出时乃至中夜。说此契经。如下处等别指勝处。而 <lb ed="X" n="0183c09"/><lb ed="R034" n="0606b02"/>此经中。但言一时。答。如<persName>佛</persName>地论。昼夜时分。诸方不 <lb ed="X" n="0183c10"/><lb ed="R034" n="0606b03"/>定。不可别说<note place="inline">解云。如<name role="" type="person">南赡部洲</name>日午时。西方日出。北方夜半。东方日没</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0183c11"/><lb ed="R034" n="0606b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0183c1101"><persName>薄伽梵</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0183c12"/><lb ed="R034" n="0606b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0183c1201">释曰。五中第三别显教主。依智度论。说<persName>佛</persName>法人。有 <lb ed="X" n="0183c13"/><lb ed="R034" n="0606b06"/>其五种。故第二卷云。说法有五。一<persName>佛</persName>自说。二弟子 <lb ed="X" n="0183c14"/><lb ed="R034" n="0606b07"/>说。三仙人说。四诸天说。五化人说。今简馀四。标薄 <lb ed="X" n="0183c15"/><lb ed="R034" n="0606b08"/>伽梵。问。此经初解甚深義密意菩萨。说一切法无 <lb ed="X" n="0183c16"/><lb ed="R034" n="0606b09"/>二之義。如何但言<persName>薄伽梵</persName>说。答有三義。一以少从 <lb ed="X" n="0183c17"/><lb ed="R034" n="0606b10"/>多。二就勝说故。三<persName>佛</persName>加被故。<note place="inline">如花严经等</note>然诸经首。标 <lb ed="X" n="0183c18"/><lb ed="R034" n="0606b11"/>名不同。乃有四种。自有经初唯置<persName>佛</persName>名。如涅槃等。 <lb ed="X" n="0183c19"/><lb ed="R034" n="0606b12"/>自有经初唯<persName>婆伽婆</persName>。如大品等。自有经初双标两 <lb ed="X" n="0183c20"/><lb ed="R034" n="0606b13"/>号。如无上依。<note place="inline"><persName>佛</persName><persName>婆伽婆</persName>般若经</note>或有经文二种俱无。如相 <lb ed="X" n="0183c21"/><lb ed="R034" n="0606b14"/>续解脱及多心经等。所以如是诸本异者。相续解 <lb ed="X" n="0183c22"/><lb ed="R034" n="0606b15"/>脱。即一部中最後二品。故不标名。多心般若。即大 <lb ed="X" n="0183c23"/><lb ed="R034" n="0606b16"/>般若。应是结集菩萨别录流行。故亦不标名。馀之 <lb ed="X" n="0183c24"/><lb ed="R034" n="0606b17"/>三句。西方诸师。自有三说。一真谛三藏七事记中。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184a" n="0184a"/> <lb ed="X" n="0184a01"/><lb ed="R034" n="0606b18"/>有其二意。一依真实论。<persName>佛</persName>具十義。故诸经初十种 <lb ed="X" n="0184a02"/><lb ed="R034" n="0607a01"/>号中。单置<persName>佛</persName>号。故七事记云。大师十号经中。何故 <lb ed="X" n="0184a03"/><lb ed="R034" n="0607a02"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/>别馀九。而独称<persName>佛</persName>。解有十義。一觉勝天鼓。二不 <lb ed="X" n="0184a04"/><lb ed="R034" n="0607a03"/>由他悟。三離二无知。<note place="inline">解脱障无知一切智障无知</note>四<anchor xml:id="nkr_note_add_0184a0401" n="0184a0401"/><anchor xml:id="beg0184a0401" n="0184a0401"/>已<anchor xml:id="end0184a0401"/>过睡眠。 <lb ed="X" n="0184a05"/><lb ed="R034" n="0607a04"/>五譬如莲花。六自性无染。七具足三義。<note place="inline">三義者。一假名<persName>佛</persName>。即 <lb ed="X" n="0184a06"/><lb ed="R034" n="0607a05"/>六神通。二寂灭<persName>佛</persName>。惑不生故。三真实<persName>佛</persName>。即是真如</note>八具于三德。<note place="inline">法身般若解脱三德</note> <lb ed="X" n="0184a07"/><lb ed="R034" n="0607a06"/>九具三宝性。十自知令知他。总有四纸。恐多不述。 <lb ed="X" n="0184a08"/><lb ed="R034" n="0607a07"/>真谛自云。此十种義。出真实论也。二者真谛自申 <lb ed="X" n="0184a09"/><lb ed="R034" n="0607a08"/>道理四句分别。一切经首双标两号。故七事中云。 <lb ed="X" n="0184a10"/><lb ed="R034" n="0607a09"/><persName>佛</persName><persName>婆伽婆</persName>。有其四句。一是<persName>佛</persName>非<persName>婆伽婆</persName>。即声闻二 <lb ed="X" n="0184a11"/><lb ed="R034" n="0607a10"/>乘。观四谛。证无馀涅槃。在其自位中。得名为<persName>佛</persName>。不 <lb ed="X" n="0184a12"/><lb ed="R034" n="0607a11"/>修功德行。非<persName>婆伽婆</persName>。二是<persName>婆伽婆</persName>非<persName>佛</persName>。即是菩萨 <lb ed="X" n="0184a13"/><lb ed="R034" n="0607a12"/>功德行满。名<persName>婆伽婆</persName>。既在因位。智慧未满。不得名 <lb ed="X" n="0184a14"/><lb ed="R034" n="0607a13"/><persName>佛</persName>。三非<persName>佛</persName>非<persName>婆伽婆</persName>。是凡夫。其不修智慧。不名为 <lb ed="X" n="0184a15"/><lb ed="R034" n="0607a14"/><persName>佛</persName>。不修功德。非<persName>婆伽婆</persName>。四亦<persName>佛</persName>亦<persName>婆伽婆</persName>。即是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0184a16"/><lb ed="R034" n="0607a15"/><persName>世尊</persName>。智慧圆满。故名为<persName>佛</persName>。功德具足。<persName>婆伽婆</persName>。<note place="inline">廣释婆伽 <lb ed="X" n="0184a17"/><lb ed="R034" n="0607a16"/>婆。有三四纸。恐繁不述</note>乃至彼云。若但言<persName>佛</persName>。恐滥二乘。若单 <lb ed="X" n="0184a18"/><lb ed="R034" n="0607a17"/><persName>婆伽婆</persName>。滥于大菩萨及转轮王。故知合说。即是如 <lb ed="X" n="0184a19"/><lb ed="R034" n="0607a18"/>来。是故无上依经。及金刚般若。皆作此言<persName>佛</persName>婆伽 <lb ed="X" n="0184a20"/><lb ed="R034" n="0607b01"/>婆也。部执论记。亦同七事也。二<name role="" type="person">菩提留支</name>金刚仙 <lb ed="X" n="0184a21"/><lb ed="R034" n="0607b02"/>论。依西方正本。一切经首。皆云<persName>婆伽婆</persName>。此方诸经。 <lb ed="X" n="0184a22"/><lb ed="R034" n="0607b03"/>或<persName>佛</persName>。或<persName>婆伽婆</persName>。或复双擧<persName>佛</persName><persName>薄伽梵</persName>者。随译者意。 <lb ed="X" n="0184a23"/><lb ed="R034" n="0607b04"/>三亲光菩萨<persName>佛</persName>地论意。同金刚仙。故<persName>佛</persName>地云。<persName>佛</persName>具 <lb ed="X" n="0184a24"/><lb ed="R034" n="0607b05"/>十种功德名号。何故<persName>如来</persName>教传法者。一切经首。皆 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184b" n="0184b"/> <lb ed="X" n="0184b01"/><lb ed="R034" n="0607b06"/>置如是<persName>薄伽梵</persName>名。谓此一名世咸尊重。故诸外道。 <lb ed="X" n="0184b02"/><lb ed="R034" n="0607b07"/>皆称本师名<persName>薄伽梵</persName>。又此一名。总摄诸德。馀名不 <lb ed="X" n="0184b03"/><lb ed="R034" n="0607b08"/>尔。是故经首皆置此名。大智度论意同<persName>佛</persName>地。故第 <lb ed="X" n="0184b04"/><lb ed="R034" n="0607b09"/>二云。问曰。<persName>婆伽婆</persName>正有此名。更有馀名。答。<persName>佛</persName>功德 <lb ed="X" n="0184b05"/><lb ed="R034" n="0607b10"/>无量。名号亦无量。此名耳。其大者。以人多识故。又 <lb ed="X" n="0184b06"/><lb ed="R034" n="0607b11"/><persName>婆伽婆</persName>。依涅槃经。释有二意。一者破恶。二具六德。 <lb ed="X" n="0184b07"/><lb ed="R034" n="0607b12"/>合有七義。故第十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/>八云。<persName>婆伽婆</persName>者。婆伽名破。婆名 <lb ed="X" n="0184b08"/><lb ed="R034" n="0607b13"/>烦恼。能破烦恼。名<persName>婆伽婆</persName>。<note place="inline">此即破恶。四魔之中。唯破烦恼魔也</note>又能 <lb ed="X" n="0184b09"/><lb ed="R034" n="0607b14"/>成就诸善法故。又能善解诸法義故。有大功德。无 <lb ed="X" n="0184b10"/><lb ed="R034" n="0607b15"/>能勝故。有大名闻。遍十方故。又能种种大惠施故。 <lb ed="X" n="0184b11"/><lb ed="R034" n="0607b16"/>又于无量阿僧祇劫。吐女根故。<note place="inline">此即六德。依智度论。有其四義。故第 <lb ed="X" n="0184b12"/><lb ed="R034" n="0607b17"/>二云。颇加名德。婆名为有。此名有德。又颇伽名分别。婆名巧用。总相别相巧分别法故。又颇伽名声。婆名 <lb ed="X" n="0184b13"/><lb ed="R034" n="0607b18"/>为有。是有名声。又颇伽名破。婆名能也。能破三毒。名颇伽婆。二乘虽断。而有习气。是故不名颇伽婆也。又 <lb ed="X" n="0184b14"/><lb ed="R034" n="0608a01"/>瑜伽论三十八云。能破诸魔大力军众。具多功德。名<persName>薄伽梵</persName>。又八十云云怛然安坐妙菩提座。任运摧灭 <lb ed="X" n="0184b15"/><lb ed="R034" n="0608a02"/>一切魔军。大势力故<persName>薄伽梵</persName></note>依<persName>佛</persName>地论。<persName>薄伽梵</persName>名。含有二義。一 <lb ed="X" n="0184b16"/><lb ed="R034" n="0608a03"/>具六德。二能破四魔。具六德者。<persName>薄伽梵</persName>声。依六義 <lb ed="X" n="0184b17"/><lb ed="R034" n="0608a04"/>转。一自在義。永不繫为诸烦恼故。二炽盛義。炎热 <lb ed="X" n="0184b18"/><lb ed="R034" n="0608a05"/>智火所烧练故。三端严義。妙三十二大士相等所 <lb ed="X" n="0184b19"/><lb ed="R034" n="0608a06"/>装饰故。四名称義。一切殊勝功德圆满。无不知故。 <lb ed="X" n="0184b20"/><lb ed="R034" n="0608a07"/>五吉祥義。一切世间亲近供养。咸称赞故。六尊贵 <lb ed="X" n="0184b21"/><lb ed="R034" n="0608a08"/>義。具一切德。常起利益安乐一切有情。无懈废故。 <lb ed="X" n="0184b22"/><lb ed="R034" n="0608a09"/>如有颂言。</p> <lb ed="X" n="0184b23"/><lb ed="R034" n="0608a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX21p0184b2301"><l>自在炽盛与端严</l><l>名称吉祥及尊贵</l> <lb ed="X" n="0184b24"/><lb ed="R034" n="0608a11"/><l>如是六种義差别</l><l>应知总名为薄伽</l></lg> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0184c" n="0184c"/> <lb ed="X" n="0184c01"/><lb ed="R034" n="0608a12"/><p xml:id="pX21p0184c0101">破四魔者。一烦恼魔。百二十八根本烦恼。及随烦 <lb ed="X" n="0184c02"/><lb ed="R034" n="0608a13"/>恼。名颂恼魔。有漏五蕴。名为蕴魔。有漏五蕴诸无 <lb ed="X" n="0184c03"/><lb ed="R034" n="0608a14"/>常相。名为死魔。第六<name role="" type="person">他化自在天</name>子。名为天魔。如 <lb ed="X" n="0184c04"/><lb ed="R034" n="0608a15"/>是四种。能损诸善。故名为魔。離四魔故。名<persName>薄伽梵</persName>。 <lb ed="X" n="0184c05"/><lb ed="R034" n="0608a16"/>破四魔義。後当分别。今详西方诸三藏意。昙无谶 <lb ed="X" n="0184c06"/><lb ed="R034" n="0608a17"/>等。依真实论。但置<persName>佛</persName>名。真谛三藏。依真实论及四 <lb ed="X" n="0184c07"/><lb ed="R034" n="0608a18"/>句義。双标两号。大唐三藏及菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184003" n="0184003"/>流支。各依一论。 <lb ed="X" n="0184c08"/><lb ed="R034" n="0608b01"/>置<persName>薄伽梵</persName>。虽有诸说。且依<persName>薄伽梵</persName>有论说。故地婆 <lb ed="X" n="0184c09"/><lb ed="R034" n="0608b02"/>诃罗三藏说云。西方诸本。皆云<persName>薄伽梵</persName>。而不相违。 <lb ed="X" n="0184c10"/><lb ed="R034" n="0608b03"/>大唐三藏诸本中。有<persName>婆伽婆</persName>等者。具七转声。故有 <lb ed="X" n="0184c11"/><lb ed="R034" n="0608b04"/>种种。依第八转。此亦未可。即是地婆诃罗三藏。神 <lb ed="X" n="0184c12"/><lb ed="R034" n="0608b05"/>都翻者。皆安<persName>薄伽梵</persName>。西京所翻。皆云<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0184c13"/><lb ed="R034" n="0608b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0184c1301">住最勝光曜七宝莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0184c14"/><lb ed="R034" n="0608b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0184c1401">释曰。五中第四说经处所。于中有二。初明<persName>如来</persName>住 <lb ed="X" n="0184c15"/><lb ed="R034" n="0608b08"/>处莊严。後释<persName>世尊</persName>总别功德。就住处中。有其二義。 <lb ed="X" n="0184c16"/><lb ed="R034" n="0608b09"/>初明住处同异。後正释经住处差别。言同异者。依 <lb ed="X" n="0184c17"/><lb ed="R034" n="0608b10"/>解节经。化身<persName>如来</persName>在秽土说。故彼经云。如是我闻 <lb ed="X" n="0184c18"/><lb ed="R034" n="0608b11"/>一时<persName>佛</persName><persName>婆伽婆</persName>住<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">耆阇崛山</name>中。若依深密 <lb ed="X" n="0184c19"/><lb ed="R034" n="0608b12"/>经。即受用身。在净土说。同解深密。解云。真谛翻解 <lb ed="X" n="0184c20"/><lb ed="R034" n="0608b13"/>节经。意欲礭明勝義谛相。故十八品内。但翻中间 <lb ed="X" n="0184c21"/><lb ed="R034" n="0608b14"/>四品。略而不翻馀十四品。为成此经具足三分故。 <lb ed="X" n="0184c22"/><lb ed="R034" n="0608b15"/>不二品内安通序文。一味品末。安後流通。故真谛 <lb ed="X" n="0184c23"/><lb ed="R034" n="0608b16"/>记第一卷云。经初不说通序文者。译家略故。解云。 <lb ed="X" n="0184c24"/><lb ed="R034" n="0608b17"/>不安品目。故说为略。非无序文名之为略。然真谛 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185a" n="0185a"/> <lb ed="X" n="0185a01"/><lb ed="R034" n="0608b18"/>记。与经相违。经<name role="" type="person">王舍城</name>耆阇崛。真谛记第一云。毘 <lb ed="X" n="0185a02"/><lb ed="R034" n="0609a01"/>舍離国鬼王法堂。为真尙菩萨。说解节经等。又智 <lb ed="X" n="0185a03"/><lb ed="R034" n="0609a02"/>度论第三卷云。<name role="" type="person">王舍城</name>在<name role="" type="person">摩揭陀国</name>。不云山在毘 <lb ed="X" n="0185a04"/><lb ed="R034" n="0609a03"/>耶離国。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185001" n="0185001"/>如违经也。依<persName>佛</persName>地论。释<persName>佛</persName>地经。自有三 <lb ed="X" n="0185a05"/><lb ed="R034" n="0609a04"/>说。故第一云。<persName>佛</persName>住如是大宫殿中。说此契经。受用 <lb ed="X" n="0185a06"/><lb ed="R034" n="0609a05"/>变化二<persName>佛</persName>土中。今此净土。何土所摄。说此经<persName>佛</persName>。为 <lb ed="X" n="0185a07"/><lb ed="R034" n="0609a06"/>是何身。有義。此土变化土摄。说此经<persName>佛</persName>。是变化身。 <lb ed="X" n="0185a08"/><lb ed="R034" n="0609a07"/>声闻等众。住此土中。现对<persName>如来</persName>。闻说此经。欢喜信 <lb ed="X" n="0185a09"/><lb ed="R034" n="0609a08"/>受而奉行故。<persName>佛</persName>心所现。故出三界。净识为相。为说 <lb ed="X" n="0185a10"/><lb ed="R034" n="0609a09"/>勝法。化此地前诸有情类。令其欣乐修行彼因。故 <lb ed="X" n="0185a11"/><lb ed="R034" n="0609a10"/>暂化作淸净<persName>佛</persName>土殊勝化身。神力加众。令暂得见。 <lb ed="X" n="0185a12"/><lb ed="R034" n="0609a11"/>若尔者。声闻等众。应俱不见。有義。此土受用土摄。 <lb ed="X" n="0185a13"/><lb ed="R034" n="0609a12"/>说此经<persName>佛</persName>。是受用身。此净土量无边际故。路乘门 <lb ed="X" n="0185a14"/><lb ed="R034" n="0609a13"/>等是实德故。受用如是淸净<persName>佛</persName>土。一向净妙。一向 <lb ed="X" n="0185a15"/><lb ed="R034" n="0609a14"/>安乐。一向无罪。一向自在。馀处说故。解深密说。三 <lb ed="X" n="0185a16"/><lb ed="R034" n="0609a15"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a1601" n="0185a1601"/><anchor xml:id="beg0185a1601" n="0185a1601"/>已<anchor xml:id="end0185a1601"/>上乃得生故。<note place="inline">解云。此经无此文也。应是廣本。或可译家错也。此文即是瑜伽 <lb ed="X" n="0185a17"/><lb ed="R034" n="0609a16"/>第七十九说</note>此经<persName>佛</persName>具後所说二十一种实功德故。说 <lb ed="X" n="0185a18"/><lb ed="R034" n="0609a17"/>馀经时。不列如是<persName>佛</persName>功德故。若暂化作如是净土 <lb ed="X" n="0185a19"/><lb ed="R034" n="0609a18"/>如是妙身。加众令见。应如馀经分明显说。然不说 <lb ed="X" n="0185a20"/><lb ed="R034" n="0609b01"/>故。是受用土及受用身。声闻等众。是<persName>佛</persName>化作。或诸 <lb ed="X" n="0185a21"/><lb ed="R034" n="0609b02"/>菩萨。现作此身。莊严<persName>佛</persName>土说法会故。若尔。此是地 <lb ed="X" n="0185a22"/><lb ed="R034" n="0609b03"/>上菩萨所应见闻。何故于此化<persName>佛</persName>土中。结集流佈。 <lb ed="X" n="0185a23"/><lb ed="R034" n="0609b04"/>传法菩萨。为欲示现一切智者及所居处超过一 <lb ed="X" n="0185a24"/><lb ed="R034" n="0609b05"/>切世间法故。如是示现。欲令所化生欣乐故。为令 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185b" n="0185b"/> <lb ed="X" n="0185b01"/><lb ed="R034" n="0609b06"/>发愿当生如是淸净<persName>佛</persName>土。见如是<persName>佛</persName>。闻如是法。修 <lb ed="X" n="0185b02"/><lb ed="R034" n="0609b07"/>彼因故。为生廣大勝解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/>有有情及诸菩萨欢喜故。 <lb ed="X" n="0185b03"/><lb ed="R034" n="0609b08"/>欲令增上意乐勝解界坚牢故。结集流佈。又是法 <lb ed="X" n="0185b04"/><lb ed="R034" n="0609b09"/>勝。于此宜闻。然处非勝。化身相粗。不可宣说。故受 <lb ed="X" n="0185b05"/><lb ed="R034" n="0609b10"/>用身。居受用土。为初地上诸菩萨说。令传法者结 <lb ed="X" n="0185b06"/><lb ed="R034" n="0609b11"/>集流通。若尔。何故。不但说彼所说法耶。若不说处。 <lb ed="X" n="0185b07"/><lb ed="R034" n="0609b12"/>及能说者。不知此法何处谁说。一切生疑。故须具 <lb ed="X" n="0185b08"/><lb ed="R034" n="0609b13"/>说。如实義者。释迦牟尼。说此经时。地前大众。见变 <lb ed="X" n="0185b09"/><lb ed="R034" n="0609b14"/>化身。居此秽土。为其说法。地上大众。见受用身。居 <lb ed="X" n="0185b10"/><lb ed="R034" n="0609b15"/><persName>佛</persName>净土。为其说法。所闻虽同。所见各别。虽俱欢喜 <lb ed="X" n="0185b11"/><lb ed="R034" n="0609b16"/>信受奉行。解有浅深。所行各异。而传法者。为令众 <lb ed="X" n="0185b12"/><lb ed="R034" n="0609b17"/>生闻勝悕愿。勤修彼因。当生净土。证<persName>佛</persName>功德。故就 <lb ed="X" n="0185b13"/><lb ed="R034" n="0609b18"/>勝者所见结集。言<persName>薄伽梵</persName>住最勝等。乃至廣说如 <lb ed="X" n="0185b14"/><lb ed="R034" n="0610a01"/>来功德。今释此经。同如实義。義亦无失。诸本同异。 <lb ed="X" n="0185b15"/><lb ed="R034" n="0610a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0185b1501" n="0185b1501"/><anchor xml:id="beg0185b1501" n="0185b1501"/>已<anchor xml:id="end0185b1501"/>如上释。今正释住处之義。依智度论第三。三義 <lb ed="X" n="0185b16"/><lb ed="R034" n="0610a03"/>释住。一住威仪。二住圣住。三住<persName>佛</persName>住。故名为住。故 <lb ed="X" n="0185b17"/><lb ed="R034" n="0610a04"/>彼论云。问曰。何不直说般若波罗蜜。而说住处耶。 <lb ed="X" n="0185b18"/><lb ed="R034" n="0610a05"/>答曰。说时方人。令人生信故。<note place="inline">时谓说经时。方谓说法处。人谓听众。声闻 <lb ed="X" n="0185b19"/><lb ed="R034" n="0610a06"/>菩萨等</note>云何住。四种身仪。坐卧行住。故名为住。复有 <lb ed="X" n="0185b20"/><lb ed="R034" n="0610a07"/>三住。一者天住。谓六欲天住法。二者梵住。谓色无 <lb ed="X" n="0185b21"/><lb ed="R034" n="0610a08"/>色天住法。三者圣住。谓<persName>佛</persName>独觉及阿罗汉住法。于 <lb ed="X" n="0185b22"/><lb ed="R034" n="0610a09"/>三住中。<persName>佛</persName>住圣住。复次施戒善心三事。名为天住。 <lb ed="X" n="0185b23"/><lb ed="R034" n="0610a10"/>四无量心。名为梵住。空无相无作三三昧。名为圣 <lb ed="X" n="0185b24"/><lb ed="R034" n="0610a11"/>住。于三住中。<persName>佛</persName>住圣住。复有四住。一天。二梵。三圣。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0185c" n="0185c"/> <lb ed="X" n="0185c01"/><lb ed="R034" n="0610a12"/>四<persName>佛</persName>。三住如前。<persName>佛</persName>住首楞严等诸<persName>佛</persName>无量三昧。十 <lb ed="X" n="0185c02"/><lb ed="R034" n="0610a13"/>力四无畏十八不共法。一切智等。种种诸慧。及八 <lb ed="X" n="0185c03"/><lb ed="R034" n="0610a14"/>万四千法藏。度人法门。如是等种种诸<persName>佛</persName>功德。是 <lb ed="X" n="0185c04"/><lb ed="R034" n="0610a15"/><persName>佛</persName>所住处。<persName>佛</persName>于中住。故名<persName>佛</persName>住。法花论云。显法勝 <lb ed="X" n="0185c05"/><lb ed="R034" n="0610a16"/>故。<persName>佛</persName>住勝处。勝思惟论。同法花论。宝积论云。问曰。 <lb ed="X" n="0185c06"/><lb ed="R034" n="0610a17"/>何故初明住处。答。<persName>佛</persName>住此处者。欲令敬重彼处故。 <lb ed="X" n="0185c07"/><lb ed="R034" n="0610a18"/>重福众生敬此处故。增长善根。是故先明住处。功 <lb ed="X" n="0185c08"/><lb ed="R034" n="0610b01"/>德施菩萨般若论中。同宝积论。真谛三藏。八義释 <lb ed="X" n="0185c09"/><lb ed="R034" n="0610b02"/>住。一境界住。<note place="inline">谓一切十六大国四事供养之处。是<persName>佛</persName>所遊履。故云境界住</note>二依 <lb ed="X" n="0185c10"/><lb ed="R034" n="0610b03"/>止住。<note place="inline">是一切僧伽蓝。<name role="" type="person">耆阇崛山</name>迦兰陀竹林等。是所依止</note>三威仪住。<note place="inline">谓行住坐卧四 <lb ed="X" n="0185c11"/><lb ed="R034" n="0610b04"/>威仪</note>四未捨寿命住。<note place="inline">谓现在未般涅槃。住戒定等五分法身中也</note>五者梵 <lb ed="X" n="0185c12"/><lb ed="R034" n="0610b05"/>住。<note place="inline">谓四无量心。<persName>佛</persName>在大悲心中。故名梵住也</note>六者天住。<note place="inline">谓四禅。即初禅二禅三禅四禅。 <lb ed="X" n="0185c13"/><lb ed="R034" n="0610b06"/>第四禅最勝。<persName>佛</persName>住此中</note>七者圣住。<note place="inline">谓是解脱。解脱有四。一入无心定暂灭苦。二入空定 <lb ed="X" n="0185c14"/><lb ed="R034" n="0610b07"/>灭诸见。三入无愿定灭贪爱。四入无相定灭四谤。<persName>佛</persName>住无相定中心惑都尽也</note>八<persName>佛</persName>住。<note place="inline"><persName>佛</persName>住 <lb ed="X" n="0185c15"/><lb ed="R034" n="0610b08"/>无生无灭无处所法中。而具足在此八处。故名<persName>佛</persName>住。三身而辨。前三住即是化身住。次三是应身。後二是 <lb ed="X" n="0185c16"/><lb ed="R034" n="0610b09"/>法身。前二身是能住。後法身是所住也。经中多擧八住。前两境界化白衣。依止化出家人。即擧总别二处</note> <lb ed="X" n="0185c17"/><lb ed="R034" n="0610b10"/>就释此经住处之中。有十九句。显彼净土十八圆 <lb ed="X" n="0185c18"/><lb ed="R034" n="0610b11"/>满。十八圆满。即十八段。言十八者。如<persName>佛</persName>地论第一 <lb ed="X" n="0185c19"/><lb ed="R034" n="0610b12"/>卷云。论曰。此显<persName>如来</persName>住处圆满。谓<persName>佛</persName>净土。如是。净 <lb ed="X" n="0185c20"/><lb ed="R034" n="0610b13"/>土复由十八圆满事故。说名圆满。谓显色圆满。形 <lb ed="X" n="0185c21"/><lb ed="R034" n="0610b14"/>色圆满。分量圆满。方所圆满。因圆满。果圆满。主圆 <lb ed="X" n="0185c22"/><lb ed="R034" n="0610b15"/>满。辅翼圆满。眷属圆满。住持圆满。事业圆满。摄益 <lb ed="X" n="0185c23"/><lb ed="R034" n="0610b16"/>圆满。无畏圆满。住处圆满。路圆满。乘圆满。门圆满。 <lb ed="X" n="0185c24"/><lb ed="R034" n="0610b17"/>依持圆满。由十九句。如其次第。显示如是十八圆 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186a" n="0186a"/> <lb ed="X" n="0186a01"/><lb ed="R034" n="0610b18"/>满。即此圆满所严宫殿。名<persName>佛</persName>净土<persName>佛</persName>住如是大宫 <lb ed="X" n="0186a02"/><lb ed="R034" n="0611a01"/>殿中。说此契经。然诸论中。<name role="" type="person">世亲</name>无性摄大乘释第 <lb ed="X" n="0186a03"/><lb ed="R034" n="0611a02"/>十。梁朝摄论第十五。<persName>佛</persName>地论等。<note place="inline">等耶大业论等</note>皆释经 <lb ed="X" n="0186a04"/><lb ed="R034" n="0611a03"/>中十八圆满。至文对释。初圆满中有二句。经初明 <lb ed="X" n="0186a05"/><lb ed="R034" n="0611a04"/>显色七宝莊严。後辨放光照无边界。此中句者。显 <lb ed="X" n="0186a06"/><lb ed="R034" n="0611a05"/>義满足之为句。非要数字方名句也。馀十八句。准 <lb ed="X" n="0186a07"/><lb ed="R034" n="0611a06"/>此应知。然初经句。亲光两释。故<persName>佛</persName>地论云。谓大宫 <lb ed="X" n="0186a08"/><lb ed="R034" n="0611a07"/>殿。用最勝光曜七宝莊严。<note place="inline">此释光曜属于七宝也</note>或大宫 <lb ed="X" n="0186a09"/><lb ed="R034" n="0611a08"/>殿七宝莊严故。最勝光曜<note place="inline">此释光曜属于宫殿</note>无性释论。亦 <lb ed="X" n="0186a10"/><lb ed="R034" n="0611a09"/>同<persName>佛</persName>地。<name role="" type="person">世亲</name>不释。易可知故。言七宝者。如称赞净 <lb ed="X" n="0186a11"/><lb ed="R034" n="0611a10"/>土经云。一金。二银。三吠琉璃。四颇胝迦。五赤珍珠。 <lb ed="X" n="0186a12"/><lb ed="R034" n="0611a11"/>六阿湿摩揭拉婆。七牟婆洛揭拉婆。依智度论。亦 <lb ed="X" n="0186a13"/><lb ed="R034" n="0611a12"/>同彼经。故第十云。金银毘琉璃玻璃砗磲玛瑙赤 <lb ed="X" n="0186a14"/><lb ed="R034" n="0611a13"/>珍珠。解云。金银二宝。此土有故。翻为此名。真谛释 <lb ed="X" n="0186a15"/><lb ed="R034" n="0611a14"/>云。弗师罗伽。此云黄色宝。即是金也。旃陀罗乾多。 <lb ed="X" n="0186a16"/><lb ed="R034" n="0611a15"/>此云白色宝。即是银也。吠琉璃者。是正梵音。毘琉 <lb ed="X" n="0186a17"/><lb ed="R034" n="0611a16"/>璃者。梵音讹也。或云琉璃者。略吠音也。或可。此土 <lb ed="X" n="0186a18"/><lb ed="R034" n="0611a17"/>无真琉璃。有似琉璃。故亦翻也。真谛梁论记云。琉 <lb ed="X" n="0186a19"/><lb ed="R034" n="0611a18"/>璃是靑色宝。烧不可壞。唯有鬼神有神力者。能破 <lb ed="X" n="0186a20"/><lb ed="R034" n="0611b01"/>为器。或可。是其金<anchor xml:id="nkr_note_add_0186a2001" n="0186a2001"/><anchor xml:id="beg0186a2001" n="0186a2001"/>翅<anchor xml:id="end0186a2001"/>鸟卵。颇胝迦者。此云黄绿色 <lb ed="X" n="0186a21"/><lb ed="R034" n="0611b02"/>宝。<persName>佛</persName>地论云。羯鸡怛诺迦宝。智度论云。过千岁冰。 <lb ed="X" n="0186a22"/><lb ed="R034" n="0611b03"/>化为玻璃珠。赤珍珠者。<persName>佛</persName>地论云。赤虫所出。名赤 <lb ed="X" n="0186a23"/><lb ed="R034" n="0611b04"/>珍珠。或珠体赤。名赤珍珠。真谛释云。即无價宝珠 <lb ed="X" n="0186a24"/><lb ed="R034" n="0611b05"/>也。阿湿摩揭拉婆者。旧云玛瑙。真谛释云。是赤色 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186b" n="0186b"/> <lb ed="X" n="0186b01"/><lb ed="R034" n="0611b06"/>宝。无性摄论云。是帝靑大靑等宝。解云。帝靑是帝 <lb ed="X" n="0186b02"/><lb ed="R034" n="0611b07"/>释靑色宝。大靑是帝释勝靑色宝。牟婆洛揭拉婆 <lb ed="X" n="0186b03"/><lb ed="R034" n="0611b08"/>者。旧云车<g ref="#CB00006">磲</g>。真谛释云。是绀色宝。又智度论云。宝 <lb ed="X" n="0186b04"/><lb ed="R034" n="0611b09"/>有三种。谓人宝。天宝。菩萨宝。人宝力少。唯有淸净 <lb ed="X" n="0186b05"/><lb ed="R034" n="0611b10"/>光色。除毒。除鬼。除暗。亦除饥渴寒热等苦。天宝亦 <lb ed="X" n="0186b06"/><lb ed="R034" n="0611b11"/>大亦勝。常随逐天身。可使令共语。轻而不重。菩萨 <lb ed="X" n="0186b07"/><lb ed="R034" n="0611b12"/>宝勝于天宝。能兼有人天宝事。又能令众生知死 <lb ed="X" n="0186b08"/><lb ed="R034" n="0611b13"/>此生彼因缘本末。又复能出种种法音。乃至廣说。 <lb ed="X" n="0186b09"/><lb ed="R034" n="0611b14"/>又彼复云。问曰。是诸珍宝。从何处出。答曰。金出山 <lb ed="X" n="0186b10"/><lb ed="R034" n="0611b15"/>石沙赤铜中。珍珠出鱼腹中竹中蛇脑中。龙珠出 <lb ed="X" n="0186b11"/><lb ed="R034" n="0611b16"/>龙脑中。珊瑚出海中石树生。贝生虫甲。银生烧石。 <lb ed="X" n="0186b12"/><lb ed="R034" n="0611b17"/>馀琉璃玻璃等。皆出山窟中。如意珠出自<persName>佛</persName>舍利。 <lb ed="X" n="0186b13"/><lb ed="R034" n="0611b18"/>若法没尽时。诸舍利皆变为如意珠。譬如过千岁 <lb ed="X" n="0186b14"/><lb ed="R034" n="0612a01"/>冰化为玻璃珠。如是等诸宝。是人中常宝。所莊严 <lb ed="X" n="0186b15"/><lb ed="R034" n="0612a02"/>一切国土。是最殊勝。诸天所不能得。何以故。从大 <lb ed="X" n="0186b16"/><lb ed="R034" n="0612a03"/>功德所生故。大业论云。七宝皆是石所摄也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0186b17"/><lb ed="R034" n="0612a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0186b1701">放大光明普照一切无边世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0186b18"/><lb ed="R034" n="0612a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0186b1801">释曰。明第二句放光普照。亲光释云。他受用土。体 <lb ed="X" n="0186b19"/><lb ed="R034" n="0612a06"/>虽不遍。以光普照。自受用土。以体遍故。光亦普照。 <lb ed="X" n="0186b20"/><lb ed="R034" n="0612a07"/><name role="" type="person">世亲</name>释云。谓前七宝于光普照。无性释论。具上二 <lb ed="X" n="0186b21"/><lb ed="R034" n="0612a08"/>释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0186b22"/><lb ed="R034" n="0612a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0186b2201">无量方所妙饰间列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0186b23"/><lb ed="R034" n="0612a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0186b2301">释曰。此显第二形色圆满。言方所者。如绮井等。言 <lb ed="X" n="0186b24"/><lb ed="R034" n="0612a11"/>妙饰者。如华文等。亲光释云。谓大宫殿。妙饰间列。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0186c" n="0186c"/> <lb ed="X" n="0186c01"/><lb ed="R034" n="0612a12"/>无量方所。<note place="inline">此释无量属于方所</note>或大宫殿无量妙饰方所问 <lb ed="X" n="0186c02"/><lb ed="R034" n="0612a13"/>列。<note place="inline">此释无量属于妙饰</note>言无量者。或数无量。或处无量。解云。 <lb ed="X" n="0186c03"/><lb ed="R034" n="0612a14"/>此中数无量者。重释前云无量妙饰。处无量者。重 <lb ed="X" n="0186c04"/><lb ed="R034" n="0612a15"/>释前云无量方所。<name role="" type="person">世亲</name>无性亦同亲光。上来<anchor xml:id="nkr_note_add_0186c0401" n="0186c0401"/><anchor xml:id="beg0186c0401" n="0186c0401"/>已<anchor xml:id="end0186c0401"/>释 <lb ed="X" n="0186c05"/><lb ed="R034" n="0612a16"/>显形二色。然此二色。有差别者。依俱舍等。二门分 <lb ed="X" n="0186c06"/><lb ed="R034" n="0612a17"/>别。一约二十色分别显形。二显形相对四句分别。 <lb ed="X" n="0186c07"/><lb ed="R034" n="0612a18"/>二十色辨显形者。如俱舍论初卷颂云。色二或二 <lb ed="X" n="0186c08"/><lb ed="R034" n="0612b01"/>十。长行释云。言色二者。一显。二形。显色有四。靑黄 <lb ed="X" n="0186c09"/><lb ed="R034" n="0612b02"/>赤白。馀显是此四色差别。<note place="inline">解云。馀者光影明暗烟雲尘雾。皆是靑等之差 <lb ed="X" n="0186c10"/><lb ed="R034" n="0612b03"/>别也。日光名光。馀光名明。有云。光者。黄色。所摄。有云赤色。有云黄赤。今解不尔。光明二种。皆通四色。影暗 <lb ed="X" n="0186c11"/><lb ed="R034" n="0612b04"/>是靑。烟雲尘雾。皆通四色。或可雾是靑白所摄</note>形色有八。谓长短方圆高 <lb ed="X" n="0186c12"/><lb ed="R034" n="0612b05"/>下正不正。复说二十者。谓靑赤白光影明暗雲烟 <lb ed="X" n="0186c13"/><lb ed="R034" n="0612b06"/>尘雾长短方圆高下正不正。有馀师说。空一显色。 <lb ed="X" n="0186c14"/><lb ed="R034" n="0612b07"/>第二十一。释诸色相。具说如彼。言四句者。如彼论 <lb ed="X" n="0186c15"/><lb ed="R034" n="0612b08"/>说。或有色处。有显无形。谓靑黄赤白光影明暗。或 <lb ed="X" n="0186c16"/><lb ed="R034" n="0612b09"/>有色处。有形无显。谓长等一分身表业性。或有色 <lb ed="X" n="0186c17"/><lb ed="R034" n="0612b10"/>处。有显有形。谓所馀色。然此四句。诸说不同。一真 <lb ed="X" n="0186c18"/><lb ed="R034" n="0612b11"/>谛三藏云。一显而非形。如<name role="" type="person">须弥山</name>四方空中靑等 <lb ed="X" n="0186c19"/><lb ed="R034" n="0612b12"/>显色。二形而非显。谓身表色。三亦显亦形。如譬等 <lb ed="X" n="0186c20"/><lb ed="R034" n="0612b13"/>中靑黄等色。四非显非形。如无表色。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186001" n="0186001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0186001" n="0186001"/>二形而非显 <lb ed="X" n="0186c21"/><lb ed="R034" n="0612b14"/>谓身表色。二大唐三藏。约生智義。以辨四句。如一 <lb ed="X" n="0186c22"/><lb ed="R034" n="0612b15"/>込白染靑色时。而形不改。唯生显智。形智不生。如 <lb ed="X" n="0186c23"/><lb ed="R034" n="0612b16"/>是名为显而非形。若其截割而不染者。但有形智。 <lb ed="X" n="0186c24"/><lb ed="R034" n="0612b17"/>显智不生。如是名为形而非显。若其染截。形显智 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187a" n="0187a"/> <lb ed="X" n="0187a01"/><lb ed="R034" n="0612b18"/>生。如正理说。遥见黑幡。作如是言。是乌非幡。幡非 <lb ed="X" n="0187a02"/><lb ed="R034" n="0613a01"/>乌等。如是名为亦显亦形。非显非形者。如空界色 <lb ed="X" n="0187a03"/><lb ed="R034" n="0613a02"/>等。然第四句。诸说不同。依毘婆沙。自有两说。一云 <lb ed="X" n="0187a04"/><lb ed="R034" n="0613a03"/>空界色。为第四句。一云非显非形者无也。若依正 <lb ed="X" n="0187a05"/><lb ed="R034" n="0613a04"/>理。声香味触。及无表色。为第四句。识身足论。五根 <lb ed="X" n="0187a06"/><lb ed="R034" n="0613a05"/>四尘。及无表色。为第四句。又俱舍云。有馀师说。唯 <lb ed="X" n="0187a07"/><lb ed="R034" n="0613a06"/>光明色。有显无形。现见世间靑等色处。有长等故。 <lb ed="X" n="0187a08"/><lb ed="R034" n="0613a07"/><note place="inline">此是萨婆多第二师说</note>问。萨婆多显形别体。如何说云亦显 <lb ed="X" n="0187a09"/><lb ed="R034" n="0613a08"/>亦形。解云。俱舍有此问答。故彼论云。如何一事。具 <lb ed="X" n="0187a10"/><lb ed="R034" n="0613a09"/>有显形。<note place="inline">经部师等问萨婆多宗</note>由于此中俱可知故。此中有 <lb ed="X" n="0187a11"/><lb ed="R034" n="0613a10"/>者。是有智藏。非有境義。萨婆多师答。于一处所。约 <lb ed="X" n="0187a12"/><lb ed="R034" n="0613a11"/>新生智故。名为形显。非于一体有二境義。大唐三 <lb ed="X" n="0187a13"/><lb ed="R034" n="0613a12"/>藏。依此而说。今依大乘。种数多少。诸论不同。若依 <lb ed="X" n="0187a14"/><lb ed="R034" n="0613a13"/>瑜伽。二十四色。故第一云。略说有三。谓显色。形色 <lb ed="X" n="0187a15"/><lb ed="R034" n="0613a14"/>表色。显色者。谓靑黄赤白光影明暗雲烟尘雾。及 <lb ed="X" n="0187a16"/><lb ed="R034" n="0613a15"/>空一显色。形色者。谓长短方圆粗细正不正高下。 <lb ed="X" n="0187a17"/><lb ed="R034" n="0613a16"/>表色者。谓取捨屈伸行住坐卧。如是等色。解云。虽 <lb ed="X" n="0187a18"/><lb ed="R034" n="0613a17"/>二十四色。四句分别。唯有三句。一显而非形。有十 <lb ed="X" n="0187a19"/><lb ed="R034" n="0613a18"/>三。二形而非显。有十种。三非显非形。谓表色。依显 <lb ed="X" n="0187a20"/><lb ed="R034" n="0613b01"/>扬论。亦二十四。故初卷云。若显色。若形色。若表色。 <lb ed="X" n="0187a21"/><lb ed="R034" n="0613b02"/>云何靑黄赤白如是等显。长短方圆粗细高下正 <lb ed="X" n="0187a22"/><lb ed="R034" n="0613b03"/>及不正。烟雲尘雾光影明暗。若空一显色。若影像 <lb ed="X" n="0187a23"/><lb ed="R034" n="0613b04"/>之色。解云。显扬言虽有异。意同瑜伽。故彼所说如 <lb ed="X" n="0187a24"/><lb ed="R034" n="0613b05"/>是等言。等取後说雲烟等句。影像之色。即是表色。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187b" n="0187b"/> <lb ed="X" n="0187b01"/><lb ed="R034" n="0613b06"/>依杂集论。二十五色。更加<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187001" n="0187001"/>迴色。馀同瑜伽。而不分 <lb ed="X" n="0187b02"/><lb ed="R034" n="0613b07"/>别四句差别。同瑜伽论。于理无违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187b03"/><lb ed="R034" n="0613b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187b0301">周圆无际其量难测。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187b04"/><lb ed="R034" n="0613b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187b0401">释曰。此显第三分量圆满。亲光菩萨。先以三義释 <lb ed="X" n="0187b05"/><lb ed="R034" n="0613b10"/>其难测。後约二土分别难测。言三義者。一云其量 <lb ed="X" n="0187b06"/><lb ed="R034" n="0613b11"/>周圆无际难测。一云其量无际周圆难测。第三一 <lb ed="X" n="0187b07"/><lb ed="R034" n="0613b12"/>義。约十方等以释难测。故<persName>佛</persName>地云。谓大宫殿其量 <lb ed="X" n="0187b08"/><lb ed="R034" n="0613b13"/>周圆无际难测。或大宫殿其量无际周圆離测。又 <lb ed="X" n="0187b09"/><lb ed="R034" n="0613b14"/>东方等分齐无故。长短等相难可测故。後约二土 <lb ed="X" n="0187b10"/><lb ed="R034" n="0613b15"/>释难测者。有三师释。故<persName>佛</persName>地云。有義。<persName>如来</persName>受用身 <lb ed="X" n="0187b11"/><lb ed="R034" n="0613b16"/>土。随所化生所宜而现。或大或小。其量无定。显现 <lb ed="X" n="0187b12"/><lb ed="R034" n="0613b17"/>廣大。亦有边际。然就地前菩萨智等。说言无际其 <lb ed="X" n="0187b13"/><lb ed="R034" n="0613b18"/>量难测。有義。<persName>如来</persName>受用身土。三无数劫所修无边 <lb ed="X" n="0187b14"/><lb ed="R034" n="0614a01"/>善根所感。周遍法界。地上菩萨。及诸<persName>如来</persName>。亦不能 <lb ed="X" n="0187b15"/><lb ed="R034" n="0614a02"/>测其量边际。以无边故。如无始时。如实義者。受用 <lb ed="X" n="0187b16"/><lb ed="R034" n="0614a03"/>身土。略有二种。一自受用。谓诸<persName>如来</persName>三无数劫所 <lb ed="X" n="0187b17"/><lb ed="R034" n="0614a04"/>修无边善根所感。周遍法界。为自受用大法乐故。 <lb ed="X" n="0187b18"/><lb ed="R034" n="0614a05"/>从初得<persName>佛</persName>。尽未来际。相续无变。如诸功德。诸大菩 <lb ed="X" n="0187b19"/><lb ed="R034" n="0614a06"/>萨亦不能见。但可得闻。如是净土以无量故。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0187b20"/><lb ed="R034" n="0614a07"/>虽见。亦不能测其量边际。二他受用。谓诸<persName>如来</persName>为 <lb ed="X" n="0187b21"/><lb ed="R034" n="0614a08"/>令地上诸菩萨众受大法乐。进修勝行。随宜而现。 <lb ed="X" n="0187b22"/><lb ed="R034" n="0614a09"/>或勝或劣。或大或小。改转不定。如变化土。如是净 <lb ed="X" n="0187b23"/><lb ed="R034" n="0614a10"/>土以有边故。地上菩萨。及诸<persName>如来</persName>。皆测其量。但就 <lb ed="X" n="0187b24"/><lb ed="R034" n="0614a11"/>地前。言不能测。由是二种差别故。言周圆无际其 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0187c" n="0187c"/> <lb ed="X" n="0187c01"/><lb ed="R034" n="0614a12"/>量难测。无性即同<persName>佛</persName>地。三中初二复次。<name role="" type="person">世亲</name>不释。 <lb ed="X" n="0187c02"/><lb ed="R034" n="0614a13"/>義可知故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187c03"/><lb ed="R034" n="0614a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187c0301">超过三界所行之处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187c04"/><lb ed="R034" n="0614a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187c0401">释曰。此明第四方所圆满。亲光释云。谓大宫殿处 <lb ed="X" n="0187c05"/><lb ed="R034" n="0614a16"/>所方域。超过三界所行之处。非如三界自地诸爱 <lb ed="X" n="0187c06"/><lb ed="R034" n="0614a17"/>执为<anchor xml:id="nkr_note_add_0187c0601" n="0187c0601"/><anchor xml:id="beg0187c0601" n="0187c0601"/>己<anchor xml:id="end0187c0601"/>有。所缘相应二缚随增。是彼异熟及增上 <lb ed="X" n="0187c07"/><lb ed="R034" n="0614a18"/>果。如是净土。非三界受所执爱故。離二缚故。非彼 <lb ed="X" n="0187c08"/><lb ed="R034" n="0614b01"/>异熟增上果故。如涅槃等。超过三界异熟果地。约 <lb ed="X" n="0187c09"/><lb ed="R034" n="0614b02"/>十八界。问答分别具不具等。廣如<persName>佛</persName>地及净土章 <lb ed="X" n="0187c10"/><lb ed="R034" n="0614b03"/><note place="inline">勘净土章及三身章。约十八界问答分别有不</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187c11"/><lb ed="R034" n="0614b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0187c1101">勝出世间善根所起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0187c12"/><lb ed="R034" n="0614b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0187c1201">释云。此明第五因圆满也。亲光释云。谓大宫殿。用 <lb ed="X" n="0187c13"/><lb ed="R034" n="0614b06"/>出世间无分别智後所得智善根为因。而得生起。 <lb ed="X" n="0187c14"/><lb ed="R034" n="0614b07"/>非是无因。非大自在天等为因。云何净土超过三 <lb ed="X" n="0187c15"/><lb ed="R034" n="0614b08"/>界。而用出世无分别智後所得世间净法。为异熟 <lb ed="X" n="0187c16"/><lb ed="R034" n="0614b09"/>因。不说与彼为异熟因。然为馀因彼得生起。如苦 <lb ed="X" n="0187c17"/><lb ed="R034" n="0614b10"/>法智忍品世第一法为因。此用本来无分别智後 <lb ed="X" n="0187c18"/><lb ed="R034" n="0614b11"/>得无漏善根种子。三无数劫。修令增廣。为此净土 <lb ed="X" n="0187c19"/><lb ed="R034" n="0614b12"/>变现生因。无分别智。名出世间。後得过前说名为 <lb ed="X" n="0187c20"/><lb ed="R034" n="0614b13"/>勝。用勝出世无漏善根为此生因。或诸声闻独觉 <lb ed="X" n="0187c21"/><lb ed="R034" n="0614b14"/>圣道。名出世间。<persName>如来</persName>善根。过彼名勝。此<persName>佛</persName>净土。如 <lb ed="X" n="0187c22"/><lb ed="R034" n="0614b15"/>来识中无漏善根为因而生。有義。但是增上缘生。 <lb ed="X" n="0187c23"/><lb ed="R034" n="0614b16"/>以外法故。有義。亦是因缘而生。亲能生故。若不尔 <lb ed="X" n="0187c24"/><lb ed="R034" n="0614b17"/>者。应无因缘。外法相望。非因缘故。一切外法。皆用 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188a" n="0188a"/> <lb ed="X" n="0188a01"/><lb ed="R034" n="0614b18"/>内法熏习为因。若尔。外法既是共有。云何有情各 <lb ed="X" n="0188a02"/><lb ed="R034" n="0615a01"/>别种子。共为因缘。合生一果。勿以小心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188001" n="0188001"/>测测量大 <lb ed="X" n="0188a03"/><lb ed="R034" n="0615a02"/>法。外物岂是极微合成。实有体性。多因共感。但是 <lb ed="X" n="0188a04"/><lb ed="R034" n="0615a03"/>有情异识各变。同处相似。不相障碍。如众灯明。如 <lb ed="X" n="0188a05"/><lb ed="R034" n="0615a04"/>多所梦。因类是同。果相相似。处所无别。假名为共。 <lb ed="X" n="0188a06"/><lb ed="R034" n="0615a05"/>实各有异。诸<persName>佛</persName>净土。亦复如是。各别识变。皆遍法 <lb ed="X" n="0188a07"/><lb ed="R034" n="0615a06"/>界。同处相似。说名为共。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188a08"/><lb ed="R034" n="0615a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188a0801">最极自在净识为相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188a09"/><lb ed="R034" n="0615a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188a0901">释曰。此显第六果圆满也。亲光释云。谓大宫殿最 <lb ed="X" n="0188a10"/><lb ed="R034" n="0615a09"/>极自在。<persName>佛</persName>无漏心。以为体相。唯有识故。非離识外 <lb ed="X" n="0188a11"/><lb ed="R034" n="0615a10"/>别有宝等。即<persName>佛</persName>净心。如是变现。似众宝等。此即如 <lb ed="X" n="0188a12"/><lb ed="R034" n="0615a11"/>来大圆镜智相应净识。由昔所修。自利无漏净土 <lb ed="X" n="0188a13"/><lb ed="R034" n="0615a12"/>种子因缘力故。于一切时。遍一切处。不待作意。任 <lb ed="X" n="0188a14"/><lb ed="R034" n="0615a13"/>运变现众宝莊严受用<persName>佛</persName>土。与自受用身。作所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188002" n="0188002"/>作 <lb ed="X" n="0188a15"/><lb ed="R034" n="0615a14"/>依止处。利他无漏净土种子因缘力故。为地上菩 <lb ed="X" n="0188a16"/><lb ed="R034" n="0615a15"/>萨。随宜变现净土。或小或大。或劣或勝。为他受用 <lb ed="X" n="0188a17"/><lb ed="R034" n="0615a16"/>身。作所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188003" n="0188003"/>作止处。谓随初地菩萨所宜。现小现劣。如 <lb ed="X" n="0188a18"/><lb ed="R034" n="0615a17"/>是辗转。乃至十地。最大最勝。于地地中。初中後等。 <lb ed="X" n="0188a19"/><lb ed="R034" n="0615a18"/>亦复如是。<name role="" type="person">世亲</name>无性。更无别释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188a20"/><lb ed="R034" n="0615b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188a2001"><persName>如来</persName>所都。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188a21"/><lb ed="R034" n="0615b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188a2101">释曰。此明第七主圆满也。亲光释云。谓大宫殿。诸 <lb ed="X" n="0188a22"/><lb ed="R034" n="0615b03"/><persName>佛</persName><persName>世尊</persName>为主非馀。以殊勝故。唯属<persName>世尊</persName>。或唯<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0188a23"/><lb ed="R034" n="0615b04"/>住持摄受。非馀不能。自受用土虽遍法界。一一自 <lb ed="X" n="0188a24"/><lb ed="R034" n="0615b05"/>变各自为主。不相障碍。他受用土虽诸<persName>佛</persName>变。然一 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188b" n="0188b"/> <lb ed="X" n="0188b01"/><lb ed="R034" n="0615b06"/>合相。亦一相身摄。受用为主。不相障碍。<name role="" type="person">世亲</name>无性。 <lb ed="X" n="0188b02"/><lb ed="R034" n="0615b07"/>无别异释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188b03"/><lb ed="R034" n="0615b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188b0301">诸大菩萨众所雲集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188b04"/><lb ed="R034" n="0615b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188b0401">释曰。此辨第八辅翼圆满。亲光释云。谓大宫殿。常 <lb ed="X" n="0188b05"/><lb ed="R034" n="0615b10"/>有无量大菩萨僧。共所雲集。诸来朝者。名为辅翼。 <lb ed="X" n="0188b06"/><lb ed="R034" n="0615b11"/>既有无数大菩萨僧。常来辅翼。故无怨敌能为违 <lb ed="X" n="0188b07"/><lb ed="R034" n="0615b12"/>害。诸声闻等。无如是事。谓初地上诸菩萨众。虽不 <lb ed="X" n="0188b08"/><lb ed="R034" n="0615b13"/>能集诸<persName>佛</persName>自利受用净土。而能集会诸<persName>佛</persName>利他受 <lb ed="X" n="0188b09"/><lb ed="R034" n="0615b14"/>用净土。诸<persName>佛</persName>慈悲。于自识上。随菩萨宜。现粗妙土。 <lb ed="X" n="0188b10"/><lb ed="R034" n="0615b15"/>菩萨随自善根愿力。于自识上。似<persName>佛</persName>所生净土相 <lb ed="X" n="0188b11"/><lb ed="R034" n="0615b16"/>现。虽是自心各别变现。而同一处现相相似。谓为 <lb ed="X" n="0188b12"/><lb ed="R034" n="0615b17"/>一土。共集其中。如是地上菩萨净土。为是有漏。为 <lb ed="X" n="0188b13"/><lb ed="R034" n="0615b18"/>是无漏。如是等義。具如章说。<name role="" type="person">世亲</name>无性。更无异释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188b14"/><lb ed="R034" n="0616a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0188b1401">无量天龙夜叉犍闼婆阿修罗迦楼罗紧那罗摩呼 <lb ed="X" n="0188b15"/><lb ed="R034" n="0616a02"/>洛伽人非人等常所翼从。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0188b16"/><lb ed="R034" n="0616a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0188b1601">释曰。此即第九眷属圆满。依智度论第五卷说。天 <lb ed="X" n="0188b17"/><lb ed="R034" n="0616a04"/>有三种。一假号天。谓轮王等。<note place="inline">等即等取诸小王也</note>二者生 <lb ed="X" n="0188b18"/><lb ed="R034" n="0616a05"/>天。谓从四天王天。乃至有顶天。三者净天。谓<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0188b19"/><lb ed="R034" n="0616a06"/>身菩萨辟支<persName>佛</persName>阿罗汉。智度论第七大同此说。又 <lb ed="X" n="0188b20"/><lb ed="R034" n="0616a07"/>第二十二。天有四种。一者名天。如今国王名为天 <lb ed="X" n="0188b21"/><lb ed="R034" n="0616a08"/>子。二者生天。从四天王。乃至非非想天。三者净天。 <lb ed="X" n="0188b22"/><lb ed="R034" n="0616a09"/>谓人中生诸圣人是。四者生净天。三界天中生诸 <lb ed="X" n="0188b23"/><lb ed="R034" n="0616a10"/>圣人是。解云。三种四种天中。名生二天名为天也。 <lb ed="X" n="0188b24"/><lb ed="R034" n="0616a11"/>故法花云。我此土安稳天人常充满。本业经云。无 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0188c" n="0188c"/> <lb ed="X" n="0188c01"/><lb ed="R034" n="0616a12"/>色诸天来入会故。亦名天众。依舍利弗问经。护天 <lb ed="X" n="0188c02"/><lb ed="R034" n="0616a13"/>诸神名为天也。龙有四种。一者天龙。持天宫殿令 <lb ed="X" n="0188c03"/><lb ed="R034" n="0616a14"/>不堕落。二者人龙。兴雲致雨。三者地龙。持地及海。 <lb ed="X" n="0188c04"/><lb ed="R034" n="0616a15"/>四者王龙。守王宝藏。言夜叉者。旧云夜叉。真谛翻 <lb ed="X" n="0188c05"/><lb ed="R034" n="0616a16"/>为轻捷鬼也。大唐三藏。翻为暴恶。亦名勇健。亦名 <lb ed="X" n="0188c06"/><lb ed="R034" n="0616a17"/>可畏。其类有三。一者在地。二者在空。三者在天。为 <lb ed="X" n="0188c07"/><lb ed="R034" n="0616a18"/>天给使。犍闼婆者。旧云犍闼婆。此翻名寻香行。西 <lb ed="X" n="0188c08"/><lb ed="R034" n="0616b01"/>方人呼发乐戏儿。名犍闼婆。不事生业。寻食香气 <lb ed="X" n="0188c09"/><lb ed="R034" n="0616b02"/>作乐乞求。名寻香行。今此神鬼。常能作乐。食诸香 <lb ed="X" n="0188c10"/><lb ed="R034" n="0616b03"/>气。名犍闼婆。智度论第十云。是天伎神。常随诸天。 <lb ed="X" n="0188c11"/><lb ed="R034" n="0616b04"/>其心柔软。福少诸天。居十宝山间。阿修罗者。旧云 <lb ed="X" n="0188c12"/><lb ed="R034" n="0616b05"/>阿修罗。此云非天。行多谄诈。无天实行。名曰非天。 <lb ed="X" n="0188c13"/><lb ed="R034" n="0616b06"/>如人恶行名曰非人。故瑜伽论第四卷云。又诸非 <lb ed="X" n="0188c14"/><lb ed="R034" n="0616b07"/>天。当知天趣所摄。然由意志多怀诈幻。谄诳多故。 <lb ed="X" n="0188c15"/><lb ed="R034" n="0616b08"/>不如诸天为净法器。由此因缘。有时。经中说为别 <lb ed="X" n="0188c16"/><lb ed="R034" n="0616b09"/>趣。实是天类。由不受行诸天法故。说为非天。或云 <lb ed="X" n="0188c17"/><lb ed="R034" n="0616b10"/>疑神。故智度论第三十云。阿修罗神。是天受乐。小 <lb ed="X" n="0188c18"/><lb ed="R034" n="0616b11"/>减诸天。威德变化随意所作。是故人疑言。是修罗 <lb ed="X" n="0188c19"/><lb ed="R034" n="0616b12"/>非修罗。或云身大。智度论云。修罗秦言大也。大海 <lb ed="X" n="0188c20"/><lb ed="R034" n="0616b13"/>中立。不没于<g ref="#CB02103">膝</g>。向下观<name role="" type="person">忉利天</name>。又云不端正。唯女 <lb ed="X" n="0188c21"/><lb ed="R034" n="0616b14"/>舍脂端正。父兄眷属皆醜。又云男醜女端正故。云 <lb ed="X" n="0188c22"/><lb ed="R034" n="0616b15"/>不端正。又云无酒。採四天下华。于海酿酒不成。故 <lb ed="X" n="0188c23"/><lb ed="R034" n="0616b16"/>言无酒。依瑜伽智度。修罗天摄。毘昙论说。修罗鬼摄。 <lb ed="X" n="0188c24"/><lb ed="R034" n="0616b17"/>依正法念经。有鬼有畜。依伽他经。有天鬼畜三种 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189a" n="0189a"/> <lb ed="X" n="0189a01"/><lb ed="R034" n="0616b18"/>所摄。然阿修罗。有五地别。如地经说。一在地上众 <lb ed="X" n="0189a02"/><lb ed="R034" n="0617a01"/>相山中势力最下。二在<name role="" type="person">须弥山</name>北大海之下二万 <lb ed="X" n="0189a03"/><lb ed="R034" n="0617a02"/>一千由旬。有修罗王。名曰罗睺。三罗睺下。过二万 <lb ed="X" n="0189a04"/><lb ed="R034" n="0617a03"/>一千由旬。有修罗王。名曰勇健。于勇健下。复过二 <lb ed="X" n="0189a05"/><lb ed="R034" n="0617a04"/>万一千由旬。有修罗王。名曰花鬘。于花鬘下。复过 <lb ed="X" n="0189a06"/><lb ed="R034" n="0617a05"/>二万一千由旬。有修罗王。名毘摩质多。毘摩之母。 <lb ed="X" n="0189a07"/><lb ed="R034" n="0617a06"/>本从天生。故名天。劫初成时。有诸天女。来海中洗 <lb ed="X" n="0189a08"/><lb ed="R034" n="0617a07"/>浴。水触其身。遂失精气。流在水中。成一肉卵。径八 <lb ed="X" n="0189a09"/><lb ed="R034" n="0617a08"/>千岁乃生一女。有九百九十九头。头有千眼。有九 <lb ed="X" n="0189a10"/><lb ed="R034" n="0617a09"/>百九十九口。口有四牙。牙上出火。犹如霹雳。二十 <lb ed="X" n="0189a11"/><lb ed="R034" n="0617a10"/>四手。九百九十九脚。此女後时在海浮戏。水晶入 <lb ed="X" n="0189a12"/><lb ed="R034" n="0617a11"/>身。生一肉卵。径八千岁。生毘摩质多。有九头。头有 <lb ed="X" n="0189a13"/><lb ed="R034" n="0617a12"/>千眼。口中出火。有九百九十手。脚唯有八。其形四 <lb ed="X" n="0189a14"/><lb ed="R034" n="0617a13"/>倍大于须弥。纯食淤泥及与祸根。多与天诤。如正 <lb ed="X" n="0189a15"/><lb ed="R034" n="0617a14"/>法念经说。迦楼罗者。旧云迦楼罗。名为金翅鸟。今 <lb ed="X" n="0189a16"/><lb ed="R034" n="0617a15"/>云妙翅鸟。鸟翅种种宝色莊严。不唯金故。花严经 <lb ed="X" n="0189a17"/><lb ed="R034" n="0617a16"/>云。法身金翅鸟。四如意为足。慈悲明净眼。住一切 <lb ed="X" n="0189a18"/><lb ed="R034" n="0617a17"/>智树。菩萨金翅鸟。生死大海中。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189001" n="0189001"/>持撮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189002" n="0189002"/>天龙。安置涅 <lb ed="X" n="0189a19"/><lb ed="R034" n="0617a18"/>槃岸。此是不退三昧金翅之法门。準此应知净土 <lb ed="X" n="0189a20"/><lb ed="R034" n="0617b01"/>八部皆是化也。海龙王经。翻为大身凤凰。<note place="inline">勘</note>又经 <lb ed="X" n="0189a21"/><lb ed="R034" n="0617b02"/>云。两翅相去。三百三十六万里。<name role="" type="person">阎浮提</name>止容一足。 <lb ed="X" n="0189a22"/><lb ed="R034" n="0617b03"/>颈下有如意珠。故名如意。又云。是其鸟神。于中有 <lb ed="X" n="0189a23"/><lb ed="R034" n="0617b04"/>其金翅之鸟。纯食诸龙有四生别。其化生者。食四 <lb ed="X" n="0189a24"/><lb ed="R034" n="0617b05"/>生龙。其胎生者。食三生龙。除其化生。其卵生者。食 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189b" n="0189b"/> <lb ed="X" n="0189b01"/><lb ed="R034" n="0617b06"/>二生龙。除化除胎。其湿生者。唯食其湿。此四天下。 <lb ed="X" n="0189b02"/><lb ed="R034" n="0617b07"/>有一化生迦楼罗王。名曰正音。寿八千岁。日别新 <lb ed="X" n="0189b03"/><lb ed="R034" n="0617b08"/>食一大龙王五百小龙。绕四天下。周而复始。次第 <lb ed="X" n="0189b04"/><lb ed="R034" n="0617b09"/>食之。命欲终时。诸龙吐毒。不复能食。饥火所烧。耸 <lb ed="X" n="0189b05"/><lb ed="R034" n="0617b10"/>翅直下。至风轮际。为风所吹。而复上来。往返七迴。 <lb ed="X" n="0189b06"/><lb ed="R034" n="0617b11"/>无处停足。遂至金刚轮山顶上命终。以食诸龙身 <lb ed="X" n="0189b07"/><lb ed="R034" n="0617b12"/>肉。毒气遂发猛火。其<name role="" type="person">难陀龙王</name>。及<g ref="#CB02494">跋</g>难陀。恐烧宝 <lb ed="X" n="0189b08"/><lb ed="R034" n="0617b13"/>山。遂降大雨。滴如车轮。以灭其火。身肉消散。唯有 <lb ed="X" n="0189b09"/><lb ed="R034" n="0617b14"/>心在。大如人<g ref="#CB00170">髀</g>。纯淸琉璃。轮王得之。用为珠宝。帝 <lb ed="X" n="0189b10"/><lb ed="R034" n="0617b15"/>释得之。为髻中珠。紧那罗者。此云歌神。能唱歌咏。 <lb ed="X" n="0189b11"/><lb ed="R034" n="0617b16"/>犍闼婆同事诸天。天须之时。更互来去。又云疑神。 <lb ed="X" n="0189b12"/><lb ed="R034" n="0617b17"/>体是畜牲。形状似人。面貌端正。顶有一角。人见生 <lb ed="X" n="0189b13"/><lb ed="R034" n="0617b18"/>疑。不知为人为鬼畜耶。故名疑神。此是天之乐神。 <lb ed="X" n="0189b14"/><lb ed="R034" n="0618a01"/>摩睺罗伽者。莫呼此云大。洛名为腹。伽名为行。此 <lb ed="X" n="0189b15"/><lb ed="R034" n="0618a02"/>是蟒神。亦云地龙。无足腹行神。即世间措神。受人 <lb ed="X" n="0189b16"/><lb ed="R034" n="0618a03"/>酒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189003" n="0189003"/>害。悉入蟒腹。又龙蛇难辨。以滥于龙。故偏指也。 <lb ed="X" n="0189b17"/><lb ed="R034" n="0618a04"/><name role="" type="person">世亲</name>摄论云。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0189b1701" n="0189b1701"/><anchor xml:id="beg0189b1701" n="0189b1701"/>已<anchor xml:id="end0189b1701"/>擧龙。今复擧摩睺罗伽。为摄大 <lb ed="X" n="0189b18"/><lb ed="R034" n="0618a05"/>蟒。人非人等者。有八部鬼神。悉非人作人形。来听 <lb ed="X" n="0189b19"/><lb ed="R034" n="0618a06"/>法故。曰人非人。故舍利弗问经云。非八部鬼神。皆 <lb ed="X" n="0189b20"/><lb ed="R034" n="0618a07"/>曰人非人也。又云。人者总摄一切人。非人者总摄 <lb ed="X" n="0189b21"/><lb ed="R034" n="0618a08"/>一切人非人。又云。人非人者。疑云为是人为非人 <lb ed="X" n="0189b22"/><lb ed="R034" n="0618a09"/>也。依舍利弗问经。说八部因。彼云。舍利弗白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0189b23"/><lb ed="R034" n="0618a10"/><persName>世尊</persName>。八部鬼神。以何因缘。生于恶道。常闻正法。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0189b24"/><lb ed="R034" n="0618a11"/>言。以二种业。一以恶业。生于恶道。二以善业。多受 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0189c" n="0189c"/> <lb ed="X" n="0189c01"/><lb ed="R034" n="0618a12"/>快乐。此八部皆曰人非人者。先身以车舆等。供养 <lb ed="X" n="0189c02"/><lb ed="R034" n="0618a13"/>三宝父母贤勝之人。犹怀悭俭诳嫉。故受此身。如 <lb ed="X" n="0189c03"/><lb ed="R034" n="0618a14"/>普光净勝天神等。龙者先世修建德本。廣行佈施。 <lb ed="X" n="0189c04"/><lb ed="R034" n="0618a15"/>不依正念。急性好嗔。故受此身。如摩尼光龙王等。 <lb ed="X" n="0189c05"/><lb ed="R034" n="0618a16"/>夜叉神者。先世好大佈施。或先损害。然後饶益。随 <lb ed="X" n="0189c06"/><lb ed="R034" n="0618a17"/>功勝负。故受此身。犍闼婆者。先生亦少有嗔恚。常 <lb ed="X" n="0189c07"/><lb ed="R034" n="0618a18"/>好佈施。以靑莲花自严。作众伎乐。今为此神。常为 <lb ed="X" n="0189c08"/><lb ed="R034" n="0618b01"/>诸天。奏诸伎乐。因名乐神。阿修罗者。志强不随善 <lb ed="X" n="0189c09"/><lb ed="R034" n="0618b02"/>友所作净福。好逐幻伪之人。作诸邪福。依傍邪师。 <lb ed="X" n="0189c10"/><lb ed="R034" n="0618b03"/>甚好佈施。又乐观他鬥讼。故受此身。迦楼罗神者。 <lb ed="X" n="0189c11"/><lb ed="R034" n="0618b04"/>先世修大捨施。常有高心。以陵于物。故受此身。紧 <lb ed="X" n="0189c12"/><lb ed="R034" n="0618b05"/>那罗者。昔好劝人发菩提心。未正其志。逐诸邪师。 <lb ed="X" n="0189c13"/><lb ed="R034" n="0618b06"/>故受此身。摩睺罗神者。亦佈施护法。性好嗔恚。故 <lb ed="X" n="0189c14"/><lb ed="R034" n="0618b07"/>受此身。又<persName>佛</persName>地论云。云何净土超过三界所行之 <lb ed="X" n="0189c15"/><lb ed="R034" n="0618b08"/>处。而有天等。以为眷属。天等皆是三界摄故。净识 <lb ed="X" n="0189c16"/><lb ed="R034" n="0618b09"/>如是摄受变现。为严净土。故不相违。或为成熟所 <lb ed="X" n="0189c17"/><lb ed="R034" n="0618b10"/>化有情。示现如是变化种类。如为调伏劫比拏王。 <lb ed="X" n="0189c18"/><lb ed="R034" n="0618b11"/>现化无量转轮王众眷属围绕。或诸菩萨。化作无 <lb ed="X" n="0189c19"/><lb ed="R034" n="0618b12"/>量天龙等身。住净土中。以供养<persName>佛</persName>。或自化身。为天 <lb ed="X" n="0189c20"/><lb ed="R034" n="0618b13"/>龙等。翼从<persName>如来</persName>。故无有过。梁摄论云。<note place="inline">第十五</note>于净土 <lb ed="X" n="0189c21"/><lb ed="R034" n="0618b14"/>中。实无如此天龙等众。欲令不空。故<persName>佛</persName>化作如此 <lb ed="X" n="0189c22"/><lb ed="R034" n="0618b15"/>杂类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0189c23"/><lb ed="R034" n="0618b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0189c2301">廣大法味喜乐所持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0189c24"/><lb ed="R034" n="0618b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0189c2401">释曰。此明第十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189004" n="0189004"/>住持圆满。亲光释云。谓于此中。大 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190a" n="0190a"/> <lb ed="X" n="0190a01"/><lb ed="R034" n="0618b18"/>乘法味喜乐所持食能令住。是任持義。<note place="inline">此上亲光释義</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0190a0101" n="0190a0101"/><anchor xml:id="beg0190a0101" n="0190a0101"/>已<anchor xml:id="end0190a0101"/> <lb ed="X" n="0190a02"/><lb ed="R034" n="0619a01"/>说净土超过三界所行之处。云何有食。有无漏法。 <lb ed="X" n="0190a03"/><lb ed="R034" n="0619a02"/>不应名食。食能长养三有众生。此断有故。应不名 <lb ed="X" n="0190a04"/><lb ed="R034" n="0619a03"/>食。<note place="inline">此外人问。有其三意。一问超过三界云何有食。二无漏法不应名食三断三有故应不名食</note> <lb ed="X" n="0190a05"/><lb ed="R034" n="0619a04"/>是任持因。故亦名食。<note place="inline">论主略答。虽是无漏而任持故亦名为食</note>如汝宗 <lb ed="X" n="0190a06"/><lb ed="R034" n="0619a05"/>中。生色界等。入无漏定。亦应名食。此反经部。汝宗 <lb ed="X" n="0190a07"/><lb ed="R034" n="0619a06"/>生色界等。入无漏定。虽是无漏。亦应名食。非过去 <lb ed="X" n="0190a08"/><lb ed="R034" n="0619a07"/>食应名为食。过去无故。<note place="inline">此破萨婆多用过去食为食此抑破小乘合许无漏 <lb ed="X" n="0190a09"/><lb ed="R034" n="0619a08"/>食。此亦应尔。是任持因故说为食。此即论主立自宗義</note>如有漏法。虽障无漏。 <lb ed="X" n="0190a10"/><lb ed="R034" n="0619a09"/>然持有漏。得名为食。无漏亦尔。虽断有漏。然持无 <lb ed="X" n="0190a11"/><lb ed="R034" n="0619a10"/>漏。云何非食。<note place="inline">论主成立食義</note>此净土中。诸<persName>佛</persName>菩萨後得无 <lb ed="X" n="0190a12"/><lb ed="R034" n="0619a11"/>漏。能说能受大乘法味。生大欢乐。又正体智真如 <lb ed="X" n="0190a13"/><lb ed="R034" n="0619a12"/>味生大喜乐。能任持身。令不断壞。长养善法。故名 <lb ed="X" n="0190a14"/><lb ed="R034" n="0619a13"/>为食。<note place="inline">此中大乘正義</note><name role="" type="person">世亲</name>无性。更无别释。又法花云。其 <lb ed="X" n="0190a15"/><lb ed="R034" n="0619a14"/>国众生。常以二食。一者法喜食。二者禅悦食。即彼 <lb ed="X" n="0190a16"/><lb ed="R034" n="0619a15"/>偈云。法喜禅悦食。更无馀食想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190a17"/><lb ed="R034" n="0619a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190a1701">现作众生一切義利。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190a18"/><lb ed="R034" n="0619a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190a1801">释曰。此第十一事业圆满。亲光释云。谓于此中。自 <lb ed="X" n="0190a19"/><lb ed="R034" n="0619a18"/>能现作一切有情一切義利。或令一切有情自作 <lb ed="X" n="0190a20"/><lb ed="R034" n="0619b01"/>一切義利。现益名義。当益名利。世间名義。出世名 <lb ed="X" n="0190a21"/><lb ed="R034" n="0619b02"/>利。離恶名義。摄善名利。福德名義。智慧名利。如是 <lb ed="X" n="0190a22"/><lb ed="R034" n="0619b03"/>等别。虽在寂定。由先所修加行愿行。任运能作一 <lb ed="X" n="0190a23"/><lb ed="R034" n="0619b04"/>切有情一切義利。<name role="" type="person">世亲</name>无性。更无异释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190a24"/><lb ed="R034" n="0619b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190a2401">蠲除一切烦恼缠垢。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190b" n="0190b"/> <lb ed="X" n="0190b01"/><lb ed="R034" n="0619b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190b0101">释曰。此第十二摄益圆满。依<persName>佛</persName>地论。烦恼缠垢二 <lb ed="X" n="0190b02"/><lb ed="R034" n="0619b07"/>种差别。三复次释。故彼论云。即诸烦恼。名为缠垢。 <lb ed="X" n="0190b03"/><lb ed="R034" n="0619b08"/><note place="inline">解云。烦恼缠垢差别异名。如瑜伽第八卷云。烦恼差别者。谓缠垢等数起现行。故名为缠。自性染汚。故名 <lb ed="X" n="0190b04"/><lb ed="R034" n="0619b09"/>为垢</note>又烦恼者。一百二十八根本烦恼。<note place="inline">欲界四谛各有十。色无色 <lb ed="X" n="0190b05"/><lb ed="R034" n="0619b10"/>界四谛除嗔各九。合有一百一十二。欲界修道有六使。谓贪嗔慢无明身见边见。色无色界修道各五。除 <lb ed="X" n="0190b06"/><lb ed="R034" n="0619b11"/>嗔。合有一百二十八。如显扬第一说</note>缠者。即是无惭愧等。<note place="inline">等者。于八缠中。等取 <lb ed="X" n="0190b07"/><lb ed="R034" n="0619b12"/>昏沉掉擧恶作嫉妒悭吝。如瑜伽第八杂集第七</note>垢者。即是谄诳憍等。<note place="inline">等者 <lb ed="X" n="0190b08"/><lb ed="R034" n="0619b13"/>于六垢中。等取害恨恼三</note>又所知障。或诸随眠。名为烦恼。即彼 <lb ed="X" n="0190b09"/><lb ed="R034" n="0619b14"/>现起说名缠垢。本惑名缠。随惑名垢。如是远離烦 <lb ed="X" n="0190b10"/><lb ed="R034" n="0619b15"/>恼缠垢。名为摄益。然此经文。三本不同。摄大乘论 <lb ed="X" n="0190b11"/><lb ed="R034" n="0619b16"/>所列经文。虽有灾横。而无缠垢。故彼论云蠲除一 <lb ed="X" n="0190b12"/><lb ed="R034" n="0619b17"/>切烦恼灾横。今依此经。虽有缠垢。而无灾横。<persName>佛</persName>地 <lb ed="X" n="0190b13"/><lb ed="R034" n="0619b18"/>经文。具说烦恼灾横缠垢。故彼经云。灭诸烦恼灾 <lb ed="X" n="0190b14"/><lb ed="R034" n="0620a01"/>横缠垢。释灾横義。如<persName>佛</persName>地论及摄大乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190b15"/><lb ed="R034" n="0620a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190b1501">远離众魔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190b16"/><lb ed="R034" n="0620a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190b1601">释曰。显第十三无畏圆满。言众魔者。如前所说。烦 <lb ed="X" n="0190b17"/><lb ed="R034" n="0620a04"/>恼蕴死及与天魔。如亲光说。如是四种。皆能损害 <lb ed="X" n="0190b18"/><lb ed="R034" n="0620a05"/>诸善法故。说名为魔。然離四魔。有差别者。依萨婆 <lb ed="X" n="0190b19"/><lb ed="R034" n="0620a06"/>多及大乘化相。菩提树下。成<persName>佛</persName>道时。无间解脱。破 <lb ed="X" n="0190b20"/><lb ed="R034" n="0620a07"/>烦恼魔。入无馀依涅槃界时。能破蕴魔。留三月命。 <lb ed="X" n="0190b21"/><lb ed="R034" n="0620a08"/>能破死魔。入慈定时。能破天魔。若依大乘理实说 <lb ed="X" n="0190b22"/><lb ed="R034" n="0620a09"/>者。如<persName>佛</persName>地论。初地以上。離粗四魔。于<persName>佛</persName>果中。究竟 <lb ed="X" n="0190b23"/><lb ed="R034" n="0620a10"/>永離。随義分别。十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0190b2301" n="0190b2301"/><anchor xml:id="beg0190b2301" n="0190b2301"/>已<anchor xml:id="end0190b2301"/>上。于诸地中渐次远離。如 <lb ed="X" n="0190b24"/><lb ed="R034" n="0620a11"/>理应思。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0190c" n="0190c"/> <lb ed="X" n="0190c01"/><lb ed="R034" n="0620a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c0101">过诸莊严<persName>如来</persName>莊严之所依处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190c02"/><lb ed="R034" n="0620a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c0201">释曰。辨第十四住处圆满。亲光释云。谓于此中。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0190c03"/><lb ed="R034" n="0620a14"/>所住处。勝过一切菩萨及馀莊严住处。唯是<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0190c04"/><lb ed="R034" n="0620a15"/>妙饰莊严。为所住处。由勝一切莊严住处。是故说 <lb ed="X" n="0190c05"/><lb ed="R034" n="0620a16"/>名住处圆满。<name role="" type="person">世亲</name>无性。更无异释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190c06"/><lb ed="R034" n="0620a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c0601">大念慧行以为遊路。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190c07"/><lb ed="R034" n="0620a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c0701">释曰。显第十五路圆满也。亲光释云。谓于此中。大 <lb ed="X" n="0190c08"/><lb ed="R034" n="0620b01"/>念大慧。及以大行。为所行路。所遊履故名为遊路。 <lb ed="X" n="0190c09"/><lb ed="R034" n="0620b02"/>是道异名。闻所成慧。名为大念。闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0190c0901" n="0190c0901"/><anchor xml:id="beg0190c0901" n="0190c0901"/>已<anchor xml:id="end0190c0901"/>记<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190001" n="0190001"/>恃无倒義 <lb ed="X" n="0190c10"/><lb ed="R034" n="0620b03"/>故。思所成慧。名为大慧。依理审思得决定故。修所 <lb ed="X" n="0190c11"/><lb ed="R034" n="0620b04"/>成慧。名为大行。由修习力趣真理故。大者。念等缘 <lb ed="X" n="0190c12"/><lb ed="R034" n="0620b05"/>大乘法而生起故。是彼果故。彼所摄故。履三妙慧。 <lb ed="X" n="0190c13"/><lb ed="R034" n="0620b06"/>净土往还。故名遊路。此说菩萨因三妙慧。得入净 <lb ed="X" n="0190c14"/><lb ed="R034" n="0620b07"/>土。故名遊路。<note place="inline">八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0190c1401" n="0190c1401"/><anchor xml:id="beg0190c1401" n="0190c1401"/>已<anchor xml:id="end0190c1401"/>上常入定位。即用何慧。名为闻慧。準此大乘。设入定位。義说闻慧。 <lb ed="X" n="0190c15"/><lb ed="R034" n="0620b08"/>于理无失</note>若诸<persName>如来</persName>。大念即是无分别智。由念安住真 <lb ed="X" n="0190c16"/><lb ed="R034" n="0620b09"/>如理故。大慧即是後所得智。分别诸法真俗相。故 <lb ed="X" n="0190c17"/><lb ed="R034" n="0620b10"/>此二皆有造作净土增上业用。故俱名行。由此二 <lb ed="X" n="0190c18"/><lb ed="R034" n="0620b11"/>智通生净土。故名遊路。或大念行是自利行。内摄 <lb ed="X" n="0190c19"/><lb ed="R034" n="0620b12"/>记故。大慧行者是利他行。外分别故。如其次第。通 <lb ed="X" n="0190c20"/><lb ed="R034" n="0620b13"/>生<persName>如来</persName>二种净土。故名遊路。<note place="inline">具如<persName>佛</persName>地论说</note>无性<name role="" type="person">世亲</name>。更 <lb ed="X" n="0190c21"/><lb ed="R034" n="0620b14"/>无异释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190c22"/><lb ed="R034" n="0620b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0190c2201">大止妙观以为所乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0190c23"/><lb ed="R034" n="0620b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0190c2301">释曰。是第十六乘圆满也。亲光释云。止谓三摩地。 <lb ed="X" n="0190c24"/><lb ed="R034" n="0620b17"/>观谓般罗若。大義如前。此二等运。故名所乘。乘此 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191a" n="0191a"/> <lb ed="X" n="0191a01"/><lb ed="R034" n="0620b18"/>止观。随其所应行前道是应住。住中止观。别名所 <lb ed="X" n="0191a02"/><lb ed="R034" n="0621a01"/>乘。<note place="inline">总别不显思</note><name role="" type="person">世亲</name>释云。乘止及观而遊趣故。无性 <lb ed="X" n="0191a03"/><lb ed="R034" n="0621a02"/>释云。以乘止观。遊三慧路。往所趣国。勝诸声闻独 <lb ed="X" n="0191a04"/><lb ed="R034" n="0621a03"/>觉菩萨所乘止观。故名为大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191a05"/><lb ed="R034" n="0621a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191a0501">大空无相无愿解脱为所入门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191a06"/><lb ed="R034" n="0621a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191a0601">释曰。是第十七门圆满也。亲光释云。谓大宫殿。三 <lb ed="X" n="0191a07"/><lb ed="R034" n="0621a06"/>解脱门为所入处。解脱即是出離涅槃。即大空等。 <lb ed="X" n="0191a08"/><lb ed="R034" n="0621a07"/>名解脱门。依从是门而入净土。遍计所执生法无 <lb ed="X" n="0191a09"/><lb ed="R034" n="0621a08"/>我。说名为空。缘此三摩地。名空解脱门。相谓十相。 <lb ed="X" n="0191a10"/><lb ed="R034" n="0621a09"/>一色。二声。三香。四味。五触。六男。七女。八生。九老。十 <lb ed="X" n="0191a11"/><lb ed="R034" n="0621a10"/>死。即此涅槃。无此等相。故名无相。缘此三摩地。名 <lb ed="X" n="0191a12"/><lb ed="R034" n="0621a11"/>无相解脱门。愿谓愿求观三界苦。无所愿求。故名 <lb ed="X" n="0191a13"/><lb ed="R034" n="0621a12"/>无愿。缘此三摩地。名无愿解脱门。由此空等三解 <lb ed="X" n="0191a14"/><lb ed="R034" n="0621a13"/>脱门。得入净土。故名为门。大如前说。此净土中。亦 <lb ed="X" n="0191a15"/><lb ed="R034" n="0621a14"/>应有事路乘门等。为令有情欣乐实德。故就行说 <lb ed="X" n="0191a16"/><lb ed="R034" n="0621a15"/><note place="inline">如论说须释此中应辨三解脱门章</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191a17"/><lb ed="R034" n="0621a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191a1701">无量功德众所莊严大宝华王众所建立大宫殿中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191a18"/><lb ed="R034" n="0621a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191a1801">释曰。明第十八依持圆满。<persName>佛</persName>地论云。谓如地等依 <lb ed="X" n="0191a19"/><lb ed="R034" n="0621a18"/>风轮等。或如世间宫殿依地。如是净土。无量功德 <lb ed="X" n="0191a20"/><lb ed="R034" n="0621b01"/>众所莊严大宝红莲花王众所建立。下以三義。释 <lb ed="X" n="0191a21"/><lb ed="R034" n="0621b02"/>大及王。一者。谓红莲花大宝所成。如是大宝无量 <lb ed="X" n="0191a22"/><lb ed="R034" n="0621b03"/>功德众善所起。于众宝中。勝故名大。<note place="inline">释大</note>此宝红莲。 <lb ed="X" n="0191a23"/><lb ed="R034" n="0621b04"/>于诸花中最为殊勝。故名华王。<note place="inline">释王</note>二者。或此宝华。 <lb ed="X" n="0191a24"/><lb ed="R034" n="0621b05"/>望诸菩萨善根所起红莲花众。勝故名大。<note place="inline">释大</note><persName>佛</persName>是 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191b" n="0191b"/> <lb ed="X" n="0191b01"/><lb ed="R034" n="0621b06"/>法王。是<persName>佛</persName>最勝善根所起。故名华王。<note place="inline">释王</note>三者。又此 <lb ed="X" n="0191b02"/><lb ed="R034" n="0621b07"/>宝华。极难得故。名为大宝。<note place="inline">释大</note>花中最勝。故名华王。 <lb ed="X" n="0191b03"/><lb ed="R034" n="0621b08"/><note place="inline">释王</note>此花非一。或花葉多。故名为众。<name role="" type="person">世亲</name>释云。次有 <lb ed="X" n="0191b04"/><lb ed="R034" n="0621b09"/>一句显依持圆满。如大地等依风轮住。此<persName>佛</persName>净土。 <lb ed="X" n="0191b05"/><lb ed="R034" n="0621b10"/>何所依持。无量功德众所莊严大红莲花之所建 <lb ed="X" n="0191b06"/><lb ed="R034" n="0621b11"/>立。无性释云。此红莲花。于诸花中最为殊勝。是故 <lb ed="X" n="0191b07"/><lb ed="R034" n="0621b12"/>说名大宝华王。或即<persName>如来</persName>说名大王故。此红莲花。 <lb ed="X" n="0191b08"/><lb ed="R034" n="0621b13"/>是<persName>佛</persName>依处。从王为名。所建立者。谓<persName>佛</persName>净土。依此花 <lb ed="X" n="0191b09"/><lb ed="R034" n="0621b14"/>王。长时相续。无有间绝。此句显示依持圆满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191b10"/><lb ed="R034" n="0621b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191b1001">是<persName>薄伽梵</persName>最淸净觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191b11"/><lb ed="R034" n="0621b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191b1101">释曰。上来<anchor xml:id="nkr_note_add_0191b1101" n="0191b1101"/><anchor xml:id="beg0191b1101" n="0191b1101"/>已<anchor xml:id="end0191b1101"/>释住处莊严。自下第二释总别德。如 <lb ed="X" n="0191b12"/><lb ed="R034" n="0621b17"/>何此中先处後德。亲光释云。为显<persName>世尊</persName>依净<persName>佛</persName>土 <lb ed="X" n="0191b13"/><lb ed="R034" n="0621b18"/>具如是德说此经故。就释德中。复分为二。初释总 <lb ed="X" n="0191b14"/><lb ed="R034" n="0622a01"/>德。二释别德。说此二德。有何義耶。依<persName>佛</persName>地论。有其 <lb ed="X" n="0191b15"/><lb ed="R034" n="0622a02"/>二義。一显诸<persName>佛</persName>异馀大师。故说<persName>世尊</persName>功德殊勝。二 <lb ed="X" n="0191b16"/><lb ed="R034" n="0622a03"/>为其馀生净信故。显示<persName>如来</persName>功德圆满。无性论云。 <lb ed="X" n="0191b17"/><lb ed="R034" n="0622a04"/>显<persName>薄伽梵</persName>异诸声闻独觉菩萨觉最勝故。<persName>薄伽梵</persName> <lb ed="X" n="0191b18"/><lb ed="R034" n="0622a05"/>者。显有德人。最淸净觉者。正明勝德。依<persName>佛</persName>地论。释 <lb ed="X" n="0191b19"/><lb ed="R034" n="0622a06"/>有三義。一于一切有为无为所应觉境正开觉故。 <lb ed="X" n="0191b20"/><lb ed="R034" n="0622a07"/>二于一切所应觉境净妙圆满正开觉故。三于一 <lb ed="X" n="0191b21"/><lb ed="R034" n="0622a08"/>切如所有性尽所有性正开<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/>觉。解云。三释有差别 <lb ed="X" n="0191b22"/><lb ed="R034" n="0622a09"/>者。一约法数以释净觉。有为无为摄法尽故。二约 <lb ed="X" n="0191b23"/><lb ed="R034" n="0622a10"/>二慧以释净觉。净妙圆满摄慧尽故。<note place="inline">净妙者缘俗智。圆满者缘 <lb ed="X" n="0191b24"/><lb ed="R034" n="0622a11"/>真智</note>三就真俗以释净觉以依二谛摄境尽故。下经 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0191c" n="0191c"/> <lb ed="X" n="0191c01"/><lb ed="R034" n="0622a12"/>云尽诸有性。如五数蕴等。如所有性。七真如等。此 <lb ed="X" n="0191c02"/><lb ed="R034" n="0622a13"/>尽所有性如所有性。如第三卷经记中说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191c03"/><lb ed="R034" n="0622a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0191c0301">不二现行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0191c04"/><lb ed="R034" n="0622a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0191c0401">释曰。自下第二释诸别德。然释此德有其二義。一 <lb ed="X" n="0191c05"/><lb ed="R034" n="0622a16"/>明种数多少。新旧同异。二依诸论正释经文。文同 <lb ed="X" n="0191c06"/><lb ed="R034" n="0622a17"/>异者。真谛三藏梁摄大乘论本。唯有二十句。阙经 <lb ed="X" n="0191c07"/><lb ed="R034" n="0622a18"/>一句穷未来际。无著但二十德名。释论初云。由二 <lb ed="X" n="0191c08"/><lb ed="R034" n="0622b01"/>十道理成就<persName>如来</persName>智慧最淸净故。乃至後云。第一 <lb ed="X" n="0191c09"/><lb ed="R034" n="0622b02"/>句为本。馀二十一句为能成就。<note place="inline">解云。旧本有二种失。一脱经一句穷 <lb ed="X" n="0191c10"/><lb ed="R034" n="0622b03"/>未来际。二或释云释云二十道理便违後说二十一句。由斯诸师谬释非一。真谛记云。别德唯有二十句。 <lb ed="X" n="0191c11"/><lb ed="R034" n="0622b04"/>通取结句合成二十一句。别德常<g ref="#CB17758">󴕞</g>二师亦同真谛。嵩法师云。论中有二十句。而言一者。乘此一字或可 <lb ed="X" n="0191c12"/><lb ed="R034" n="0622b05"/>脱失一种功德。道默法师。总别合说。成二十一。如是等谬。不可具述</note>今依唐本。摄大 <lb ed="X" n="0191c13"/><lb ed="R034" n="0622b06"/>乘等具释经中二十一德。故今唐本经论为正。二 <lb ed="X" n="0191c14"/><lb ed="R034" n="0622b07"/>依诸论正释经者。释此别德。诸论不同。一摄大乘 <lb ed="X" n="0191c15"/><lb ed="R034" n="0622b08"/>论。先擧经中二十一德。後依道理立功德名。而不 <lb ed="X" n="0191c16"/><lb ed="R034" n="0622b09"/>解释。故本论云。谓于所知一向无障转功德。于有 <lb ed="X" n="0191c17"/><lb ed="R034" n="0622b10"/>无无二相。真如最勝淸净能入功德。无功用<persName>佛</persName>事 <lb ed="X" n="0191c18"/><lb ed="R034" n="0622b11"/>不休息住功德。于法身中所依意乐作业无差别 <lb ed="X" n="0191c19"/><lb ed="R034" n="0622b12"/>功德。修一切障对治降伏一切外道功德。生在世 <lb ed="X" n="0191c20"/><lb ed="R034" n="0622b13"/>间不为世法所碍功德。安立正法功德。授记功德。 <lb ed="X" n="0191c21"/><lb ed="R034" n="0622b14"/>于一切世界现示受用变化身功德。断疑功德。令 <lb ed="X" n="0191c22"/><lb ed="R034" n="0622b15"/>人种种行功德。当来法生妙智功德。如其勝解示 <lb ed="X" n="0191c23"/><lb ed="R034" n="0622b16"/>现功德。无量所依调伏有情加行功德。平等法身 <lb ed="X" n="0191c24"/><lb ed="R034" n="0622b17"/>波罗蜜多成满功德。随其勝解示现差别<persName>佛</persName>土功 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192a" n="0192a"/> <lb ed="X" n="0192a01"/><lb ed="R034" n="0622b18"/>德。三种<persName>佛</persName>身方处无分限功德。穷生死际常现利 <lb ed="X" n="0192a02"/><lb ed="R034" n="0623a01"/>益安乐一切有情功德。无尽功德等。二者<name role="" type="person">世亲</name>略 <lb ed="X" n="0192a03"/><lb ed="R034" n="0623a02"/>释经论二十一德。<note place="inline">帐一纸半</note>三者无性廣释经论二十 <lb ed="X" n="0192a04"/><lb ed="R034" n="0623a03"/>一德。<note place="inline">三纸半</note>後明功德生起次第。<note place="inline">一纸半</note>四者亲光 <lb ed="X" n="0192a05"/><lb ed="R034" n="0623a04"/><persName>佛</persName>地论中。有二复次。初自立名。释经诸句。<note place="inline">两纸半</note>後 <lb ed="X" n="0192a06"/><lb ed="R034" n="0623a05"/>依无著所立德名。以释经句。<note place="inline">有其四纸</note>今依诸论。正 <lb ed="X" n="0192a07"/><lb ed="R034" n="0623a06"/>释经文。就释文中自有两说。一<name role="" type="person">世亲</name>等一一别释。 <lb ed="X" n="0192a08"/><lb ed="R034" n="0623a07"/>为二十一。二者亲光合释後二。分为二十。虽有两 <lb ed="X" n="0192a09"/><lb ed="R034" n="0623a08"/>说。且依前说。此释第一不二现行。<note place="inline">依无性论。总分为二。初有四种。 <lb ed="X" n="0192a10"/><lb ed="R034" n="0623a09"/>明自利德。後十七种。显利他德。自利德中复分为四。一明智德。二显断德。三辨恩德四释化用平等。配文 <lb ed="X" n="0192a11"/><lb ed="R034" n="0623a10"/>可知</note><name role="" type="person">世亲</name>释云。即是于所知一向无障转功德。非如 <lb ed="X" n="0192a12"/><lb ed="R034" n="0623a11"/>声闻独觉智亦有障亦无障故。<note place="inline">解云。且如天眼三千界。内无障。外即 <lb ed="X" n="0192a13"/><lb ed="R034" n="0623a12"/>有障。馀皆準此</note>依无性论。有二复次。初同<name role="" type="person">世亲</name>。後复次云。 <lb ed="X" n="0192a14"/><lb ed="R034" n="0623a13"/>或二处现行。此中无有。<note place="inline">二处自有两说。一云前约得通者说。今二处约未得 <lb ed="X" n="0192a15"/><lb ed="R034" n="0623a14"/>通于内外处。皆有障行。<persName>佛</persName>无此故。不二现行。或可二处如<persName>佛</persName>地论。生死涅槃。以为二处也</note>亲光释 <lb ed="X" n="0192a16"/><lb ed="R034" n="0623a15"/>云。显示<persName>世尊</persName>一向无障殊勝功德。谓诸异生住著 <lb ed="X" n="0192a17"/><lb ed="R034" n="0623a16"/>生死。二乘圣者住著涅槃。如是二障。<persName>世尊</persName>无故。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0192a18"/><lb ed="R034" n="0623a17"/>地後释。文同<name role="" type="person">世亲</name>。如是诸释。总有三说。一有障无 <lb ed="X" n="0192a19"/><lb ed="R034" n="0623a18"/>障为二现行。二内外二处无智为二现行。三乐著 <lb ed="X" n="0192a20"/><lb ed="R034" n="0623b01"/>生死涅槃为二现行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192a21"/><lb ed="R034" n="0623b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192a2101">趣无相法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192a22"/><lb ed="R034" n="0623b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192a2201">释曰。显第二德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。谓淸净真如。名无相法。 <lb ed="X" n="0192a23"/><lb ed="R034" n="0623b04"/>趣谓趣入。即是于有无无二相真如最勝淸净能 <lb ed="X" n="0192a24"/><lb ed="R034" n="0623b05"/>入功德。谓此真如。非是有相。诸法无性。以为相故。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192b" n="0192b"/> <lb ed="X" n="0192b01"/><lb ed="R034" n="0623b06"/>亦非无相。自相有故。于此无相真如最勝淸净能 <lb ed="X" n="0192b02"/><lb ed="R034" n="0623b07"/>入故。解云。真如有其二義。一者最勝。二者淸净。证 <lb ed="X" n="0192b03"/><lb ed="R034" n="0623b08"/>智能入最勝淸净二种境義。亦令他入。是故说最 <lb ed="X" n="0192b04"/><lb ed="R034" n="0623b09"/>勝能入淸净能入。无性两释。初同<name role="" type="person">世亲</name>。後复次云。 <lb ed="X" n="0192b05"/><lb ed="R034" n="0623b10"/>无住涅槃名为无相。不住生死涅槃相故。亲光释 <lb ed="X" n="0192b06"/><lb ed="R034" n="0623b11"/>云。显示<persName>世尊</persName>调化方便殊勝功德。谓无相法。即是 <lb ed="X" n="0192b07"/><lb ed="R034" n="0623b12"/>涅槃。<persName>佛</persName>善知了三乘有情随彼堪能调化方便。如 <lb ed="X" n="0192b08"/><lb ed="R034" n="0623b13"/>实为说。令彼趣证无相法故。亲光後释。亦同<name role="" type="person">世亲</name>。 <lb ed="X" n="0192b09"/><lb ed="R034" n="0623b14"/>如是诸论。总有三释。一者真如名为无相。远離有 <lb ed="X" n="0192b10"/><lb ed="R034" n="0623b15"/>无二种相故。二无住涅槃。名为无相。不住生死涅 <lb ed="X" n="0192b11"/><lb ed="R034" n="0623b16"/>槃相故。三者三乘涅槃。名为无相。以无色等十种 <lb ed="X" n="0192b12"/><lb ed="R034" n="0623b17"/>相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192b13"/><lb ed="R034" n="0623b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192b1301">住于<persName>佛</persName>住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192b14"/><lb ed="R034" n="0624a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192b1401">释曰。显第三德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。谓住<persName>佛</persName>所住。无所住处。 <lb ed="X" n="0192b15"/><lb ed="R034" n="0624a02"/>即是无功用<persName>佛</persName>事不休息住功德。谓此住中。常作 <lb ed="X" n="0192b16"/><lb ed="R034" n="0624a03"/><persName>佛</persName>事。无有休息。解云。无所住处者。谓无住涅槃。无 <lb ed="X" n="0192b17"/><lb ed="R034" n="0624a04"/>功用者。谓不由功用作利有情事。故摄大乘第十 <lb ed="X" n="0192b18"/><lb ed="R034" n="0624a05"/>卷云。<persName>佛</persName>无住为住者。生死涅槃无住为住。此即安 <lb ed="X" n="0192b19"/><lb ed="R034" n="0624a06"/>住无住涅槃。诸事无功用者。不由功用作一切事。 <lb ed="X" n="0192b20"/><lb ed="R034" n="0624a07"/>犹如世间摩尼天乐。无性释云。随所应恒正安住 <lb ed="X" n="0192b21"/><lb ed="R034" n="0624a08"/>圣天梵住。故名<persName>佛</persName>住。非如声闻要作功用。非如外 <lb ed="X" n="0192b22"/><lb ed="R034" n="0624a09"/>道有住非勝。天住即是四种静虑。梵住即是悲等 <lb ed="X" n="0192b23"/><lb ed="R034" n="0624a10"/>无量。圣住即是空无相等。又无性云。于空大悲善 <lb ed="X" n="0192b24"/><lb ed="R034" n="0624a11"/>安住故。名为<persName>佛</persName>住。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>观所调化 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0192c" n="0192c"/> <lb ed="X" n="0192c01"/><lb ed="R034" n="0624a12"/>殊勝功德。谓住大悲。昼夜六时观世间故。亲光後 <lb ed="X" n="0192c02"/><lb ed="R034" n="0624a13"/>释。同无性前释。如是诸论。总有四释。一住无住涅 <lb ed="X" n="0192c03"/><lb ed="R034" n="0624a14"/>槃。二住圣天梵住。三住空大悲。四住大悲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192c04"/><lb ed="R034" n="0624a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192c0401">逮得一切<persName>佛</persName>平等性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192c05"/><lb ed="R034" n="0624a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192c0501">释曰。明第四德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是于法身中所依意 <lb ed="X" n="0192c06"/><lb ed="R034" n="0624a17"/>乐作业无差别功德。更无别释。<note place="inline">梁摄论云。所依即法身。意乐即应身。 <lb ed="X" n="0192c07"/><lb ed="R034" n="0624a18"/>作业即化身。如是三身。一切十方三世<persName>如来</persName>。平等无异。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c0701" n="0192c0701"/><anchor xml:id="beg0192c0701" n="0192c0701"/>已<anchor xml:id="end0192c0701"/>至得</note>无性释云。所依 <lb ed="X" n="0192c08"/><lb ed="R034" n="0624b01"/>无差别者。一切皆依淸净智故。意乐无差别者。一 <lb ed="X" n="0192c09"/><lb ed="R034" n="0624b02"/>切皆有利益安乐一切有情勝意乐故。作业无差 <lb ed="X" n="0192c10"/><lb ed="R034" n="0624b03"/>别者。一切皆作受用变化利他事故。非如声闻等 <lb ed="X" n="0192c11"/><lb ed="R034" n="0624b04"/>唯有所依故。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>得一切<persName>佛</persName>相似 <lb ed="X" n="0192c12"/><lb ed="R034" n="0624b05"/>事业殊功德。谓证诸<persName>佛</persName>相似事业平等性故。解云。 <lb ed="X" n="0192c13"/><lb ed="R034" n="0624b06"/>诸<persName>佛</persName>能现受用变化利有情事。平等相似。亲光後 <lb ed="X" n="0192c14"/><lb ed="R034" n="0624b07"/>释。亦同无性。如是诸论。总有三释。一者。诸<persName>佛</persName>三身 <lb ed="X" n="0192c15"/><lb ed="R034" n="0624b08"/>无别。二者。诸<persName>佛</persName>净智大悲受用变化二身无别。三 <lb ed="X" n="0192c16"/><lb ed="R034" n="0624b09"/>者。诸<persName>佛</persName>示现受用变化相似事业无别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192c17"/><lb ed="R034" n="0624b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0192c1701">到无障处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0192c18"/><lb ed="R034" n="0624b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0192c1801">释曰。显第五德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是修一切障对治功 <lb ed="X" n="0192c19"/><lb ed="R034" n="0624b12"/>德。谓一切时。常修觉慧。对治一切障故。无性释云。 <lb ed="X" n="0192c20"/><lb ed="R034" n="0624b13"/>谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2001" n="0192c2001"/><anchor xml:id="beg0192c2001" n="0192c2001"/>己<anchor xml:id="end0192c2001"/>串习一切烦恼及所知障对治圣道。一切种 <lb ed="X" n="0192c21"/><lb ed="R034" n="0624b14"/>智定自在性。<note place="inline">此释功德</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2101" n="0192c2101"/><anchor xml:id="beg0192c2101" n="0192c2101"/>已<anchor xml:id="end0192c2101"/>到永離一切习气所依趣处。 <lb ed="X" n="0192c22"/><lb ed="R034" n="0624b15"/><note place="inline">此释到无障处。所依趣处即是涅槃</note>亲光释云。显示<persName>世尊</persName>永断所治 <lb ed="X" n="0192c23"/><lb ed="R034" n="0624b16"/>殊勝功德。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0192c2301" n="0192c2301"/><anchor xml:id="beg0192c2301" n="0192c2301"/>已<anchor xml:id="end0192c2301"/>证得解脱一切烦恼所知二障故。及 <lb ed="X" n="0192c24"/><lb ed="R034" n="0624b17"/>以永断一切障。亲光後释。同无性论总释。意云。如 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193a" n="0193a"/> <lb ed="X" n="0193a01"/><lb ed="R034" n="0624b18"/>上诸论。修二障智。断一切障。能到涅槃无障之处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193a02"/><lb ed="R034" n="0625a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a0201">不可转法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193a03"/><lb ed="R034" n="0625a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193a0301">释曰。辨第六德。<name role="" type="person">世亲</name>论云。即是降伏外道功德。更 <lb ed="X" n="0193a04"/><lb ed="R034" n="0625a03"/>无别释。<note place="inline">非诸外道所能退转</note>无性释云。谓教证二法。皆不为 <lb ed="X" n="0193a05"/><lb ed="R034" n="0625a04"/>他所能动转。无有馀法勝过此故。<note place="inline">教证二法非外道转</note>又无 <lb ed="X" n="0193a06"/><lb ed="R034" n="0625a05"/>性云。谓诸魔等。不能退转。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>降 <lb ed="X" n="0193a07"/><lb ed="R034" n="0625a06"/>伏外道殊勝功德。谓<persName>佛</persName>正法。一切外道不能退转。 <lb ed="X" n="0193a08"/><lb ed="R034" n="0625a07"/>降伏彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0193a0801" n="0193a0801"/><anchor xml:id="beg0193a0801" n="0193a0801"/>已<anchor xml:id="end0193a0801"/>。显正道故。亲光後释。同无性前解。如是 <lb ed="X" n="0193a09"/><lb ed="R034" n="0625a08"/>诸论。总有二释。一者外道不能退转。二者魔等不 <lb ed="X" n="0193a10"/><lb ed="R034" n="0625a09"/>能退转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193a11"/><lb ed="R034" n="0625a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a1101">所行无碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193a12"/><lb ed="R034" n="0625a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193a1201">释曰。显第七德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是生在世间不为世 <lb ed="X" n="0193a13"/><lb ed="R034" n="0625a12"/>法所碍功德。谓虽在世间行于世间所行之处。不 <lb ed="X" n="0193a14"/><lb ed="R034" n="0625a13"/>为利等世间八法所染汚故。<note place="inline">言八法者。谓利衰毁誉称讥苦乐。廣如无 <lb ed="X" n="0193a15"/><lb ed="R034" n="0625a14"/>性前释。亦同<name role="" type="person">世亲</name></note>又无性云。于诸所化有情利益安乐事 <lb ed="X" n="0193a16"/><lb ed="R034" n="0625a15"/>中。无有高下能为拘碍。名所行无碍。亲光释云。显 <lb ed="X" n="0193a17"/><lb ed="R034" n="0625a16"/>示<persName>世尊</persName>降伏魔怨殊勝功德。谓所行者。即色等境 <lb ed="X" n="0193a18"/><lb ed="R034" n="0625a17"/>此所行境。扰乱心故。障碍善故。说名魔怨。诸<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0193a19"/><lb ed="R034" n="0625a18"/>尊。心善安定。极悦意境亦不能乱。所有功德。极善 <lb ed="X" n="0193a20"/><lb ed="R034" n="0625b01"/>成满。一切恶境不能为碍。以能摧伏一切境界。一 <lb ed="X" n="0193a21"/><lb ed="R034" n="0625b02"/>切所行不能拘碍。是故说名所行无碍。亲光後释。 <lb ed="X" n="0193a22"/><lb ed="R034" n="0625b03"/>同<name role="" type="person">世亲</name>说。如上诸论。总有三释。一者八风。二者高 <lb ed="X" n="0193a23"/><lb ed="R034" n="0625b04"/>下。三者魔境。皆不能碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193a24"/><lb ed="R034" n="0625b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193a2401">其所安立不可思议。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193b" n="0193b"/> <lb ed="X" n="0193b01"/><lb ed="R034" n="0625b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b0101">释曰。明第八德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是安立正法功德。由 <lb ed="X" n="0193b02"/><lb ed="R034" n="0625b07"/>契经等正法无量不可思议。非凡夫所能知。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0193b03"/><lb ed="R034" n="0625b08"/>安立不可思议。非诸愚夫所能解故。<note place="inline">解云。教法对<persName>佛</persName>名所安立。 <lb ed="X" n="0193b04"/><lb ed="R034" n="0625b09"/>愚所解非名不可思议。梁摄论云。十二部教此法竟乃至婴儿等亦能通达</note>无性释云。 <lb ed="X" n="0193b05"/><lb ed="R034" n="0625b10"/>谓契经等。十二分教。名所安立。安立彼彼自相共 <lb ed="X" n="0193b06"/><lb ed="R034" n="0625b11"/>相故。如是安立。非诸愚夫觉所行故。出世间故。不 <lb ed="X" n="0193b07"/><lb ed="R034" n="0625b12"/>可思议。<note place="inline">解云。十二分教。对<persName>佛</persName>。名所安立。即此教法安立自相共相故。名为安立</note>亲光 <lb ed="X" n="0193b08"/><lb ed="R034" n="0625b13"/>两释。初同<name role="" type="person">世亲</name>。第二复次。大同无性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193b09"/><lb ed="R034" n="0625b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193b0901">遊于三世平等法性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193b10"/><lb ed="R034" n="0625b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b1001">释曰。辨第九德。<name role="" type="person">世亲</name>论云。即是授记功德。无性释 <lb ed="X" n="0193b11"/><lb ed="R034" n="0625b16"/>云。谓于三世平等法性能遍遊涉。以于三世平等 <lb ed="X" n="0193b12"/><lb ed="R034" n="0625b17"/>性中。能随解了。过去未来曾当转事。皆如现在。而 <lb ed="X" n="0193b13"/><lb ed="R034" n="0625b18"/>授记故。解云。无性自有两释。此则初释。谓能了知 <lb ed="X" n="0193b14"/><lb ed="R034" n="0626a01"/>三世诸法平等真如故。证知过未。犹如现在。或即 <lb ed="X" n="0193b15"/><lb ed="R034" n="0626a02"/>三世。名为法性。证无差别。故名平等。无性後释。三 <lb ed="X" n="0193b16"/><lb ed="R034" n="0626a03"/>世诸<persName>佛</persName>利有情事皆相似故。亲光释云。显示<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0193b17"/><lb ed="R034" n="0626a04"/>记莂三世殊勝功德。谓记三世皆无碍故。後复次 <lb ed="X" n="0193b18"/><lb ed="R034" n="0626a05"/>云。谓于三世流转句義。皆如现在。分别无倒。故名 <lb ed="X" n="0193b19"/><lb ed="R034" n="0626a06"/>平等。如是诸论。总有二释。一云三世即所记境。二 <lb ed="X" n="0193b20"/><lb ed="R034" n="0626a07"/>云三世谓三世<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193b21"/><lb ed="R034" n="0626a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193b2101">其身流佈一切世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193b22"/><lb ed="R034" n="0626a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193b2201">释曰。明第十德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是于一切世界示现 <lb ed="X" n="0193b23"/><lb ed="R034" n="0626a10"/>受用变化身功德。无性意同。亲光释云。显示<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0193b24"/><lb ed="R034" n="0626a11"/>现从兜率天宫来下殊勝功德。谓现化身。普于一 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0193c" n="0193c"/> <lb ed="X" n="0193c01"/><lb ed="R034" n="0626a12"/>切世界洲渚。同时流下。入母胎故。亲光後释。意同 <lb ed="X" n="0193c02"/><lb ed="R034" n="0626a13"/><name role="" type="person">世亲</name>。如是诸论。总有两释。一约二身。二谓化相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c03"/><lb ed="R034" n="0626a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c0301">于一切法智无疑滞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c04"/><lb ed="R034" n="0626a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c0401">释曰。显第十一德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是断疑功德。无性 <lb ed="X" n="0193c05"/><lb ed="R034" n="0626a16"/>释云。于一切境。善决定故。非于诸法自不决他疑 <lb ed="X" n="0193c06"/><lb ed="R034" n="0626a17"/>非離决定能断疑故。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>断一切 <lb ed="X" n="0193c07"/><lb ed="R034" n="0626a18"/>疑殊勝功德。谓于诸法。以得能除一切疑惑决定 <lb ed="X" n="0193c08"/><lb ed="R034" n="0626b01"/>智故。<persName>佛</persName>地後释。亦同无性。如是诸释。皆同断疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c09"/><lb ed="R034" n="0626b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c0901">于一切行成就大觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c10"/><lb ed="R034" n="0626b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c1001">释曰。第十二德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是令入种种行功德。 <lb ed="X" n="0193c11"/><lb ed="R034" n="0626b04"/>无性亦同。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>于一切乘所化有 <lb ed="X" n="0193c12"/><lb ed="R034" n="0626b05"/>情能随所应示现自身殊勝功德。谓遍了知一切 <lb ed="X" n="0193c13"/><lb ed="R034" n="0626b06"/>有情性行差别。如其所应。现自身故。亲光後释。意 <lb ed="X" n="0193c14"/><lb ed="R034" n="0626b07"/>同<name role="" type="person">世亲</name>。如上诸释。皆同入行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c15"/><lb ed="R034" n="0626b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0193c1501">于诸法智无有疑惑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0193c16"/><lb ed="R034" n="0626b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0193c1601">释曰。第十三德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是当来法生妙智功 <lb ed="X" n="0193c17"/><lb ed="R034" n="0626b10"/>德。谓知当来如是法生<persName>如来</persName>妙智。无性释云。谓圣 <lb ed="X" n="0193c18"/><lb ed="R034" n="0626b11"/>声闻言此全无少分善根而弃捨者。<persName>佛</persName><persName>薄伽梵</persName>。如 <lb ed="X" n="0193c19"/><lb ed="R034" n="0626b12"/>彼後时善法当生。现证知彼馀生微少善根种子 <lb ed="X" n="0193c20"/><lb ed="R034" n="0626b13"/>所随逐故。解云。如经中说。<note place="inline">勘是何经</note><persName>佛</persName>于一时。在祇洹 <lb ed="X" n="0193c21"/><lb ed="R034" n="0626b14"/>林。有一乞人。至此丘所。请求入道。诸声闻等。以宿 <lb ed="X" n="0193c22"/><lb ed="R034" n="0626b15"/>住智。观八万劫来。未有一念趣向善根。故皆不度。 <lb ed="X" n="0193c23"/><lb ed="R034" n="0626b16"/><persName>佛</persName>後责问不度所由。诸比丘等。具报所为。于後世 <lb ed="X" n="0193c24"/><lb ed="R034" n="0626b17"/>尊为说法要。得证初果。诸比丘等。请问所由。<persName>佛</persName>为 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194a" n="0194a"/> <lb ed="X" n="0194a01"/><lb ed="R034" n="0626b18"/>说云。此人先世定光<persName>佛</persName>时。作取柴人。至城门首。见 <lb ed="X" n="0194a02"/><lb ed="R034" n="0627a01"/>诸人等扫饰治道以待<persName>世尊</persName>。此取柴人。问诸人云。 <lb ed="X" n="0194a03"/><lb ed="R034" n="0627a02"/>治道何为。诸人答言。定光<persName>如来</persName>。今日入城。故修道 <lb ed="X" n="0194a04"/><lb ed="R034" n="0627a03"/>路。此取柴人。闻<persName>佛</persName>名<anchor xml:id="nkr_note_add_0194a0401" n="0194a0401"/><anchor xml:id="beg0194a0401" n="0194a0401"/>已<anchor xml:id="end0194a0401"/>。身毛皆竖。悲泣雨泪。不能 <lb ed="X" n="0194a05"/><lb ed="R034" n="0627a04"/>自勝。欲待<persName>世尊</persName>。衣食所累。遂往入山。路逢一虎。 <lb ed="X" n="0194a06"/><lb ed="R034" n="0627a05"/>搂。而食之。未入口时。忘本<persName>佛</persName>名。但云城门首人。遂 <lb ed="X" n="0194a07"/><lb ed="R034" n="0627a06"/>为虎食。此人唯有此一念念<persName>佛</persName>。善根。从定光<persName>佛</persName>是 <lb ed="X" n="0194a08"/><lb ed="R034" n="0627a07"/>第二僧祇时起此念<persName>佛</persName>。後经第三僧祇及九十馀 <lb ed="X" n="0194a09"/><lb ed="R034" n="0627a08"/>劫。此一念善根方熟。故<persName>佛</persName>依此善种。为其说法。得 <lb ed="X" n="0194a10"/><lb ed="R034" n="0627a09"/>证初果。如此细种。二乘不知。<persName>佛</persName>能达也。亲光释云。 <lb ed="X" n="0194a11"/><lb ed="R034" n="0627a10"/>显示<persName>世尊</persName>妙善了达一切法智能随所应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194001" n="0194001"/>怛正教 <lb ed="X" n="0194a12"/><lb ed="R034" n="0627a11"/>诲殊勝功德。谓于诸法怀疑惑者。无有堪能随应 <lb ed="X" n="0194a13"/><lb ed="R034" n="0627a12"/>教诲。唯<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。证见诸法。智善决定。能随所应。无 <lb ed="X" n="0194a14"/><lb ed="R034" n="0627a13"/>倒教诲。无休废故。亲光後释。意同无性。如上诸论。 <lb ed="X" n="0194a15"/><lb ed="R034" n="0627a14"/>总有两释。一于当来。二通诸法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194a16"/><lb ed="R034" n="0627a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194a1601">凡所现身不可分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194a17"/><lb ed="R034" n="0627a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194a1701">释曰。第十四德。<name role="" type="person">世亲</name>论云。即是如其勝解示现功 <lb ed="X" n="0194a18"/><lb ed="R034" n="0627a17"/>德。无性释云。谓随有情种种勝解。现金色等。虽现 <lb ed="X" n="0194a19"/><lb ed="R034" n="0627a18"/>此身。而无分别。如摩尼珠及箫笛等。<note place="inline">虽无分别而能现身。名不 <lb ed="X" n="0194a20"/><lb ed="R034" n="0627b01"/>可分别。或可所现之身。由无分别起故。馀人不可分别</note>无性复云。即于所化 <lb ed="X" n="0194a21"/><lb ed="R034" n="0627b02"/>有情邪正及俱行中。所应现相。不可分别。<note place="inline">于有情中现邪 <lb ed="X" n="0194a22"/><lb ed="R034" n="0627b03"/>正等行不可分别。是邪正等行名不可分别也</note>亲光释云。显示<persName>世尊</persName>能正 <lb ed="X" n="0194a23"/><lb ed="R034" n="0627b04"/>摄受无染自身殊勝功德。谓诸<persName>佛</persName>身。非是虚妄分 <lb ed="X" n="0194a24"/><lb ed="R034" n="0627b05"/>别所起。无烦恼业生杂染故。<persName>如来</persName>身非是杂染分 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194b" n="0194b"/> <lb ed="X" n="0194b01"/><lb ed="R034" n="0627b06"/>别起故。不可分别。<note place="inline">凡所现身不由虚妄分别起故名不可分别。或可所现身非虚 <lb ed="X" n="0194b02"/><lb ed="R034" n="0627b07"/>分别起故。馀人不可分别也</note>亲光後释。大同无性。故彼论云。谓 <lb ed="X" n="0194b03"/><lb ed="R034" n="0627b08"/><persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。虽无分别。如摩尼珠。由诸<persName>如来</persName>增上力故。 <lb ed="X" n="0194b04"/><lb ed="R034" n="0627b09"/>亦由自身勝解力故。见<persName>如来</persName>身如金色。然诸<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0194b05"/><lb ed="R034" n="0627b10"/>无有分别。无异分别。具说如彼。<note place="inline">无有分别者。无自性分别。无者无自 <lb ed="X" n="0194b06"/><lb ed="R034" n="0627b11"/>性异分别者无差别分别</note>又亲光云。或同彼类。不可分别。<note place="inline">解。云此同无性 <lb ed="X" n="0194b07"/><lb ed="R034" n="0627b12"/>现邪等行。不可知故。不可分别。或可现六道身。不可分别。与其六道。有差别相。名不可分别</note>依 <lb ed="X" n="0194b08"/><lb ed="R034" n="0627b13"/>梁论云。示现化身数量相貌时节处所。幷不可分 <lb ed="X" n="0194b09"/><lb ed="R034" n="0627b14"/>别。如上诸说。总有四释。一云。凡所现身。不由分别 <lb ed="X" n="0194b10"/><lb ed="R034" n="0627b15"/>任运起故。名不可分别。一云。于有情中。现邪等行 <lb ed="X" n="0194b11"/><lb ed="R034" n="0627b16"/>不可知故。名不可分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194b12"/><lb ed="R034" n="0627b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194b1201">一切菩萨正所求智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194b13"/><lb ed="R034" n="0627b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194b1301">释曰。第十五德。<name role="" type="person">世亲</name>云。即是无量所依调伏有情 <lb ed="X" n="0194b14"/><lb ed="R034" n="0628a01"/>加行功德。谓无量菩萨所依。能作调伏诸有情事。 <lb ed="X" n="0194b15"/><lb ed="R034" n="0628a02"/>此非诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1501" n="0194b1501"/><anchor xml:id="beg0194b1501" n="0194b1501"/>已<anchor xml:id="end0194b1501"/>得自他平等更求此智。唯有诸<persName>佛</persName>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1502" n="0194b1502"/><anchor xml:id="beg0194b1502" n="0194b1502"/>已<anchor xml:id="end0194b1502"/> <lb ed="X" n="0194b16"/><lb ed="R034" n="0628a03"/>作如是勝调伏事。<note place="inline">总释意云。<persName>佛</persName>调伏智。即是无量菩萨所依。由菩萨加行渐次证 <lb ed="X" n="0194b17"/><lb ed="R034" n="0628a04"/>得。非<persName>佛</persName>所求。以<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0194b1701" n="0194b1701"/><anchor xml:id="beg0194b1701" n="0194b1701"/>已<anchor xml:id="end0194b1701"/>证最勝调伏故。馀释差别。如後所引</note>无性释云。谓由无量 <lb ed="X" n="0194b18"/><lb ed="R034" n="0628a05"/>菩萨所依。为欲调伏诸有情故。发起加行。<persName>佛</persName>增上 <lb ed="X" n="0194b19"/><lb ed="R034" n="0628a06"/>力。闻法为先。获得妙智。异类菩萨。摄受付嘱。辗转 <lb ed="X" n="0194b20"/><lb ed="R034" n="0628a07"/>相续。无间而转。由此证得一切菩萨等所求智。<note place="inline">此于 <lb ed="X" n="0194b21"/><lb ed="R034" n="0628a08"/>释中。先释功德。後释经句。无量菩萨所依者。释上无量所依。无量所依即<persName>佛</persName>智也。有说。即是菩萨无分别 <lb ed="X" n="0194b22"/><lb ed="R034" n="0628a09"/>智。为欲调伏诸有情执取心故。发起加行智求<persName>佛</persName>智也。或可求菩萨智。虽有二释。求<persName>佛</persName>智为勝。下释经句。 <lb ed="X" n="0194b23"/><lb ed="R034" n="0628a10"/><persName>佛</persName>增上力。有菩萨闻法为先。获得初地无分别妙智。或可获得<persName>佛</persName>一切妙智。譬如一灯传燃千灯。地前异 <lb ed="X" n="0194b24"/><lb ed="R034" n="0628a11"/>类菩萨。及不定性声闻独觉。<persName>佛</persName>自摄受。<persName>佛</persName>涅槃时付嘱馀<persName>佛</persName>。及大菩萨。一切善人。辗转令闻思修智。由此 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0194c" n="0194c"/> <lb ed="X" n="0194c01"/><lb ed="R034" n="0628a12"/>证得。一切菩萨等。皆所求<persName>佛</persName>果智也。<name role="" type="person">世亲</name>般若论。善护念者。依根熟菩萨说。善付嘱者。依根未熟菩萨说</note> <lb ed="X" n="0194c02"/><lb ed="R034" n="0628a13"/>无性复云。列摄任持不定种姓声闻菩萨。故赞大 <lb ed="X" n="0194c03"/><lb ed="R034" n="0628a14"/>乘。为显此事故。次说言一切菩萨等所求智。<note place="inline">解云。为列 <lb ed="X" n="0194c04"/><lb ed="R034" n="0628a15"/>不定声闻等。令进趣故。任持不定菩萨。令不退故。说大乘智。故法花云。十方<persName>佛</persName>土中。唯有一乘法。无二亦 <lb ed="X" n="0194c05"/><lb ed="R034" n="0628a16"/>无三。除<persName>佛</persName>方便说</note>亲光释云。显示<persName>世尊</persName>成就<persName>佛</persName>种不断方 <lb ed="X" n="0194c06"/><lb ed="R034" n="0628a17"/>便殊勝功德。谓诸菩萨。为令<persName>佛</persName>种无断绝故。勤修 <lb ed="X" n="0194c07"/><lb ed="R034" n="0628a18"/>加行。非声闻等。是故<persName>佛</persName>智。唯诸菩萨正所应求。<note place="inline">準此 <lb ed="X" n="0194c08"/><lb ed="R034" n="0628b01"/><persName>佛</persName>智以为所求。非菩萨智为所求也</note>亲光後释。亦同无性。如上诸说。 <lb ed="X" n="0194c09"/><lb ed="R034" n="0628b02"/>总有两释。一者利他德。二者<persName>佛</persName>种不断。即自利德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194c10"/><lb ed="R034" n="0628b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0194c1001">得<persName>佛</persName>无二住勝彼岸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0194c11"/><lb ed="R034" n="0628b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0194c1101">释曰。第十六德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是平等法身波罗蜜 <lb ed="X" n="0194c12"/><lb ed="R034" n="0628b05"/>多成满功德。谓无二法身。名平等法身。即于如是 <lb ed="X" n="0194c13"/><lb ed="R034" n="0628b06"/>无二法身。得善淸净波罗蜜多。<note place="inline">解云。准梁论。用圆满法身及四德波 <lb ed="X" n="0194c14"/><lb ed="R034" n="0628b07"/>罗蜜。为功德体。故梁论云。<persName>如来</persName>法身名住四德。究竟名波罗蜜。具说如彼</note>无性释云。谓 <lb ed="X" n="0194c15"/><lb ed="R034" n="0628b08"/>无二故名为平等。依平等法身波罗蜜多果位成 <lb ed="X" n="0194c16"/><lb ed="R034" n="0628b09"/>满故。<note place="inline">解云。诸<persName>佛</persName>法身无二。故名平等</note>无性复云。果位六度无增减 <lb ed="X" n="0194c17"/><lb ed="R034" n="0628b10"/>故。名为平等。具说如彼。亲光释云。显示<persName>世尊</persName>自性 <lb ed="X" n="0194c18"/><lb ed="R034" n="0628b11"/>身分殊勝功德。谓<persName>佛</persName>法身无差别相名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194002" n="0194002"/>二。<persName>佛</persName>无二 <lb ed="X" n="0194c19"/><lb ed="R034" n="0628b12"/>住。即是法身真如为体。无差别相。于一切二相分 <lb ed="X" n="0194c20"/><lb ed="R034" n="0628b13"/>别皆不现行。缘勝定常住其中。故名为住。即无二 <lb ed="X" n="0194c21"/><lb ed="R034" n="0628b14"/>住。名勝彼岸。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0194c2101" n="0194c2101"/><anchor xml:id="beg0194c2101" n="0194c2101"/>已<anchor xml:id="end0194c2101"/>穷到。说名为得。<note place="inline">解云。判此亲光三说不同。一云 <lb ed="X" n="0194c22"/><lb ed="R034" n="0628b15"/>擧能住定。显所住境平等法身。一云虽擧所住。意取住定。一云通取所住能住以立德名</note>又亲光 <lb ed="X" n="0194c23"/><lb ed="R034" n="0628b16"/>云。谓于<persName>佛</persName>地无二法身一切施等波罗蜜多。平等 <lb ed="X" n="0194c24"/><lb ed="R034" n="0628b17"/>圆满。<note place="inline">解云。法身一故名为无二。六度皆满。故名平等</note>如上诸论。总有两释。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195a" n="0195a"/> <lb ed="X" n="0195a01"/><lb ed="R034" n="0628b18"/>一云法身一故名为无二。一云于法身中无种种 <lb ed="X" n="0195a02"/><lb ed="R034" n="0629a01"/>二故。名为无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195a03"/><lb ed="R034" n="0629a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195a0301">不相间杂<persName>如来</persName>解脱妙智究竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195a04"/><lb ed="R034" n="0629a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195a0401">第十七德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。谓于无杂<persName>如来</persName>智中。勝解究 <lb ed="X" n="0195a05"/><lb ed="R034" n="0629a04"/>竟。此中勝解。名为解脱。即是随其勝解示现差别 <lb ed="X" n="0195a06"/><lb ed="R034" n="0629a05"/><persName>佛</persName>土功德。<note place="inline">解云。<name role="" type="person">世亲</name>论意。依无性释而可了知。言不相间杂者。<persName>如来</persName>勝解所现<persName>佛</persName>土。不相 <lb ed="X" n="0195a07"/><lb ed="R034" n="0629a06"/>间杂。言<persName>如来</persName>解脱者。即是<persName>如来</persName>现土勝解。于所现中。无不了知。故名妙智究竟</note>无性释云。 <lb ed="X" n="0195a08"/><lb ed="R034" n="0629a07"/>谓观众生勝解差别。现金银等种种<persName>佛</persName>土。不相间 <lb ed="X" n="0195a09"/><lb ed="R034" n="0629a08"/>杂。<persName>世尊</persName>勝解现在前时。随众所乐。悉皆显现。无不 <lb ed="X" n="0195a10"/><lb ed="R034" n="0629a09"/>了知。无性复云。闻一切<persName>佛</persName>得平等言。即谓一切应 <lb ed="X" n="0195a11"/><lb ed="R034" n="0629a10"/>同一性。为遮此疑。故次说言。<persName>如来</persName>解脱妙智究竟。 <lb ed="X" n="0195a12"/><lb ed="R034" n="0629a11"/>亲光释云。显示<persName>世尊</persName>受用身分殊勝功德。<note place="inline">立功德名</note>谓 <lb ed="X" n="0195a13"/><lb ed="R034" n="0629a12"/>受用身。不相间杂。一切<persName>如来</persName>受用身体。各各别故。 <lb ed="X" n="0195a14"/><lb ed="R034" n="0629a13"/><note place="inline">释自受用身不相间杂</note><persName>如来</persName>妙智。能令一切众生解脱。故名 <lb ed="X" n="0195a15"/><lb ed="R034" n="0629a14"/><persName>如来</persName>解脱妙智。<persName>佛</persName>于此智。<anchor xml:id="nkr_note_add_0195a1501" n="0195a1501"/><anchor xml:id="beg0195a1501" n="0195a1501"/>已<anchor xml:id="end0195a1501"/>得究竟。如是即说如 <lb ed="X" n="0195a16"/><lb ed="R034" n="0629a15"/>来妙智不相间杂。<note place="inline">此释妙智不相间杂</note>于净<persName>佛</persName>土。现受用身。 <lb ed="X" n="0195a17"/><lb ed="R034" n="0629a16"/>亦不相杂。<note place="inline">此释他受用身不相间杂</note>大集会中。现种种身。与诸 <lb ed="X" n="0195a18"/><lb ed="R034" n="0629a17"/>菩萨受用法乐。亦不相杂。<note place="inline">释受用法乐不相间杂</note><persName>如来</persName>于此 <lb ed="X" n="0195a19"/><lb ed="R034" n="0629a18"/>智所现身。亦到究竟。<note place="inline">重释究竟</note>亲光後解。同无性初释 <lb ed="X" n="0195a20"/><lb ed="R034" n="0629b01"/><note place="inline">上来五释文显可知</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195a21"/><lb ed="R034" n="0629b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195a2101">证无中边<persName>佛</persName>地平等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195a22"/><lb ed="R034" n="0629b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195a2201">释曰。第十八德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是三种<persName>佛</persName>身方处无 <lb ed="X" n="0195a23"/><lb ed="R034" n="0629b04"/>分限功德。谓<persName>佛</persName>法身。不可分限尔所方处。受用变 <lb ed="X" n="0195a24"/><lb ed="R034" n="0629b05"/>化。亦不可说尔所世界。<note place="inline">文显可知</note>梁论释云。<persName>如来</persName>三种 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195b" n="0195b"/> <lb ed="X" n="0195b01"/><lb ed="R034" n="0629b06"/>身中。法身约处所不可度量。应化两身互尔。不可 <lb ed="X" n="0195b02"/><lb ed="R034" n="0629b07"/>言但此世界有彼世界无。无有一法出法身外。无 <lb ed="X" n="0195b03"/><lb ed="R034" n="0629b08"/>有众生界出应化两身外。无性两释。初次中复有 <lb ed="X" n="0195b04"/><lb ed="R034" n="0629b09"/>四种。意同<name role="" type="person">世亲</name>。故彼论云。如世界无中无边。<persName>佛</persName>地 <lb ed="X" n="0195b05"/><lb ed="R034" n="0629b10"/>亦尔。功德方处无有分限。或复世界方处无边。诸 <lb ed="X" n="0195b06"/><lb ed="R034" n="0629b11"/><persName>佛</persName>三身。即于其中称世界量。平等遍满。以法身等。 <lb ed="X" n="0195b07"/><lb ed="R034" n="0629b12"/>即住如是诸世界中。非馀处故。或法身等。于<persName>佛</persName>地 <lb ed="X" n="0195b08"/><lb ed="R034" n="0629b13"/>中。平等遍满。无中无边。无有分限。此法身等。遍一 <lb ed="X" n="0195b09"/><lb ed="R034" n="0629b14"/>切处。为诸众生。现化饶益。然非自性无中无边。<note place="inline">解云 <lb ed="X" n="0195b10"/><lb ed="R034" n="0629b15"/>无中无边。有其四种。一约喩法释无中边。二或复世界下。约所依能依释无中边。三或法身等下。唯约<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0195b11"/><lb ed="R034" n="0629b16"/>地释无中边。无有分限。四此法身等下。明为众生故现身无分限。然非自性无中边身也</note>无性复 <lb ed="X" n="0195b12"/><lb ed="R034" n="0629b17"/>云。非一非异。其相云何。为答此问。故次说言。证无 <lb ed="X" n="0195b13"/><lb ed="R034" n="0629b18"/>中边<persName>佛</persName>地平等。不相间杂。故云非一。乘前得<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0195b14"/><lb ed="R034" n="0630a01"/>二。故云非异。如是非一异相。云何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>应<note place="inline">解云。于此德中。先问後答。 <lb ed="X" n="0195b15"/><lb ed="R034" n="0630a02"/>乘前知为答此问故。次说言证无中边<persName>佛</persName>地平等。虽复非一。各各遍周。若是无二。亦是遍满。故无中边</note> <lb ed="X" n="0195b16"/><lb ed="R034" n="0630a03"/>亲光云。显示<persName>世尊</persName>证真如相殊勝功德。谓真如相 <lb ed="X" n="0195b17"/><lb ed="R034" n="0630a04"/>无有中边。远離一切有为无为中边相故。远離方 <lb ed="X" n="0195b18"/><lb ed="R034" n="0630a05"/>处中边相故。如是真如。即是<persName>佛</persName>地平等法性。证此 <lb ed="X" n="0195b19"/><lb ed="R034" n="0630a06"/><persName>佛</persName>地平等性故。遍知一切有为无为等。于中不染。 <lb ed="X" n="0195b20"/><lb ed="R034" n="0630a07"/><note place="inline">解云。远離一切有为无为中边相故者。如于有为执为定有。是常边。执为定无。是断边。非有非无是中道。 <lb ed="X" n="0195b21"/><lb ed="R034" n="0630a08"/>中道之義待边故立。边性自離。中何所中。故<persName>佛</persName>证平等。中边俱離。有为既尔。无为亦然。若随俗说方土处 <lb ed="X" n="0195b22"/><lb ed="R034" n="0630a09"/>所。有中有边。如中国为中馀国名边。<persName>佛</persName>证平等。无方土故。远離方土中边相也。或可有为无为为二边。非 <lb ed="X" n="0195b23"/><lb ed="R034" n="0630a10"/>有为非无为为中。边既非有。中何所中。方所中边。準此应释</note>亲光後释。同<name role="" type="person">世亲</name> <lb ed="X" n="0195b24"/><lb ed="R034" n="0630a11"/>说。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0195c" n="0195c"/> <lb ed="X" n="0195c01"/><lb ed="R034" n="0630a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c0101">极于法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c02"/><lb ed="R034" n="0630a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c0201">释曰。第十九德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。谓极淸净法界。是名极 <lb ed="X" n="0195c03"/><lb ed="R034" n="0630a14"/>于法界。即是穷生死际。常现利益安乐一切有情 <lb ed="X" n="0195c04"/><lb ed="R034" n="0630a15"/>功德。<note place="inline">准无性释可知</note>无性释云。谓此法界最淸净故。能起 <lb ed="X" n="0195c05"/><lb ed="R034" n="0630a16"/>等流契经等法。极此法界。于当来世一切有情。如 <lb ed="X" n="0195c06"/><lb ed="R034" n="0630a17"/>其所应。常能现作利益安乐。<note place="inline">解云。最淸净法界流出正智。由正智故流 <lb ed="X" n="0195c07"/><lb ed="R034" n="0630a18"/>出後智。由後智故流出大悲。由大悲故流出契经等十二部。由此法界常住故。常于当来世。能现利益</note> <lb ed="X" n="0195c08"/><lb ed="R034" n="0630b01"/>亲光释云。显示<persName>世尊</persName>证得果相殊勝功德。谓得穷 <lb ed="X" n="0195c09"/><lb ed="R034" n="0630b02"/>极淸净法界。如是法界修道果。亲光後释。同于无 <lb ed="X" n="0195c10"/><lb ed="R034" n="0630b03"/>性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c11"/><lb ed="R034" n="0630b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c1101">尽虚空性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c12"/><lb ed="R034" n="0630b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c1201">释曰。第二十德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是无尽功德。谓<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0195c13"/><lb ed="R034" n="0630b06"/>无尽。如虚空故。无性释云。如彼虚空。无边无际。无 <lb ed="X" n="0195c14"/><lb ed="R034" n="0630b07"/>尽无减。无生无灭。无有变易。于一切时。现前容受 <lb ed="X" n="0195c15"/><lb ed="R034" n="0630b08"/>一切质碍。法界亦尔。常现前作一切有情利乐为 <lb ed="X" n="0195c16"/><lb ed="R034" n="0630b09"/>相。尽一切界遍作众生诸饶益事。无有休息。廣说 <lb ed="X" n="0195c17"/><lb ed="R034" n="0630b10"/>如彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c18"/><lb ed="R034" n="0630b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0195c1801">穷未来际。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c19"/><lb ed="R034" n="0630b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0195c1901">释曰。第二十一德。<name role="" type="person">世亲</name>释云。即是究竟功德。等言 <lb ed="X" n="0195c20"/><lb ed="R034" n="0630b13"/>等此<persName>佛</persName>智究竟穷未来际无有间断。是故名为最 <lb ed="X" n="0195c21"/><lb ed="R034" n="0630b14"/>淸净觉。无性释云。等者等取究竟功德。谓此功德。 <lb ed="X" n="0195c22"/><lb ed="R034" n="0630b15"/>穷未来际。常无间断。穷于未来无际之际。显<persName>佛</persName>功 <lb ed="X" n="0195c23"/><lb ed="R034" n="0630b16"/>德永无穷尽。所化有情永无尽故。若依亲光。後二 <lb ed="X" n="0195c24"/><lb ed="R034" n="0630b17"/>合释。故<persName>佛</persName>地云。次後二种殊勝功德。显示<persName>世尊</persName>功 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196a" n="0196a"/> <lb ed="X" n="0196a01"/><lb ed="R034" n="0630b18"/>德无尽。尽虚空性穷未来际者。显示<persName>世尊</persName>自利利 <lb ed="X" n="0196a02"/><lb ed="R034" n="0631a01"/>他二德无尽。谓如虚空。经成壞劫。性常无尽。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0196a03"/><lb ed="R034" n="0631a02"/>一切真实功德。亦复如是。常无断尽。如未来际。无 <lb ed="X" n="0196a04"/><lb ed="R034" n="0631a03"/>有尽期。利他功德。亦复如是。穷未来际。常作一切 <lb ed="X" n="0196a05"/><lb ed="R034" n="0631a04"/>有情利益安乐事故。亲光後释云。显示<persName>世尊</persName>无尽 <lb ed="X" n="0196a06"/><lb ed="R034" n="0631a05"/>究竟殊勝功德。谓如虚空。常无穷尽。诸<persName>佛</persName>法界所 <lb ed="X" n="0196a07"/><lb ed="R034" n="0631a06"/>起功德。亦复如是。无穷尽故。如未来际无有尽期。 <lb ed="X" n="0196a08"/><lb ed="R034" n="0631a07"/>利乐一切有情加行。无休息故。<note place="inline">解云。亲光两释有差别者。前释立功 <lb ed="X" n="0196a09"/><lb ed="R034" n="0631a08"/>德名。皆是无尽。後复次释同<name role="" type="person">世亲</name>等。兼有问答。具说如彼</note>上来所释<persName>如来</persName>功德。 <lb ed="X" n="0196a10"/><lb ed="R034" n="0631a09"/>具申诸论。诸讲说者。随情廣略。若用一者。取<name role="" type="person">世亲</name> <lb ed="X" n="0196a11"/><lb ed="R034" n="0631a10"/>释。或亲光初说。若用二者。合取两家。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0196a12"/><lb ed="R034" n="0631a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0196a1201">与无量大声闻众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0196a13"/><lb ed="R034" n="0631a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0196a1301">释曰。自下第五教機。<note place="inline">六中第六众成就</note>于中有二。初明声 <lb ed="X" n="0196a14"/><lb ed="R034" n="0631a13"/>闻。後明菩萨。谓即声闻菩萨二众。然此二众。四门 <lb ed="X" n="0196a15"/><lb ed="R034" n="0631a14"/>分别。後方释文。言四门者。一辨有无。二释前後。三 <lb ed="X" n="0196a16"/><lb ed="R034" n="0631a15"/>明权实。四显馀众有无。辨有无者。有其四句。自有 <lb ed="X" n="0196a17"/><lb ed="R034" n="0631a16"/>经文。唯小非大。如金刚般若及阿含等。二唯大非 <lb ed="X" n="0196a18"/><lb ed="R034" n="0631a17"/>小。如花严经及理趣等。三大小俱列。如法花维摩 <lb ed="X" n="0196a19"/><lb ed="R034" n="0631a18"/>等。四大小俱无。如金光明及勝鬘等。问。若有四句。 <lb ed="X" n="0196a20"/><lb ed="R034" n="0631b01"/>如何会释大智度论。彼云。声闻藏中。唯列声闻。菩 <lb ed="X" n="0196a21"/><lb ed="R034" n="0631b02"/>萨藏中。具列声闻及菩萨众。此有二说。一云據实 <lb ed="X" n="0196a22"/><lb ed="R034" n="0631b03"/>如智度论。而四句结集经者意乐异故。一云據实 <lb ed="X" n="0196a23"/><lb ed="R034" n="0631b04"/>具有四句。而智度论为显二藏勝劣异故。具说二 <lb ed="X" n="0196a24"/><lb ed="R034" n="0631b05"/>句。旧来相传。实有无故。或廣略故。<note place="inline">真谛三藏金光明记云。此经三 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196b" n="0196b"/> <lb ed="X" n="0196b01"/><lb ed="R034" n="0631b06"/>義不立同闻。一耆阇之众。唯闻正说後分。不闻正说前分所明因果。王舍之众。闻前分因果。不闻後分缘 <lb ed="X" n="0196b02"/><lb ed="R034" n="0631b07"/>用等事。时众有闻不闻。所以不立同闻。二義者。说四德之果是四<persName>佛</persName>明三身之因是释迦。非止听时众不 <lb ed="X" n="0196b03"/><lb ed="R034" n="0631b08"/>同。亦是法主有异。故不安同闻。三義者。闻忏悔是信相独自梦感。不得与多同闻。为此三義。不安同闻</note> <lb ed="X" n="0196b04"/><lb ed="R034" n="0631b09"/>辨前後者。此即不定。自有经文。先大後小。如五浊 <lb ed="X" n="0196b05"/><lb ed="R034" n="0631b10"/>经。自有经文。先小後大。即此经等。问。若尔。如何<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0196b06"/><lb ed="R034" n="0631b11"/>地。及智度论。皆说声闻为先。解云。如智度论第四 <lb ed="X" n="0196b07"/><lb ed="R034" n="0631b12"/>卷说。<persName>佛</persName>法二种。一者秘密。二者显示。显示门中。先 <lb ed="X" n="0196b08"/><lb ed="R034" n="0631b13"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/>闻声闻。以其烦恼灭无馀故。秘密门中。先说菩萨。 <lb ed="X" n="0196b09"/><lb ed="R034" n="0631b14"/>得无生忍断烦恼故。解云。是故两经各據一義。互 <lb ed="X" n="0196b10"/><lb ed="R034" n="0631b15"/>不相违。然说声闻以为先者。依<persName>佛</persName>地论。有其八故。 <lb ed="X" n="0196b11"/><lb ed="R034" n="0631b16"/>第二云。一为于大乘生疑惑者。除彼疑故。疑大乘 <lb ed="X" n="0196b12"/><lb ed="R034" n="0631b17"/>教非是<persName>佛</persName>说。亲对<persName>佛</persName>闻。信是<persName>佛</persName>说。二为列不定种 <lb ed="X" n="0196b13"/><lb ed="R034" n="0631b18"/>性。令生定信故。不定性者。欲取小果。故遣近<persName>佛</persName>令 <lb ed="X" n="0196b14"/><lb ed="R034" n="0632a01"/>取大果。三为<anchor xml:id="nkr_note_add_0196b1401" n="0196b1401"/><anchor xml:id="beg0196b1401" n="0196b1401"/>已<anchor xml:id="end0196b1401"/>淸净诸大声闻。捨于自身尊贵慢 <lb ed="X" n="0196b15"/><lb ed="R034" n="0632a02"/>故。乃至廣说。<note place="inline">谓近<persName>世尊</persName>亲授化故。自捨高慢究竟门也</note>四又诸声闻常 <lb ed="X" n="0196b16"/><lb ed="R034" n="0632a03"/>随<persName>佛</persName>故。菩萨化物。不常随<persName>佛</persName>。声闻常随。故先列之。 <lb ed="X" n="0196b17"/><lb ed="R034" n="0632a04"/>五形同<persName>佛</persName>故。<note place="inline">剃发染衣形同<persName>佛</persName>故。菩萨不定。是故後说</note>六内眷属故。<note place="inline">出家 <lb ed="X" n="0196b18"/><lb ed="R034" n="0632a05"/>近<persName>佛</persName>名内眷属也</note>七又令菩萨生恭敬故。乃至廣说。<note place="inline">亲侍<persName>佛</persName>故。 <lb ed="X" n="0196b19"/><lb ed="R034" n="0632a06"/>菩萨恭敬。如侍王者馀人敬也</note>八者由是赞歎声闻功德。亦令其 <lb ed="X" n="0196b20"/><lb ed="R034" n="0632a07"/>馀于声闻众生净信故。转释菩萨敬声闻意。菩萨 <lb ed="X" n="0196b21"/><lb ed="R034" n="0632a08"/>尙敬。况复馀众。依智度论。有二复次。彼云。问曰。若 <lb ed="X" n="0196b22"/><lb ed="R034" n="0632a09"/>从上数。应先菩萨。若从下数。先优婆夷。何以先说 <lb ed="X" n="0196b23"/><lb ed="R034" n="0632a10"/>声闻四众。後说菩萨。答曰。菩萨智慧虽多。应次<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0196b24"/><lb ed="R034" n="0632a11"/>说。以惑未尽。所以後说。诸阿罗汉智慧虽少。而惑 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0196c" n="0196c"/> <lb ed="X" n="0196c01"/><lb ed="R034" n="0632a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0196c0101" n="0196c0101"/><anchor xml:id="beg0196c0101" n="0196c0101"/>已<anchor xml:id="end0196c0101"/>尽。是故先说。复次菩萨。以方便力。现入五道。受 <lb ed="X" n="0196c02"/><lb ed="R034" n="0632a13"/>其五欲。引导众生。若在阿罗汉上。诸天世人当生 <lb ed="X" n="0196c03"/><lb ed="R034" n="0632a14"/>疑怪。是故後说。廣说如彼。言权实者。此经一部。如 <lb ed="X" n="0196c04"/><lb ed="R034" n="0632a15"/>前所说。如实義者。二处所说。一者净土。二者秽土。 <lb ed="X" n="0196c05"/><lb ed="R034" n="0632a16"/>今释此经。若净土中。菩萨为实。二乘是权。故瑜伽 <lb ed="X" n="0196c06"/><lb ed="R034" n="0632a17"/>论七十九云。问。何等有情不生净土。答。异生二乘 <lb ed="X" n="0196c07"/><lb ed="R034" n="0632a18"/>地前菩萨。故知二乘是化非实。若秽土中。二乘为 <lb ed="X" n="0196c08"/><lb ed="R034" n="0632b01"/>实。菩萨是权。受变易不可见故。七地以来容受分 <lb ed="X" n="0196c09"/><lb ed="R034" n="0632b02"/>段。故有实身。義亦无失。故智度论云。七地<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c0901" n="0196c0901"/><anchor xml:id="beg0196c0901" n="0196c0901"/>已<anchor xml:id="end0196c0901"/>来。未 <lb ed="X" n="0196c10"/><lb ed="R034" n="0632b03"/>捨虫身肉身。言馀众有无者。若依秽土。有实龙等。 <lb ed="X" n="0196c11"/><lb ed="R034" n="0632b04"/>故<persName>佛</persName>地论第二卷云。于此会中亦有馀众。结集法 <lb ed="X" n="0196c12"/><lb ed="R034" n="0632b05"/>者。略说二众。以其勝故。如经後言。世间天人阿素 <lb ed="X" n="0196c13"/><lb ed="R034" n="0632b06"/>洛等。一切大众。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。信受奉行。若 <lb ed="X" n="0196c14"/><lb ed="R034" n="0632b07"/>在净土。有化龙等。故<persName>佛</persName>地论云。化亦无过。为欲莊 <lb ed="X" n="0196c15"/><lb ed="R034" n="0632b08"/>严说法会故。或<persName>佛</persName>化作。或菩萨化作。<name role="" type="person">世亲</name>无性大 <lb ed="X" n="0196c16"/><lb ed="R034" n="0632b09"/>乘论亦同此释。就释文中。文别有二。初明声闻。後 <lb ed="X" n="0196c17"/><lb ed="R034" n="0632b10"/>显菩萨。就声闻众。文别有三。初标数辨类。次一切 <lb ed="X" n="0196c18"/><lb ed="R034" n="0632b11"/>下廣释诸德。後<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c1801" n="0196c1801"/><anchor xml:id="beg0196c1801" n="0196c1801"/>已<anchor xml:id="end0196c1801"/>善下显<anchor xml:id="nkr_note_add_0196c1802" n="0196c1802"/><anchor xml:id="beg0196c1802" n="0196c1802"/>已<anchor xml:id="end0196c1802"/>奉行。此即第一标数 <lb ed="X" n="0196c19"/><lb ed="R034" n="0632b12"/>辨类。谓二众中简异菩萨。故言声闻。文有五节。一 <lb ed="X" n="0196c20"/><lb ed="R034" n="0632b13"/>辨与俱。二解无量。三释其大。四明声闻。五显众也。 <lb ed="X" n="0196c21"/><lb ed="R034" n="0632b14"/>言与俱者。约<persName>佛</persName>对众。以身兼彼。目之为与。又与是 <lb ed="X" n="0196c22"/><lb ed="R034" n="0632b15"/>共。故大品云共摩诃僧。智度论云一处一时一心 <lb ed="X" n="0196c23"/><lb ed="R034" n="0632b16"/>一戒一见一道一解脱是名为共。此经与者。即彼 <lb ed="X" n="0196c24"/><lb ed="R034" n="0632b17"/>共。也言无量者。亲光释云。其数甚多。难可算计。故 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197a" n="0197a"/> <lb ed="X" n="0197a01"/><lb ed="R034" n="0632b18"/>名无量。所言大者。依智度论。释有三義。一大。二多。 <lb ed="X" n="0197a02"/><lb ed="R034" n="0633a01"/>三勝。众中上故。诸障断故。王等敬故。名为大也。数 <lb ed="X" n="0197a03"/><lb ed="R034" n="0633a02"/>甚多故。名之为多。勝九十六外道论故。名为勝也。 <lb ed="X" n="0197a04"/><lb ed="R034" n="0633a03"/>依<persName>佛</persName>地论。释有四義。一者利根波罗蜜多种姓声 <lb ed="X" n="0197a05"/><lb ed="R034" n="0633a04"/>闻。二者无学果故。三如实義不定种姓迴心向大。 <lb ed="X" n="0197a06"/><lb ed="R034" n="0633a05"/>故名为大。四者众多故名为大。如今大众。<note place="inline">真谛释云。大有 <lb ed="X" n="0197a07"/><lb ed="R034" n="0633a06"/>三義。一者数大。如言大军。以数多故名为大也。二者量大。如言大山。不以。数多名之为大。但以形量高廣 <lb ed="X" n="0197a08"/><lb ed="R034" n="0633a07"/>故名大也。三者勝大。如言大王。非关数多及以形量高廣。但由德勝。故名为大。声闻亦尔。数非一故即是 <lb ed="X" n="0197a09"/><lb ed="R034" n="0633a08"/>数大。迴求<persName>佛</persName>果修菩提高极无上。即是勝大。廣大无底不可测量。即是量大</note>言声闻者。 <lb ed="X" n="0197a10"/><lb ed="R034" n="0633a09"/>成实论云。闻法得悟。故曰声闻。亲光释云。闻<persName>佛</persName>言 <lb ed="X" n="0197a11"/><lb ed="R034" n="0633a10"/>音。而入圣道。故曰声闻。又瑜伽论八十二云。从他 <lb ed="X" n="0197a12"/><lb ed="R034" n="0633a11"/>听闻正法言音。又能令他闻正法声。故曰声闻。十 <lb ed="X" n="0197a13"/><lb ed="R034" n="0633a12"/>地经云。从他闻声而通达故。闻声意解。成声闻乘。 <lb ed="X" n="0197a14"/><lb ed="R034" n="0633a13"/>释彼经意。如十地论第四。<note place="inline">廣释声闻。如大集经十七。大般若第五百一十 <lb ed="X" n="0197a15"/><lb ed="R034" n="0633a14"/>十住婆沙第一第十一。成实第五。瑜伽释论</note>所言众者。梵音僧伽。此云 <lb ed="X" n="0197a16"/><lb ed="R034" n="0633a15"/>和合众。谓理事二和。故名众也。廣如智度论第三 <lb ed="X" n="0197a17"/><lb ed="R034" n="0633a16"/>卷说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197a18"/><lb ed="R034" n="0633a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197a1801">一切调顺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197a19"/><lb ed="R034" n="0633a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197a1901">释曰。自下第二廣释诸德。有十三德。此即第一心 <lb ed="X" n="0197a20"/><lb ed="R034" n="0633b01"/>善调顺德。依<persName>佛</persName>地论。有其三释。故第二云。一切调 <lb ed="X" n="0197a21"/><lb ed="R034" n="0633b02"/>顺者。有義。有学離见所断一百一十二种分别粗 <lb ed="X" n="0197a22"/><lb ed="R034" n="0633b03"/>重烦恼。不<g ref="#CB00395">𢤱</g>戾故。犹如良马。名为调顺。有義。无学 <lb ed="X" n="0197a23"/><lb ed="R034" n="0633b04"/>離见修断一百二十八种烦恼。不刚强故。犹如真 <lb ed="X" n="0197a24"/><lb ed="R034" n="0633b05"/>金。名为调顺。如实義者。皆是迴向菩提种姓。一切 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197b" n="0197b"/> <lb ed="X" n="0197b01"/><lb ed="R034" n="0633b06"/>堪能发趣大果。随<persName>佛</persName>意转。如聪慧众。故名调顺。依 <lb ed="X" n="0197b02"/><lb ed="R034" n="0633b07"/>智度论第三卷中。有三复次。释心调顺。一约三种 <lb ed="X" n="0197b03"/><lb ed="R034" n="0633b08"/>顺违以释调顺。一恭敬骂詈。心等无异。二珍宝瓦 <lb ed="X" n="0197b04"/><lb ed="R034" n="0633b09"/>石。视之无异。三持刀斫身栴檀涂身。亦等无异。二 <lb ed="X" n="0197b05"/><lb ed="R034" n="0633b10"/>约利钝根本烦恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0197b0501" n="0197b0501"/><anchor xml:id="beg0197b0501" n="0197b0501"/>已<anchor xml:id="end0197b0501"/>断。以释调顺。三约应贪不贪 <lb ed="X" n="0197b06"/><lb ed="R034" n="0633b11"/>应嗔不嗔应痴不痴守护六情。以释调顺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197b07"/><lb ed="R034" n="0633b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197b0701">皆是<persName>佛</persName>子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197b08"/><lb ed="R034" n="0633b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197b0801">释曰。第二绍隆<persName>佛</persName>种德。然此<persName>佛</persName>子。自有三義。一唯 <lb ed="X" n="0197b09"/><lb ed="R034" n="0633b14"/>约声闻以释<persName>佛</persName>子。如即此经<persName>佛</persName>地经等。亲光释云。 <lb ed="X" n="0197b10"/><lb ed="R034" n="0633b15"/>由<persName>佛</persName>教力。彼圣道生。故名<persName>佛</persName>子。如说皆从<persName>世尊</persName>口 <lb ed="X" n="0197b11"/><lb ed="R034" n="0633b16"/>生正法生故。有義。皆是趣大声闻。能绍<persName>佛</persName>种。令不 <lb ed="X" n="0197b12"/><lb ed="R034" n="0633b17"/>断绝。故名<persName>佛</persName>子。二唯约菩萨。以释<persName>佛</persName>子。如梁摄论 <lb ed="X" n="0197b13"/><lb ed="R034" n="0633b18"/>第八卷云。<persName>佛</persName>子有五義。一愿乐无上乘为种子。二 <lb ed="X" n="0197b14"/><lb ed="R034" n="0634a01"/>以般若为母。三以定为胎。四以大悲为乳母。五以 <lb ed="X" n="0197b15"/><lb ed="R034" n="0634a02"/>诸<persName>佛</persName>为父。真谛释云。成众生身。必具五事。一父。二 <lb ed="X" n="0197b16"/><lb ed="R034" n="0634a03"/>种子。三母。四胎处。五乳母。父是出子之根本。故先 <lb ed="X" n="0197b17"/><lb ed="R034" n="0634a04"/>明父。父之遗体以为身种子。故第二明种子。虽有 <lb ed="X" n="0197b18"/><lb ed="R034" n="0634a05"/>种子。若无母怀伍。不得成身。故第三明母。母虽怀 <lb ed="X" n="0197b19"/><lb ed="R034" n="0634a06"/>之。若无胎裡。亦不成身。胎是安身之处。故第四明 <lb ed="X" n="0197b20"/><lb ed="R034" n="0634a07"/>胎处。出生以後。若无乳母饮养。即不成身。故第五 <lb ed="X" n="0197b21"/><lb ed="R034" n="0634a08"/>明乳母。<persName>佛</persName>子亦尔。有五缘勝。一者父勝。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0197b22"/><lb ed="R034" n="0634a09"/>为其父故。二种子勝。以菩提心为种子故。三生母 <lb ed="X" n="0197b23"/><lb ed="R034" n="0634a10"/>勝。以其般若为生母故。四胎脏勝。以福智住持为 <lb ed="X" n="0197b24"/><lb ed="R034" n="0634a11"/>胎脏故。五乳母勝。以大悲长养为乳母故。三通约 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0197c" n="0197c"/> <lb ed="X" n="0197c01"/><lb ed="R034" n="0634a12"/>菩萨声闻。以释<persName>佛</persName>子。如智度论七十二云。<persName>佛</persName>子有 <lb ed="X" n="0197c02"/><lb ed="R034" n="0634a13"/>五。皆从口生法生。谓须陀洹乃至阿罗汉。及入正 <lb ed="X" n="0197c03"/><lb ed="R034" n="0634a14"/>位菩萨。辟支<persName>佛</persName>。虽<persName>佛</persName>法中种因缘。无<persName>佛</persName>时自能得 <lb ed="X" n="0197c04"/><lb ed="R034" n="0634a15"/>道。不得言从<persName>佛</persName>口生。因缘远故<note place="inline">瑜伽第八十四。<persName>佛</persName>性论第二。莊严论 <lb ed="X" n="0197c05"/><lb ed="R034" n="0634a16"/>第一。摄论第六。十住婆沙第十三。智度论第四十一。皆释<persName>佛</persName>子。恐繁不述</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197c06"/><lb ed="R034" n="0634a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0197c0601">心善解脱慧善解脱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0197c07"/><lb ed="R034" n="0634a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0197c0701">释曰。第三心慧解脱德。如契经说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0197c0701" n="0197c0701"/><anchor xml:id="beg0197c0701" n="0197c0701"/>已<anchor xml:id="end0197c0701"/>離贪得。故心 <lb ed="X" n="0197c08"/><lb ed="R034" n="0634b01"/>解脱。離无明故。慧得解脱。是故诸师释经不同。分 <lb ed="X" n="0197c09"/><lb ed="R034" n="0634b02"/>别论者。作如是说。心性本净。客尘烦恼所染汚故。 <lb ed="X" n="0197c10"/><lb ed="R034" n="0634b03"/>说不淸净。據实本性。心得解脱慧善解脱。若依萨 <lb ed="X" n="0197c11"/><lb ed="R034" n="0634b04"/>婆多宗。心善解脱者。心離贪时。与心相应勝解。解 <lb ed="X" n="0197c12"/><lb ed="R034" n="0634b05"/>脱贪故。即说勝解。名心善解脱。慧善解脱者。慧離 <lb ed="X" n="0197c13"/><lb ed="R034" n="0634b06"/>无明时。与慧相应勝解。解脱无明故。即说勝解。名 <lb ed="X" n="0197c14"/><lb ed="R034" n="0634b07"/>为慧善解脱。非谓无为涅槃解脱。若廣分别。如大 <lb ed="X" n="0197c15"/><lb ed="R034" n="0634b08"/>毘婆沙第二十七二十八及七十二说。今依大乘。 <lb ed="X" n="0197c16"/><lb ed="R034" n="0634b09"/>如<persName>佛</persName>地论。離三界贪。心得解脱。如契经说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0197c1601" n="0197c1601"/><anchor xml:id="beg0197c1601" n="0197c1601"/>已<anchor xml:id="end0197c1601"/>離贪 <lb ed="X" n="0197c17"/><lb ed="R034" n="0634b10"/>故。心得解脱。如契经说。離于无明。惠得解脱。解云。 <lb ed="X" n="0197c18"/><lb ed="R034" n="0634b11"/><persName>佛</persName>地论意。由心惠故。证得離贪无明所得无为。为 <lb ed="X" n="0197c19"/><lb ed="R034" n="0634b12"/>解脱体。于理无违。论不拣故。若依智度论第三卷 <lb ed="X" n="0197c20"/><lb ed="R034" n="0634b13"/>云。复次诸结使属爱属见。属爱烦恼覆心。属见烦 <lb ed="X" n="0197c21"/><lb ed="R034" n="0634b14"/>恼覆慧。如是爱離故。属爱结使亦離。得心解脱。无 <lb ed="X" n="0197c22"/><lb ed="R034" n="0634b15"/>明離故。属见结使亦離。得慧解脱。又涅槃经二十 <lb ed="X" n="0197c23"/><lb ed="R034" n="0634b16"/>五云。贪嗔痴心永断灭故。心善解脱。于一切法。知 <lb ed="X" n="0197c24"/><lb ed="R034" n="0634b17"/>无障碍。慧善解脱。若依智论第三。改善名好。然好 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198a" n="0198a"/> <lb ed="X" n="0198a01"/><lb ed="R034" n="0634b18"/>解脱。自有三義。一简异外道離欲人。一处一道。心 <lb ed="X" n="0198a02"/><lb ed="R034" n="0635a01"/>得解脱。非于一切。故不名好。二简内道中学人。虽 <lb ed="X" n="0198a03"/><lb ed="R034" n="0635a02"/>得解脱。有残结使故。非好解脱。三简无学中退法 <lb ed="X" n="0198a04"/><lb ed="R034" n="0635a03"/>阿罗汉。得时解脱。非好解脱。是故唯约利根阿罗 <lb ed="X" n="0198a05"/><lb ed="R034" n="0635a04"/>汉。说好解脱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198a06"/><lb ed="R034" n="0635a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198a0601">戒善淸净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198a07"/><lb ed="R034" n="0635a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198a0701">释曰。第四戒善淸净德。亲光菩萨。释有三義。一约 <lb ed="X" n="0198a08"/><lb ed="R034" n="0635a07"/>六支释戒善净。二约无漏释戒善净。三约大乘释 <lb ed="X" n="0198a09"/><lb ed="R034" n="0635a08"/>戒善净。故<persName>佛</persName>地论云。如契经说。具足六支。名戒善 <lb ed="X" n="0198a10"/><lb ed="R034" n="0635a09"/>净。一住净尸罗。<note place="inline">所受学处三业无犯</note>二善自防守别解律仪。 <lb ed="X" n="0198a11"/><lb ed="R034" n="0635a10"/><note place="inline">谓能守护七最律仪</note>三轨则具足。<note place="inline">谓于威仪行住坐卧。或于所作。谓著衣服便利等。或 <lb ed="X" n="0198a12"/><lb ed="R034" n="0635a11"/>于善品加行。诵经坐禅等。成就轨则。随顺世间。不越世间。随顺毘奈耶。不越毘奈耶也</note>四者所 <lb ed="X" n="0198a13"/><lb ed="R034" n="0635a12"/>行皆悉具足。<note place="inline">谓五处非非比丘所行。所谓唱家婬女家酟酒王旃陀罗。如是五家。及诸 <lb ed="X" n="0198a14"/><lb ed="R034" n="0635a13"/><persName>如来</persName>所制之处。除此所馀依时行者。如是名为所行具足</note>五于微细罪。见大怖 <lb ed="X" n="0198a15"/><lb ed="R034" n="0635a14"/>畏。<note place="inline">随小学处。乃至若有命难因缘。终不故犯。乃至廣说。故维摩云。乃至小罪。犹怀大惧</note>六受 <lb ed="X" n="0198a16"/><lb ed="R034" n="0635a15"/>学学处。<note place="inline">唯自誓受我当尽学一切学处。乃至廣说。若廣分别。如瑜伽论第二十二显扬第七 <lb ed="X" n="0198a17"/><lb ed="R034" n="0635a16"/>也</note>二约无漏释戒善者。或复皆得无漏戒故。名善 <lb ed="X" n="0198a18"/><lb ed="R034" n="0635a17"/>淸净。三如实義。住无学位。迴向大乘。自分戒净。修 <lb ed="X" n="0198a19"/><lb ed="R034" n="0635a18"/>菩萨戒。故名善净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198a20"/><lb ed="R034" n="0635b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198a2001">趣求法乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198a21"/><lb ed="R034" n="0635b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198a2101">释曰。第五求法乐德。亲光三释。一求正法时。求大 <lb ed="X" n="0198a22"/><lb ed="R034" n="0635b03"/>菩提乐。不求馀乐。二或求法时。为令他乐。无求过 <lb ed="X" n="0198a23"/><lb ed="R034" n="0635b04"/>意。離恶威仪。三如实義。此大声闻。专求法乐。不求 <lb ed="X" n="0198a24"/><lb ed="R034" n="0635b05"/>名闻利养恭敬。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198b" n="0198b"/> <lb ed="X" n="0198b01"/><lb ed="R034" n="0635b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b0101">多闻闻持其闻积集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198b02"/><lb ed="R034" n="0635b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b0201">释曰。第六闻持积集德。如是三慧。唯约闻慧。初中 <lb ed="X" n="0198b03"/><lb ed="R034" n="0635b08"/>後位勝。差别说三种。如亲光说。无量经典。初中後 <lb ed="X" n="0198b04"/><lb ed="R034" n="0635b09"/>分。皆能听受。故名闻。随所闻義。皆能忆持。令不忘 <lb ed="X" n="0198b05"/><lb ed="R034" n="0635b10"/>失。故名闻持。数习文義。令其坚住。是故说名其闻 <lb ed="X" n="0198b06"/><lb ed="R034" n="0635b11"/>积集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198b07"/><lb ed="R034" n="0635b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b0701">善思所思善说所说善作所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198b08"/><lb ed="R034" n="0635b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b0801">释曰。第七三业随智德。亲光释云。世间愚夫。恶思 <lb ed="X" n="0198b09"/><lb ed="R034" n="0635b14"/>所思。恶说所说。恶作所作。出世圣者。超过彼法。与 <lb ed="X" n="0198b10"/><lb ed="R034" n="0635b15"/>彼相违。是故说名善思所思善说所说善作所作。 <lb ed="X" n="0198b11"/><lb ed="R034" n="0635b16"/>三业淸净。随智慧行。又瑜伽论第七十云。恶思所 <lb ed="X" n="0198b12"/><lb ed="R034" n="0635b17"/>思。恶说所说。恶作所作。凡所现行。身语意业。皆不 <lb ed="X" n="0198b13"/><lb ed="R034" n="0635b18"/>淸净。又瑜伽论二十五云。云何成就聪慧者相。谓 <lb ed="X" n="0198b14"/><lb ed="R034" n="0636a01"/>由作业相。表知愚夫。由作业相。表知聪慧。其事云 <lb ed="X" n="0198b15"/><lb ed="R034" n="0636a02"/>何。谓诸愚夫。恶思所思。恶说所说。恶作所作。诸聪 <lb ed="X" n="0198b16"/><lb ed="R034" n="0636a03"/>慧者。善思所思。善说所说。善作所作。是名成就聪 <lb ed="X" n="0198b17"/><lb ed="R034" n="0636a04"/>慧者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198b18"/><lb ed="R034" n="0636a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198b1801">捷慧速慧利慧出慧勝抉择慧大慧廣慧及无等慧 <lb ed="X" n="0198b19"/><lb ed="R034" n="0636a06"/>慧宝成就。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198b20"/><lb ed="R034" n="0636a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198b2001">释曰。第八诸慧差别德。释此诸慧。诸说不同。一云 <lb ed="X" n="0198b21"/><lb ed="R034" n="0636a08"/>此经总明八慧。名字如经。後云慧宝成就者。摄上 <lb ed="X" n="0198b22"/><lb ed="R034" n="0636a09"/>八慧。以为慧宝。非别立慧。故瑜伽论。但言慧宝。不 <lb ed="X" n="0198b23"/><lb ed="R034" n="0636a10"/>言宝慧。一云九慧。故大品经及智度论。皆名宝慧。 <lb ed="X" n="0198b24"/><lb ed="R034" n="0636a11"/>故知别慧。一云。此经據宝十慧。谓加甚深妙慧。故 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0198c" n="0198c"/> <lb ed="X" n="0198c01"/><lb ed="R034" n="0636a12"/><persName>佛</persName>地云。有本。复说甚深妙慧。谓他不能究其底故。 <lb ed="X" n="0198c02"/><lb ed="R034" n="0636a13"/>今且依九。以辨诸慧。故亲光云。于<persName>佛</persName>所说法毘奈 <lb ed="X" n="0198c03"/><lb ed="R034" n="0636a14"/>耶。速入其義。故名捷慧。即于此中。多入其義。故名 <lb ed="X" n="0198c04"/><lb ed="R034" n="0636a15"/>速慧。能多行者。说名速慧故。入微细義。故名利慧。 <lb ed="X" n="0198c05"/><lb ed="R034" n="0636a16"/>得能出離生死妙慧。故名出慧。此慧能为涅槃了 <lb ed="X" n="0198c06"/><lb ed="R034" n="0636a17"/>因。是故说名勝抉择慧。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/>勝抉择故名勝抉择。即是 <lb ed="X" n="0198c07"/><lb ed="R034" n="0636a18"/>涅槃。此慧能为彼了因故。依彼立名。<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0198c0701" n="0198c0701"/><anchor xml:id="beg0198c0701" n="0198c0701"/>已<anchor xml:id="end0198c0701"/>上释出慧</note>问答 <lb ed="X" n="0198c08"/><lb ed="R034" n="0636b01"/>抉择无穷尽故。名为大慧。深廣圆满善通达故。名 <lb ed="X" n="0198c09"/><lb ed="R034" n="0636b02"/>为廣慧。于耎根等诸声闻众。此慧勝故。名无等慧。 <lb ed="X" n="0198c10"/><lb ed="R034" n="0636b03"/>此慧能招最上義故。名为慧宝。是诸声闻。具此慧 <lb ed="X" n="0198c11"/><lb ed="R034" n="0636b04"/>宝。是故说名慧宝成就。<note place="inline">解云最上義即是涅槃</note>若依瑜伽。与 <lb ed="X" n="0198c12"/><lb ed="R034" n="0636b05"/>彼少异。八十三云。速疾了知故名捷慧。无滞碍故 <lb ed="X" n="0198c13"/><lb ed="R034" n="0636b06"/>名为速慧。能善了知尽其所有如所有故。名为利 <lb ed="X" n="0198c14"/><lb ed="R034" n="0636b07"/>慧。于出離法世间離欲善了知故。名为出慧。世间 <lb ed="X" n="0198c15"/><lb ed="R034" n="0636b08"/>诸離欲法能了知故。名勝抉择慧。谓即此慧长时 <lb ed="X" n="0198c16"/><lb ed="R034" n="0636b09"/>串习。故名大慧。谓即此慧无量无边所行境故。名 <lb ed="X" n="0198c17"/><lb ed="R034" n="0636b10"/>为廣慧。其馀诸慧无与等故。名无等慧。于诸根中。 <lb ed="X" n="0198c18"/><lb ed="R034" n="0636b11"/>慧最勝故。如摩尼珠显发轮王毘琉璃宝。令光净 <lb ed="X" n="0198c19"/><lb ed="R034" n="0636b12"/>故。与彼相应。故慧宝皆得成就。依大品经及大般 <lb ed="X" n="0198c20"/><lb ed="R034" n="0636b13"/>若。有十一慧。如智度论第八十三。次第廣释。恐繁 <lb ed="X" n="0198c21"/><lb ed="R034" n="0636b14"/>不述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198c22"/><lb ed="R034" n="0636b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0198c2201">具足三明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0198c23"/><lb ed="R034" n="0636b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0198c2301">释曰。第九具足三明德。如契经说。有三种明。一宿 <lb ed="X" n="0198c24"/><lb ed="R034" n="0636b17"/>住随念智证通明。二者死生智证通明。三者漏尽 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199a" n="0199a"/> <lb ed="X" n="0199a01"/><lb ed="R034" n="0636b18"/>智证通明。然此三明。萨婆多宗。俱舍论意。四门分 <lb ed="X" n="0199a02"/><lb ed="R034" n="0637a01"/>别。第一出体。用慧为性。如其次第。六通之中。第五 <lb ed="X" n="0199a03"/><lb ed="R034" n="0637a02"/>宿住。第二天眼。第六漏尽。三通为性。第二立三之 <lb ed="X" n="0199a04"/><lb ed="R034" n="0637a03"/>意。如次对治前後中际三种愚故。第三真假分别。 <lb ed="X" n="0199a05"/><lb ed="R034" n="0637a04"/>漏尽智明。通假及真。通无漏故。馀二假说。唯有漏 <lb ed="X" n="0199a06"/><lb ed="R034" n="0637a05"/>故。<note place="inline">有漏无漏智皆名漏尽。俱在漏尽身中生故。真名无漏。假名有漏。勝劣相形。故说真假</note>第 <lb ed="X" n="0199a07"/><lb ed="R034" n="0637a06"/>四学无学分别。唯在无学。学有暗故。又大婆沙一 <lb ed="X" n="0199a08"/><lb ed="R034" n="0637a07"/>百二卷云。问。六通中。何故但说三种为明。答。神境 <lb ed="X" n="0199a09"/><lb ed="R034" n="0637a08"/>智证通。如工巧处转。天耳智证通。唯能取声。他心 <lb ed="X" n="0199a10"/><lb ed="R034" n="0637a09"/>智证通。唯取自相。无勝用故。不立为明。後之三通。 <lb ed="X" n="0199a11"/><lb ed="R034" n="0637a10"/>皆有勝用。故立为明。勝用者。谓皆能随顺厌捨生 <lb ed="X" n="0199a12"/><lb ed="R034" n="0637a11"/>死。皆能引发殊勝功德。皆能趣向殊勝涅槃。问。云 <lb ed="X" n="0199a13"/><lb ed="R034" n="0637a12"/>何後三皆有勝用。答。第四宿住随念智证通。见前 <lb ed="X" n="0199a14"/><lb ed="R034" n="0637a13"/>际事。深生厌離。第五生死智证通。见後际事。深生 <lb ed="X" n="0199a15"/><lb ed="R034" n="0637a14"/>厌離。第六漏尽智证通。既厌離<anchor xml:id="nkr_note_add_0199a1501" n="0199a1501"/><anchor xml:id="beg0199a1501" n="0199a1501"/>已<anchor xml:id="end0199a1501"/>。欣乐涅槃。廣说 <lb ed="X" n="0199a16"/><lb ed="R034" n="0637a15"/>如彼。今依大乘。亲光释云。无学利根所得三通。除 <lb ed="X" n="0199a17"/><lb ed="R034" n="0637a16"/>染不染三际愚故。说有三明。有義。明者以慧为性。 <lb ed="X" n="0199a18"/><lb ed="R034" n="0637a17"/>慧能除暗。故说为明。有说。无痴善根为性。翻无明 <lb ed="X" n="0199a19"/><lb ed="R034" n="0637a18"/>故。云大乘皆通无漏。于理无违。许後得智是无漏 <lb ed="X" n="0199a20"/><lb ed="R034" n="0637b01"/>故。又瑜伽论六十九云。六通中。前三通是通非明。 <lb ed="X" n="0199a21"/><lb ed="R034" n="0637b02"/>後三通亦通亦明。以能对治三世愚故。依智度论 <lb ed="X" n="0199a22"/><lb ed="R034" n="0637b03"/>第二卷云。宿命天眼漏尽。名为三明。问曰。神通与 <lb ed="X" n="0199a23"/><lb ed="R034" n="0637b04"/>明。有何等异。答曰。直知过去宿命事。是名通。知过 <lb ed="X" n="0199a24"/><lb ed="R034" n="0637b05"/>去因缘行业。是名明。直知死此生彼。是名天眼通。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199b" n="0199b"/> <lb ed="X" n="0199b01"/><lb ed="R034" n="0637b06"/>知行因缘际会不失。是名明。直知尽结使。不知更 <lb ed="X" n="0199b02"/><lb ed="R034" n="0637b07"/>生不生。是漏尽通。若知漏尽更不复生。是名明。是 <lb ed="X" n="0199b03"/><lb ed="R034" n="0637b08"/>三明。大阿罗汉大辟支<persName>佛</persName>所得。廣释三明。如法集 <lb ed="X" n="0199b04"/><lb ed="R034" n="0637b09"/>经第三。杂阿含四十三。中阿含五十一。毘昙第六。 <lb ed="X" n="0199b05"/><lb ed="R034" n="0637b10"/>俱舍二十七。顺正理七十六。婆沙八十一及一百 <lb ed="X" n="0199b06"/><lb ed="R034" n="0637b11"/>二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199b07"/><lb ed="R034" n="0637b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199b0701">逮得一切现法乐住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199b08"/><lb ed="R034" n="0637b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199b0801">释曰。第十现法乐住德。然此乐住。依萨婆多宗。大 <lb ed="X" n="0199b09"/><lb ed="R034" n="0637b14"/>婆沙论八十一云。问。<persName>世尊</persName>何故说四静虑是乐住 <lb ed="X" n="0199b10"/><lb ed="R034" n="0637b15"/>耶。答。唯静虑中。具二种乐。故名乐住。一乐受乐。二 <lb ed="X" n="0199b11"/><lb ed="R034" n="0637b16"/>轻安乐前三静虑。皆具二乐。第四静虑无受乐。而 <lb ed="X" n="0199b12"/><lb ed="R034" n="0637b17"/>轻安乐。势用廣大。勝前二乐。近分无色。虽有轻安。 <lb ed="X" n="0199b13"/><lb ed="R034" n="0637b18"/>而不廣大。故不名乐。复次根本静虑现在前时。长 <lb ed="X" n="0199b14"/><lb ed="R034" n="0638a01"/>养大种。遍身中生令充悦。故名乐住。近分定等现 <lb ed="X" n="0199b15"/><lb ed="R034" n="0638a02"/>在前时。长养大种。唯心边生。非极充悦。故非乐住。 <lb ed="X" n="0199b16"/><lb ed="R034" n="0638a03"/>廣如彼论有九复次。及顺正理七十九。俱舍二十 <lb ed="X" n="0199b17"/><lb ed="R034" n="0638a04"/>八。毘昙第八。成实二十。显扬十九。亲光释云。证得 <lb ed="X" n="0199b18"/><lb ed="R034" n="0638a05"/>不退勝静虑故。又瑜伽论第十一云。复次是诸静 <lb ed="X" n="0199b19"/><lb ed="R034" n="0638a06"/>虑名差别者。或名增上心。谓由心淸净增上力正 <lb ed="X" n="0199b20"/><lb ed="R034" n="0638a07"/>审虑故。或名乐住。谓于此中受极乐故。所以者何。 <lb ed="X" n="0199b21"/><lb ed="R034" n="0638a08"/>诸静虑领受喜乐安乐捨乐身心乐故。又得定者。 <lb ed="X" n="0199b22"/><lb ed="R034" n="0638a09"/>于诸静虑。数数入出。领受现法安乐住故。由此定 <lb ed="X" n="0199b23"/><lb ed="R034" n="0638a10"/>中现前领受现法乐住。从是起<anchor xml:id="nkr_note_add_0199b2301" n="0199b2301"/><anchor xml:id="beg0199b2301" n="0199b2301"/>已<anchor xml:id="end0199b2301"/>。作如是言。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0199b2302" n="0199b2302"/><anchor xml:id="beg0199b2302" n="0199b2302"/>已<anchor xml:id="end0199b2302"/> <lb ed="X" n="0199b24"/><lb ed="R034" n="0638a11"/>领受如是乐住。于无色定。无如是受。是故不说彼 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0199c" n="0199c"/> <lb ed="X" n="0199c01"/><lb ed="R034" n="0638a12"/>为乐住。廣说如彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c02"/><lb ed="R034" n="0638a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c0201">大净福田。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c03"/><lb ed="R034" n="0638a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c0301">释曰。第十一勝净福田德。成实论第二卷福田品 <lb ed="X" n="0199c04"/><lb ed="R034" n="0638a15"/>云。问曰。以何等故。此诸贤圣名为福田。答曰。断贪 <lb ed="X" n="0199c05"/><lb ed="R034" n="0638a16"/>慧等诸烦恼尽。故名福田。如说。稊稗不去。害善穀 <lb ed="X" n="0199c06"/><lb ed="R034" n="0638a17"/>苗。是故施无欲人。获报利大。故名福田。廣说如彼。 <lb ed="X" n="0199c07"/><lb ed="R034" n="0638a18"/>亲光释云。永離烦恼。如世良田。速能生长廣大果 <lb ed="X" n="0199c08"/><lb ed="R034" n="0638b01"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c09"/><lb ed="R034" n="0638b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c0901">威仪寂静无不圆满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c10"/><lb ed="R034" n="0638b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c1001">释曰。第十二威仪寂静德。亲光释云。正知住故。瑜 <lb ed="X" n="0199c11"/><lb ed="R034" n="0638b04"/>伽七十一云。威仪寂静者。谓诸根寂静。无有躁扰。 <lb ed="X" n="0199c12"/><lb ed="R034" n="0638b05"/>亦不高擧。肢节不动。而有所说。是名威仪寂静。威 <lb ed="X" n="0199c13"/><lb ed="R034" n="0638b06"/>仪无缺。故名圆满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c14"/><lb ed="R034" n="0638b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c1401">大忍柔和成就无减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c15"/><lb ed="R034" n="0638b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c1501">释曰。第十三忍辱柔和德。亲光释云。于苦堪耐。易 <lb ed="X" n="0199c16"/><lb ed="R034" n="0638b09"/>共住故。瑜伽九十二云。言忍辱者。谓于他怨。终无 <lb ed="X" n="0199c17"/><lb ed="R034" n="0638b10"/>返报。言柔和者。谓心无愤。不恼他故。廣如瑜伽二 <lb ed="X" n="0199c18"/><lb ed="R034" n="0638b11"/>十五释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c19"/><lb ed="R034" n="0638b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0199c1901" n="0199c1901"/><anchor xml:id="beg0199c1901" n="0199c1901"/>已<anchor xml:id="end0199c1901"/>善奉行<persName>如来</persName>圣教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c20"/><lb ed="R034" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c2001">释曰。第十三显<anchor xml:id="nkr_note_add_0199c2001" n="0199c2001"/><anchor xml:id="beg0199c2001" n="0199c2001"/>已<anchor xml:id="end0199c2001"/>奉行。亲光释云。诸有所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0199c2002" n="0199c2002"/><anchor xml:id="beg0199c2002" n="0199c2002"/>已<anchor xml:id="end0199c2002"/>圆 <lb ed="X" n="0199c21"/><lb ed="R034" n="0638b14"/>满故。是诸声闻。位登无学。皆出生死。故善奉行如 <lb ed="X" n="0199c22"/><lb ed="R034" n="0638b15"/>来圣教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c23"/><lb ed="R034" n="0638b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0199c2301">复有无量菩萨摩诃萨众。从种种<persName>佛</persName>土而来集会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0199c24"/><lb ed="R034" n="0638b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0199c2401">释曰。自下第二释菩萨众。于中有三。初标数辨类。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200a" n="0200a"/> <lb ed="X" n="0200a01"/><lb ed="R034" n="0638b18"/>次皆住大乘下。赞诸功德。後其名下。就勝列名。此 <lb ed="X" n="0200a02"/><lb ed="R034" n="0639a01"/>即第一标数辨类。谓二众中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0200a0201" n="0200a0201"/><anchor xml:id="beg0200a0201" n="0200a0201"/>已<anchor xml:id="end0200a0201"/>释声闻。故今别释 <lb ed="X" n="0200a03"/><lb ed="R034" n="0639a02"/>菩萨众类。又有三节。一释无量。二菩萨等。三辨来 <lb ed="X" n="0200a04"/><lb ed="R034" n="0639a03"/>处。言无量者显数无量。无分限故。所言菩萨摩诃 <lb ed="X" n="0200a05"/><lb ed="R034" n="0639a04"/>萨者。若具梵音。应作是言。菩提萨埵<name role="" type="person">摩诃萨埵</name>。为 <lb ed="X" n="0200a06"/><lb ed="R034" n="0639a05"/>存略故。但言菩萨。菩提名觉。萨埵此土翻为有情。 <lb ed="X" n="0200a07"/><lb ed="R034" n="0639a06"/>或精进義。由斯亲光<persName>佛</persName>地论中。释有三義。故第二 <lb ed="X" n="0200a08"/><lb ed="R034" n="0639a07"/>云。所言菩萨摩诃萨者。谓诸菩萨。求菩提故。此通 <lb ed="X" n="0200a09"/><lb ed="R034" n="0639a08"/>三乘。为简取大。故须复说摩诃萨言。又缘菩提萨 <lb ed="X" n="0200a10"/><lb ed="R034" n="0639a09"/>埵为境。故名菩萨。具足自利利他大愿。求大菩提 <lb ed="X" n="0200a11"/><lb ed="R034" n="0639a10"/>利有情故。又萨埵者。是勇猛義。精进勇猛求大菩 <lb ed="X" n="0200a12"/><lb ed="R034" n="0639a11"/>提。故名菩萨。此通诸位。今取地上诸大菩萨。是故 <lb ed="X" n="0200a13"/><lb ed="R034" n="0639a12"/>复说摩诃萨言。无性菩萨。依後二義。故摄大乘论 <lb ed="X" n="0200a14"/><lb ed="R034" n="0639a13"/>第一卷云。言菩萨者。菩提萨埵为所缘境。故名菩 <lb ed="X" n="0200a15"/><lb ed="R034" n="0639a14"/>萨。从境得名。如不净观等。或即彼心为求菩提。有 <lb ed="X" n="0200a16"/><lb ed="R034" n="0639a15"/>志有能。故名菩萨。又亲光云。此中菩萨。有三大事。 <lb ed="X" n="0200a17"/><lb ed="R034" n="0639a16"/>名摩诃萨。一者数大。谓无量等。二者德大。住大乘 <lb ed="X" n="0200a18"/><lb ed="R034" n="0639a17"/>第。三者业大。息灾横等。依十地论。亦有三義。故第 <lb ed="X" n="0200a19"/><lb ed="R034" n="0639a18"/>一云。有三大故。名摩诃萨。一者愿大。二者行大。三 <lb ed="X" n="0200a20"/><lb ed="R034" n="0639b01"/>者利益众生大。<note place="inline">若廣分别菩萨摩诃萨義。如大般若第三十七第七十一第四百一 <lb ed="X" n="0200a21"/><lb ed="R034" n="0639b02"/>十一第四百八十六七及第五百三十八五百五十六。大品经第六。智度论第四五第三十四五也</note>从 <lb ed="X" n="0200a22"/><lb ed="R034" n="0639b03"/>种种<persName>佛</persName>土而来集会者。此即第三显其来处。为听 <lb ed="X" n="0200a23"/><lb ed="R034" n="0639b04"/>法故。从十方来。问。岂不慈氏住在此方。如何但言 <lb ed="X" n="0200a24"/><lb ed="R034" n="0639b05"/>从他方来。答。如<persName>佛</persName>地论。为欲对治懈怠憍慢不来 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200b" n="0200b"/> <lb ed="X" n="0200b01"/><lb ed="R034" n="0639b06"/>集会求闻法故。且说他方。具说如彼<note place="inline">若廣分别菩萨他方来意。 <lb ed="X" n="0200b02"/><lb ed="R034" n="0639b07"/>如解节经疏第一宝积论第一智度论第十也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b03"/><lb ed="R034" n="0639b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b0301">皆住大乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b04"/><lb ed="R034" n="0639b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b0401">释曰。自下第二赞诸功德。然判此经。亲光菩萨四 <lb ed="X" n="0200b05"/><lb ed="R034" n="0639b10"/>复次释。一约十大。释十句经。二依十地。释十句经。 <lb ed="X" n="0200b06"/><lb ed="R034" n="0639b11"/>三约十度释十句经。四约十愿释十句经。此即初 <lb ed="X" n="0200b07"/><lb ed="R034" n="0639b12"/>也。十句经文。即为十段。此即第一释精进大。亲光 <lb ed="X" n="0200b08"/><lb ed="R034" n="0639b13"/>释云。由精进力。安住大乘。拔济有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>有。令離生死。及 <lb ed="X" n="0200b09"/><lb ed="R034" n="0639b14"/>自发趣无上菩提<note place="inline">解云。大乘者。即用化生。及求菩提。为大乘也。有云。法性真如以 <lb ed="X" n="0200b10"/><lb ed="R034" n="0639b15"/>为大乘。今解金刚般若中廣大心等。以为住大乘</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b11"/><lb ed="R034" n="0639b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b1101">遊大乘法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b12"/><lb ed="R034" n="0639b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b1201">释曰。第二赞其因大。亲光释云。即十地中。以闻思 <lb ed="X" n="0200b13"/><lb ed="R034" n="0639b18"/>修等。渐次而遊。<note place="inline">解云。十地等者。等取等取妙觉。此即大乘。亦是所遊之处。闻思修等 <lb ed="X" n="0200b14"/><lb ed="R034" n="0640a01"/>者世间三慧。等言等取无漏修慧。此明三慧。于十地境。次第而起。能生<persName>佛</persName>地。故名因大。又解。大乘皆法性 <lb ed="X" n="0200b15"/><lb ed="R034" n="0640a02"/>真如。十地菩萨。以三慧及相应法。渐次了知真如之境。能生<persName>佛</persName>果。故名因大也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b16"/><lb ed="R034" n="0640a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b1601">于诸众生其心平等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b17"/><lb ed="R034" n="0640a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b1701">释曰。第三释所缘大。亲光释云。即于一切有情。得 <lb ed="X" n="0200b18"/><lb ed="R034" n="0640a05"/>自他平等。以大慈等平等方便故<note place="inline">解云。此德慈等为体。一切有情 <lb ed="X" n="0200b19"/><lb ed="R034" n="0640a06"/>为所缘境。名所缘大。前德以智体故。真如为境。此以慈等无体性故。有情为境。此即般若论中。同体大悲 <lb ed="X" n="0200b20"/><lb ed="R034" n="0640a07"/>故名平等方便也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b21"/><lb ed="R034" n="0640a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200b2101">離诸分别及不分别种种分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200b22"/><lb ed="R034" n="0640a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200b2201">释曰。第四明时大也。亲光释云。即于一切时。犹如 <lb ed="X" n="0200b23"/><lb ed="R034" n="0640a10"/>一念。平等而转。劫名分别。以于一切劫与非劫分 <lb ed="X" n="0200b24"/><lb ed="R034" n="0640a11"/>别断故。以不分别劫与非劫。故能长时修行无厌。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0200c" n="0200c"/> <lb ed="X" n="0200c01"/><lb ed="R034" n="0640a12"/>释云。梵音名劫腊波。此翻为分别。有为之法。时劫 <lb ed="X" n="0200c02"/><lb ed="R034" n="0640a13"/>所摄。分分差别。无为之法。非时劫摄。无有 <lb ed="X" n="0200c03"/><lb ed="R034" n="0640a14"/>时劫分分差别。名不分别。此二是所缘境。种种分 <lb ed="X" n="0200c04"/><lb ed="R034" n="0640a15"/>别者。是能分别心。缘前分别不分别境。故云种种 <lb ed="X" n="0200c05"/><lb ed="R034" n="0640a16"/>分别。此中意说。若有分别。此是时劫。此非时劫。见 <lb ed="X" n="0200c06"/><lb ed="R034" n="0640a17"/>时劫长。修行有厌。诸菩萨等。以于一切劫与非劫 <lb ed="X" n="0200c07"/><lb ed="R034" n="0640a18"/>分别。何故。以不分别劫与非劫。故能长时修行无 <lb ed="X" n="0200c08"/><lb ed="R034" n="0640b01"/>厌。乃至三无数劫。一切长时。犹如一念。平等而转。 <lb ed="X" n="0200c09"/><lb ed="R034" n="0640b02"/>如人不睡分别日夜。即谓夜长。若睡眠时。不分别 <lb ed="X" n="0200c10"/><lb ed="R034" n="0640b03"/>夜。故虽经长夜。不觉夜长。经无数劫。亦复如是。是 <lb ed="X" n="0200c11"/><lb ed="R034" n="0640b04"/>故无性摄大乘释第六卷云。经无量劫。乃成<persName>佛</persName>果。 <lb ed="X" n="0200c12"/><lb ed="R034" n="0640b05"/>时既长久。云何言疾。此義不然。时劫长远唯分别 <lb ed="X" n="0200c13"/><lb ed="R034" n="0640b06"/>故。如有颂言。处梦谓经年。觉乃须臾顷。故虽时无 <lb ed="X" n="0200c14"/><lb ed="R034" n="0640b07"/>量。摄在一刹那。又<persName>佛</persName>精进极炽燃故。虽经多时。而 <lb ed="X" n="0200c15"/><lb ed="R034" n="0640b08"/>谓少时。如有颂言。愚修虽少时。怠心疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0200c1501" n="0200c1501"/><anchor xml:id="beg0200c1501" n="0200c1501"/>已<anchor xml:id="end0200c1501"/>久。<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0200c16"/><lb ed="R034" n="0640b09"/>无量劫。勇猛谓须臾。此亦如是。故作此言。于一切 <lb ed="X" n="0200c17"/><lb ed="R034" n="0640b10"/>时。犹如一念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200c18"/><lb ed="R034" n="0640b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0200c1801">摧伏一切众魔怨敌。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0200c19"/><lb ed="R034" n="0640b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0200c1901">释曰。第五显无染大。亲光释云。谓诸摧魔怨。以捨 <lb ed="X" n="0200c20"/><lb ed="R034" n="0640b13"/>一切所摄受故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/>能魔怨。<note place="inline">解云。以捨摄受五妙欲境故能摧伏烦恼魔怨。或可 <lb ed="X" n="0200c21"/><lb ed="R034" n="0640b14"/>由斯为本具離四魔</note>又亲光云。如说。菩萨若于一切所摄受 <lb ed="X" n="0200c22"/><lb ed="R034" n="0640b15"/>事。如不坚实。心不贪求。即能摧伏一切魔怨。<note place="inline">解云亲光 <lb ed="X" n="0200c23"/><lb ed="R034" n="0640b16"/>引经证成。如般舟经云。诸法不坚固常立在于念以解见空者一切无于念。摧魔之義。理极于此</note>依 <lb ed="X" n="0200c24"/><lb ed="R034" n="0640b17"/>涅槃经。立八种魔。谓有为四倒上。更加无为四倒。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201a" n="0201a"/> <lb ed="X" n="0201a01"/><lb ed="R034" n="0640b18"/>通名为魔。小乘宗中。不成过失。或大乘中。烦恼魔 <lb ed="X" n="0201a02"/><lb ed="R034" n="0641a01"/>摄。故诸教中。略而不说。廣释四魔。如前十八圆满 <lb ed="X" n="0201a03"/><lb ed="R034" n="0641a02"/>中说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a04"/><lb ed="R034" n="0641a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a0401">远離一切声闻独觉所有作意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a05"/><lb ed="R034" n="0641a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a0501">释曰。第六辨作意大。亲光释云。远離二乘分别作 <lb ed="X" n="0201a06"/><lb ed="R034" n="0641a05"/>意。<name role="" type="person">世亲</name>无性摄论第六亦同亲光。梁摄论第七卷 <lb ed="X" n="0201a07"/><lb ed="R034" n="0641a06"/>云。捨離声闻独觉思惟故。二乘思惟。谓数观苦无 <lb ed="X" n="0201a08"/><lb ed="R034" n="0641a07"/>常等生死过去。及数观涅槃寂静功德。此观但爱 <lb ed="X" n="0201a09"/><lb ed="R034" n="0641a08"/>自身。捨利益众生事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a10"/><lb ed="R034" n="0641a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a1001">廣大法味喜乐所持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a11"/><lb ed="R034" n="0641a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a1101">释曰。第七住持大。亲光释云。即用大乘法味喜乐 <lb ed="X" n="0201a12"/><lb ed="R034" n="0641a11"/>为食。梁摄论云。大乘十二部经名为大法。真如解 <lb ed="X" n="0201a13"/><lb ed="R034" n="0641a12"/>脱等为味。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/>经此法味生诸喜乐。长养菩萨五分法 <lb ed="X" n="0201a14"/><lb ed="R034" n="0641a13"/>身。此句正明住持圆净。又法花云。法喜禅悦食。更 <lb ed="X" n="0201a15"/><lb ed="R034" n="0641a14"/>无馀食想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a16"/><lb ed="R034" n="0641a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a1601">超五怖畏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a17"/><lb ed="R034" n="0641a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a1701">释曰。第八淸净大。亲光释云。谓超五怖畏。即三业 <lb ed="X" n="0201a18"/><lb ed="R034" n="0641a17"/>淸净。出诸怖畏。无犯戒等。诸恶趣等怖畏因故。五 <lb ed="X" n="0201a19"/><lb ed="R034" n="0641a18"/>怖畏者。一不活畏。二恶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201002" n="0201002"/>诵畏。三死畏。四恶趣畏。五 <lb ed="X" n="0201a20"/><lb ed="R034" n="0641b01"/>怯众畏。如是五畏。证得淸净意乐地时。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0201a2001" n="0201a2001"/><anchor xml:id="beg0201a2001" n="0201a2001"/>已<anchor xml:id="end0201a2001"/>远離 <lb ed="X" n="0201a21"/><lb ed="R034" n="0641b02"/><note place="inline">廣释五怖畏。如<persName>佛</persName>地论第二。善戒经第八。十住婆沙第二。<persName>佛</persName>性论第三。十地论第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201003" n="0201003"/>〔□〕婆沙七十五。顺正理 <lb ed="X" n="0201a22"/><lb ed="R034" n="0641b03"/>四十九等也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a23"/><lb ed="R034" n="0641b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201a2301">一向趣入不退转地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201a24"/><lb ed="R034" n="0641b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201a2401">释曰。第九证得大。亲光释云。一向趣入不退转地。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201b" n="0201b"/> <lb ed="X" n="0201b01"/><lb ed="R034" n="0641b06"/>即得一切智记莂时。一向不退。前七地中。犹有加 <lb ed="X" n="0201b02"/><lb ed="R034" n="0641b07"/>行功用运转。未得不退无功用道。其馀诸地。行无 <lb ed="X" n="0201b03"/><lb ed="R034" n="0641b08"/>加行功用运转。一向趣入不退转地。<note place="inline">今护法宗。三智门中。加行 <lb ed="X" n="0201b04"/><lb ed="R034" n="0641b09"/>智一向有漏。八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0401" n="0201b0401"/><anchor xml:id="beg0201b0401" n="0201b0401"/>已<anchor xml:id="end0201b0401"/>上一切不行。又八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0402" n="0201b0402"/><anchor xml:id="beg0201b0402" n="0201b0402"/>已<anchor xml:id="end0201b0402"/>上。一切烦恼皆不现行。名不退地。後当分别</note>又莊 <lb ed="X" n="0201b05"/><lb ed="R034" n="0641b10"/>严论第十卷。云不退菩萨品类有三。一未成不退。 <lb ed="X" n="0201b06"/><lb ed="R034" n="0641b11"/>谓信行地。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0601" n="0201b0601"/><anchor xml:id="beg0201b0601" n="0201b0601"/>已<anchor xml:id="end0201b0601"/>成不退。谓初地至七地。三极成不 <lb ed="X" n="0201b07"/><lb ed="R034" n="0641b12"/>退。谓八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0701" n="0201b0701"/><anchor xml:id="beg0201b0701" n="0201b0701"/>已<anchor xml:id="end0201b0701"/>上。般舟三昧经。菩提资粮论。<persName>佛</persName>地第 <lb ed="X" n="0201b08"/><lb ed="R034" n="0641b13"/>六。皆说八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b0801" n="0201b0801"/><anchor xml:id="beg0201b0801" n="0201b0801"/>已<anchor xml:id="end0201b0801"/>上。名不退地。恐繁不述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201b09"/><lb ed="R034" n="0641b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0201b0901">息一切众生一切灾横地而现在前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0201b10"/><lb ed="R034" n="0641b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0201b1001">释曰。此即第十释其业大。亲光释云。谓诸菩萨。能 <lb ed="X" n="0201b11"/><lb ed="R034" n="0641b16"/>息一切有情内外苦恼逼迫。地位现前。此地中有 <lb ed="X" n="0201b12"/><lb ed="R034" n="0641b17"/>大悲大慈。由此二种能息一切内病等苦。外贪等 <lb ed="X" n="0201b13"/><lb ed="R034" n="0641b18"/>恼之所逼迫。此二多作有情利乐。故得此者。名为 <lb ed="X" n="0201b14"/><lb ed="R034" n="0642a01"/>业大。<persName>佛</persName>地论云。灾横即道惑所发业及所得果。梁 <lb ed="X" n="0201b15"/><lb ed="R034" n="0642a02"/>朝论云。三界苦谛。名一切灾横。上来以约九德及 <lb ed="X" n="0201b16"/><lb ed="R034" n="0642a03"/>业释经十句讫。第二复次。约十地行故。配经十句。 <lb ed="X" n="0201b17"/><lb ed="R034" n="0642a04"/>故亲光云。复次皆住大乘者。谓住初地。证得遍满 <lb ed="X" n="0201b18"/><lb ed="R034" n="0642a05"/>真法界时。初得真实大乘法故。名住大乘。遊大乘 <lb ed="X" n="0201b19"/><lb ed="R034" n="0642a06"/>法者。谓第二地。修行菩萨三聚戒故。大乘行法。即 <lb ed="X" n="0201b20"/><lb ed="R034" n="0642a07"/>三聚戒。于诸众生其心平等者。谓第三地得诸勝 <lb ed="X" n="0201b21"/><lb ed="R034" n="0642a08"/>定发四无量。平等利乐诸有情故。離诸分别等者。 <lb ed="X" n="0201b22"/><lb ed="R034" n="0642a09"/>谓第四地。得三十七菩提分法。離诸分别及不分 <lb ed="X" n="0201b23"/><lb ed="R034" n="0642a10"/>别种种分别。诸分别者。即见所断分别我见。初地 <lb ed="X" n="0201b24"/><lb ed="R034" n="0642a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0201b2401" n="0201b2401"/><anchor xml:id="beg0201b2401" n="0201b2401"/>已<anchor xml:id="end0201b2401"/>離。不分别者。即修所断俱生我见。此地中。離即 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0201c" n="0201c"/> <lb ed="X" n="0201c01"/><lb ed="R034" n="0642a12"/>此二种相应诸法。名种种分别。行解异故。虽前後 <lb ed="X" n="0201c02"/><lb ed="R034" n="0642a13"/>離。尽处总说。如第四定说離苦根。如第三果離下 <lb ed="X" n="0201c03"/><lb ed="R034" n="0642a14"/>分结。有義。此地。第七识中俱生烦恼。一切远離。有 <lb ed="X" n="0201c04"/><lb ed="R034" n="0642a15"/>義。此地。第六识中。俱生我见。一切远離。非第七识。 <lb ed="X" n="0201c05"/><lb ed="R034" n="0642a16"/>以七地来。犹有微细烦恼现行。若无第七。应无染 <lb ed="X" n="0201c06"/><lb ed="R034" n="0642a17"/>依。应不似五。第七细惑。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0201c0601" n="0201c0601"/><anchor xml:id="beg0201c0601" n="0201c0601"/>已<anchor xml:id="end0201c0601"/>远離。五六七地。六识 <lb ed="X" n="0201c07"/><lb ed="R034" n="0642a18"/>粗惑应不现行。即违瑜伽解深密说。又如二乘金 <lb ed="X" n="0201c08"/><lb ed="R034" n="0642b01"/>刚喩定。第七识或俱。六识中最细烦恼一时俱断。 <lb ed="X" n="0201c09"/><lb ed="R034" n="0642b02"/>云何此中先離第七微细烦恼。後離六识粗烦恼 <lb ed="X" n="0201c10"/><lb ed="R034" n="0642b03"/>耶。是故四地得无我智。灭意识中俱生我见。未離 <lb ed="X" n="0201c11"/><lb ed="R034" n="0642b04"/>第七微细烦恼及六识中馀修断惑。此说伏难。非 <lb ed="X" n="0201c12"/><lb ed="R034" n="0642b05"/>是永灭。其第十地金刚心时。方顿灭修断种故。摧 <lb ed="X" n="0201c13"/><lb ed="R034" n="0642b06"/>伏一切众魔怨敌者。谓第五地。观四圣谛。皆平等 <lb ed="X" n="0201c14"/><lb ed="R034" n="0642b07"/>性。摧伏执取生死涅槃差别魔怨。远離一切声闻 <lb ed="X" n="0201c15"/><lb ed="R034" n="0642b08"/>独觉所有作意者。谓第六地。观十二支染净缘起。 <lb ed="X" n="0201c16"/><lb ed="R034" n="0642b09"/>皆平等性。远離二乘厌患杂染欣乐淸净繫念分 <lb ed="X" n="0201c17"/><lb ed="R034" n="0642b10"/>别。廣大法味喜乐所持者。谓第七地。证无相理。于 <lb ed="X" n="0201c18"/><lb ed="R034" n="0642b11"/>空智有勝行。受大法乐。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201004" n="0201004"/>超五怖畏因。名超五怖。五 <lb ed="X" n="0201c19"/><lb ed="R034" n="0642b12"/>怖畏果。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0201c1901" n="0201c1901"/><anchor xml:id="beg0201c1901" n="0201c1901"/>已<anchor xml:id="end0201c1901"/>離。一向趣入不退转位者。谓第九 <lb ed="X" n="0201c20"/><lb ed="R034" n="0642b13"/>地。决定趣入第十菩萨众行圆满不退转位。息诸 <lb ed="X" n="0201c21"/><lb ed="R034" n="0642b14"/>众生等者。谓第十地。得大法身。起大悲雲。雨大法 <lb ed="X" n="0201c22"/><lb ed="R034" n="0642b15"/>雨。息除一切众生苦恼所逼迫事。第三十度。第四 <lb ed="X" n="0201c23"/><lb ed="R034" n="0642b16"/>十愿。配经十句。如应配释。十度十愿。如第四卷经 <lb ed="X" n="0201c24"/><lb ed="R034" n="0642b17"/>记中释。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202a" n="0202a"/> <lb ed="X" n="0202a01"/><lb ed="R034" n="0642b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0202a0101">其名曰。解甚深義密意菩萨摩诃萨。如理请问菩萨 <lb ed="X" n="0202a02"/><lb ed="R034" n="0643a01"/>摩诃萨。法诵菩萨摩诃萨。善淸净慧菩萨摩诃萨。廣 <lb ed="X" n="0202a03"/><lb ed="R034" n="0643a02"/>慧菩萨摩诃萨。德本菩萨摩诃萨。勝義王菩萨摩诃 <lb ed="X" n="0202a04"/><lb ed="R034" n="0643a03"/>萨。观自在菩萨摩诃萨。<name role="" type="person">慈氏菩萨</name>摩诃萨。文殊师利 <lb ed="X" n="0202a05"/><lb ed="R034" n="0643a04"/>菩萨摩诃萨等。而为上首。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0202a06"/><lb ed="R034" n="0643a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0202a0601">释曰。第三就勝列名。略辨三義。一释名字。二说十 <lb ed="X" n="0202a07"/><lb ed="R034" n="0643a06"/>所由。三问答分别一生補处。言释名者。自有二義。 <lb ed="X" n="0202a08"/><lb ed="R034" n="0643a07"/>一通。二别。言通名者。如瑜伽论四十六云。一切菩 <lb ed="X" n="0202a09"/><lb ed="R034" n="0643a08"/>萨随德假名。有十六种。所谓名为菩提萨埵。摩诃 <lb ed="X" n="0202a10"/><lb ed="R034" n="0643a09"/>萨埵。乃至十六。名为法师。显扬第八亦同瑜伽。莊 <lb ed="X" n="0202a11"/><lb ed="R034" n="0643a10"/>严十二卷。名虽少异。意况大同。又莊严云。此十六 <lb ed="X" n="0202a12"/><lb ed="R034" n="0643a11"/>名。皆依義立一切菩萨。总有此名。若人闻有此名 <lb ed="X" n="0202a13"/><lb ed="R034" n="0643a12"/>应知即是菩萨。解云。今言菩萨摩诃萨者。即通名 <lb ed="X" n="0202a14"/><lb ed="R034" n="0643a13"/>中。初二号也。释義如前。<note place="inline">十六名者。一名菩提萨埵。二名<name role="" type="person">摩诃萨埵</name>。三名成就 <lb ed="X" n="0202a15"/><lb ed="R034" n="0643a14"/>觉慧。四名最上照明。五名最勝真子。亦名最勝之子。六名最勝住持。亦名最勝所依。七名普能降伏。亦名 <lb ed="X" n="0202a16"/><lb ed="R034" n="0643a15"/>最勝所使。八名最勝萌芽。九名勇健。亦名猛健。十名最勝圣。亦名上轨笵师。十一名商主。十二名具大名 <lb ed="X" n="0202a17"/><lb ed="R034" n="0643a16"/>称。十三名怜愍。亦名成就慈悲。十四名大福。十五名自在。亦名富自在。十六名法师</note>言别名者。 <lb ed="X" n="0202a18"/><lb ed="R034" n="0643a17"/>如後廣释。等者。等取其馀无量诸菩萨也。而为上 <lb ed="X" n="0202a19"/><lb ed="R034" n="0643a18"/>首者。谓十菩萨。于此众中最第一故。名为上首。故 <lb ed="X" n="0202a20"/><lb ed="R034" n="0643b01"/><persName>佛</persName>地云。妙生菩萨。于此众中最第一故。名为上首。 <lb ed="X" n="0202a21"/><lb ed="R034" n="0643b02"/>说十意者。有其三。義第一菩萨。初解释甚深義故。次 <lb ed="X" n="0202a22"/><lb ed="R034" n="0643b03"/>三菩萨。各问勝義一种相故。後六菩萨。各问一品 <lb ed="X" n="0202a23"/><lb ed="R034" n="0643b04"/>差别義故。故唯列十。又解。为存略故。但说十也。如 <lb ed="X" n="0202a24"/><lb ed="R034" n="0643b05"/><persName>佛</persName>地论第二卷云。此经略故。唯列一名。所馀众会。 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202b" n="0202b"/> <lb ed="X" n="0202b01"/><lb ed="R034" n="0643b06"/>但擧其数。结集法者意在略故。又智度论第七卷 <lb ed="X" n="0202b02"/><lb ed="R034" n="0643b07"/>云。问曰。菩萨甚多。何以独说二十二种菩萨名字。 <lb ed="X" n="0202b03"/><lb ed="R034" n="0643b08"/>答曰。菩萨无量。说不可尽。若都说者。文字难载。复 <lb ed="X" n="0202b04"/><lb ed="R034" n="0643b09"/>次。菩萨不过二种。所谓在家。出家。此方。他方。在家 <lb ed="X" n="0202b05"/><lb ed="R034" n="0643b10"/>谓<g ref="#CB00584">颰</g>陀罗等。出家谓妙德等。此方谓慈氏等。他方 <lb ed="X" n="0202b06"/><lb ed="R034" n="0643b11"/>谓观音等。若说此二。当知一切都<anchor xml:id="nkr_note_add_0202b0601" n="0202b0601"/><anchor xml:id="beg0202b0601" n="0202b0601"/>已<anchor xml:id="end0202b0601"/>摄尽。问。解节 <lb ed="X" n="0202b07"/><lb ed="R034" n="0643b12"/>经云。弥勒观音<name role="" type="person">文殊师利</name>。皆是一生補处菩萨。一 <lb ed="X" n="0202b08"/><lb ed="R034" n="0643b13"/>生補处。与最後身。有何差别。答。萨婆多宗。如弥勒 <lb ed="X" n="0202b09"/><lb ed="R034" n="0643b14"/>等。兜率陀天身。名为一生。生人中成<persName>佛</persName>身者。名最 <lb ed="X" n="0202b10"/><lb ed="R034" n="0643b15"/>後身。故俱舍论第十一云。兜率陀天。一生所繫菩 <lb ed="X" n="0202b11"/><lb ed="R034" n="0643b16"/>萨。及最後身。必无中夭。顺正理论第三十一亦同 <lb ed="X" n="0202b12"/><lb ed="R034" n="0643b17"/>俱舍。<note place="inline">问。理应睹史经无量生。如何但说名一生耶。若言菩萨得自在故唯一生者。如何会释大 <lb ed="X" n="0202b13"/><lb ed="R034" n="0643b18"/>婆沙等。此義难更须思</note>今依大乘。诸教不同。自有圣教。唯说 <lb ed="X" n="0202b14"/><lb ed="R034" n="0644a01"/>天身名为一生。如大般若第七卷云。一生所繫睹 <lb ed="X" n="0202b15"/><lb ed="R034" n="0644a02"/>史天菩萨。自有圣教。唯说天身名最後。如<persName>佛</persName>地论 <lb ed="X" n="0202b16"/><lb ed="R034" n="0644a03"/>第五卷云。兜率陀天後身菩萨。于中教化。自有圣 <lb ed="X" n="0202b17"/><lb ed="R034" n="0644a04"/>教。唯说天身。名为一生及最後生。如菩提资粮论 <lb ed="X" n="0202b18"/><lb ed="R034" n="0644a05"/>第一卷云。一生所繫菩萨。入兜率陀。最後生菩萨。 <lb ed="X" n="0202b19"/><lb ed="R034" n="0644a06"/>住兜率陀。自有圣教。唯说人身名为一生。如解节 <lb ed="X" n="0202b20"/><lb ed="R034" n="0644a07"/>经等。观音文殊名一生補处。自有圣教。唯说人身 <lb ed="X" n="0202b21"/><lb ed="R034" n="0644a08"/>名最後生。如瑜伽四十八云。最後生者。诸菩萨于 <lb ed="X" n="0202b22"/><lb ed="R034" n="0644a09"/>此生中。能现等觉阿耨多罗三藐三菩提。具说如 <lb ed="X" n="0202b23"/><lb ed="R034" n="0644a10"/>彼。自有圣教。唯说人身。名为一生及最後生。如智 <lb ed="X" n="0202b24"/><lb ed="R034" n="0644a11"/>度论第四十云。一生補处者。或以相知。如<name role="" type="person">阿私陀</name> <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0202c" n="0202c"/> <lb ed="X" n="0202c01"/><lb ed="R034" n="0644a12"/>仙人。观其身相。知今世成<persName>佛</persName>。见食乳糜。知今日成 <lb ed="X" n="0202c02"/><lb ed="R034" n="0644a13"/><persName>佛</persName>。末後身菩萨。以方便力。受恶业报。现有魔恼等。 <lb ed="X" n="0202c03"/><lb ed="R034" n="0644a14"/>自有圣教。说天名一生。说人名後有。如瑜伽论第 <lb ed="X" n="0202c04"/><lb ed="R034" n="0644a15"/>四十云。显扬第八。彼云。一生所繫者。此生无间当 <lb ed="X" n="0202c05"/><lb ed="R034" n="0644a16"/>证无上正等菩提。最後有者。谓即住此生。能证无 <lb ed="X" n="0202c06"/><lb ed="R034" n="0644a17"/>上正等菩提。大同萨婆多。然说天等名一生者。古 <lb ed="X" n="0202c07"/><lb ed="R034" n="0644a18"/>来相传。自有三释。一云。即说天身名为一生。人生 <lb ed="X" n="0202c08"/><lb ed="R034" n="0644b01"/>即是後身摄故。一云。说人身名为一生。更受人生 <lb ed="X" n="0202c09"/><lb ed="R034" n="0644b02"/>方成<persName>佛</persName>故。一云。人天合说名为一生。如说七生预 <lb ed="X" n="0202c10"/><lb ed="R034" n="0644b03"/>流果等。合说二生为一生故。问。若说天身名一生 <lb ed="X" n="0202c11"/><lb ed="R034" n="0644b04"/>者。智度论说如何会释。故智度论三十八云。三生 <lb ed="X" n="0202c12"/><lb ed="R034" n="0644b05"/>菩萨。唯生兜率。解云。據实三生。谓人生天生最後 <lb ed="X" n="0202c13"/><lb ed="R034" n="0644b06"/>生。而说天身名三生者。三中一数。故说三生。人身 <lb ed="X" n="0202c14"/><lb ed="R034" n="0644b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0202c1401" n="0202c1401"/><anchor xml:id="beg0202c1401" n="0202c1401"/>已<anchor xml:id="end0202c1401"/>受故。後身成<persName>佛</persName>故。是故不说人生後生名三生 <lb ed="X" n="0202c15"/><lb ed="R034" n="0644b08"/>也。问。<name role="" type="person">慈氏菩萨</name>。可言補处。如何馀者称補处耶。答。 <lb ed="X" n="0202c16"/><lb ed="R034" n="0644b09"/>如智度论第七释云。除弥勒外。馀菩萨众。虽非此 <lb ed="X" n="0202c17"/><lb ed="R034" n="0644b10"/>方赞補<persName>佛</persName>处。于十方国。皆補<persName>佛</persName>处。故称補处。问。慈 <lb ed="X" n="0202c18"/><lb ed="R034" n="0644b11"/>氏菩萨。理应多生。如何说言天一生耶。答。據实多 <lb ed="X" n="0202c19"/><lb ed="R034" n="0644b12"/>生。同是天故。名为一生。问。若尔。便违智度论说。故 <lb ed="X" n="0202c20"/><lb ed="R034" n="0644b13"/>第四云。下天寿短。<persName>佛</persName>未出时。命<anchor xml:id="nkr_note_add_0202c2001" n="0202c2001"/><anchor xml:id="beg0202c2001" n="0202c2001"/>已<anchor xml:id="end0202c2001"/>终故。上天寿长。 <lb ed="X" n="0202c21"/><lb ed="R034" n="0644b14"/><persName>佛</persName>灭度後。命始终故。<name role="" type="person">兜率天</name>不长不短。<persName>佛</persName>出世时。 <lb ed="X" n="0202c22"/><lb ed="R034" n="0644b15"/>正相会故。補处菩萨。常生其中。大婆沙论百七八 <lb ed="X" n="0202c23"/><lb ed="R034" n="0644b16"/>亦同智论。<note place="inline">思</note>问。一生者。依何身说。为约实行。为化 <lb ed="X" n="0202c24"/><lb ed="R034" n="0644b17"/>相耶。答。三身中。法身。无有補处之義。无初後故。若 <pb ed="X" xml:id="X21.0369.0203a" n="0203a"/> <lb ed="X" n="0203a01"/><lb ed="R034" n="0644b18"/>受用身。自有二种。一自受用。虽无入般涅槃处之 <lb ed="X" n="0203a02"/><lb ed="R034" n="0645a01"/>義。而有赞補初成<persName>佛</persName>義。故瑜伽论四十六云。究竟 <lb ed="X" n="0203a03"/><lb ed="R034" n="0645a02"/>菩萨。自有二种。一者一生所繫。二者住最後身。准 <lb ed="X" n="0203a04"/><lb ed="R034" n="0645a03"/>此实行。于理无违。所以者何。據实为论。顿悟菩萨。 <lb ed="X" n="0203a05"/><lb ed="R034" n="0645a04"/>第十地中。变易生死。虽无分别。前後异熟别尽别 <lb ed="X" n="0203a06"/><lb ed="R034" n="0645a05"/>生。由二障种。而有变易前後异熟别尽别生。由斯 <lb ed="X" n="0203a07"/><lb ed="R034" n="0645a06"/>亦有<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0701" n="0203a0701"/><anchor xml:id="beg0203a0701" n="0203a0701"/>已<anchor xml:id="end0203a0701"/>入等觉未入等觉差别義故。分为二种。此 <lb ed="X" n="0203a08"/><lb ed="R034" n="0645a07"/>中意说。变易生死。由二障种子力故。数数生灭。故 <lb ed="X" n="0203a09"/><lb ed="R034" n="0645a08"/>成唯识云。前异熟既尽。复生馀异熟。不同二乘无 <lb ed="X" n="0203a10"/><lb ed="R034" n="0645a09"/>烦恼障故。不许前异熟尽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/>复异熟生。但言延命令 <lb ed="X" n="0203a11"/><lb ed="R034" n="0645a10"/>受变易。具说如彼。二他受用身。及变化身。皆有一 <lb ed="X" n="0203a12"/><lb ed="R034" n="0645a11"/>生補处之義。如弥陀<persName>佛</persName>说有父母入涅槃義。由斯 <lb ed="X" n="0203a13"/><lb ed="R034" n="0645a12"/>观音赞補<persName>佛</persName>处。名为一生補处菩萨。然彼弥陀自 <lb ed="X" n="0203a14"/><lb ed="R034" n="0645a13"/>有二种。一为地上菩萨所现。是他受用。二为地前 <lb ed="X" n="0203a15"/><lb ed="R034" n="0645a14"/>异生二乘。变化身摄。问。若尔。渐悟应唯一生。无别 <lb ed="X" n="0203a16"/><lb ed="R034" n="0645a15"/>尽别生故。解云。如观世音菩萨。说为一生。于理无 <lb ed="X" n="0203a17"/><lb ed="R034" n="0645a16"/>违。即最後身为一生故。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0203a18"/><lb ed="R034" n="0645a17"/> <lb ed="X" n="0203a19"/><lb ed="R034" n="0645a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>解深密经疏卷第一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0171c2101" to="#end0171c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0174a0501" to="#end0174a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0175a2001" to="#end0175a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0176a2301" to="#end0176a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0177a0101" to="#end0177a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0178b1801" to="#end0178b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0178b1901" to="#end0178b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0178b2001" to="#end0178b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0178c0101" to="#end0178c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0179b1501" to="#end0179b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0179c0501" to="#end0179c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0179c0701" to="#end0179c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0180a0901" to="#end0180a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0180b1001" to="#end0180b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0180b1901" to="#end0180b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0180c1301" to="#end0180c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0182b1801" to="#end0182b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0184a0401" to="#end0184a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0185a1601" to="#end0185a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0185b1501" to="#end0185b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0186a2001" to="#end0186a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="赵文平 (2021-07-27)">翅<note type="cf1">X21n0388_p0815c20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">翘</rdg></app> <app from="#beg0186c0401" to="#end0186c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0187c0601" to="#end0187c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0189b1701" to="#end0189b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0190a0101" to="#end0190a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0190b2301" to="#end0190b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0190c0901" to="#end0190c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0190c1401" to="#end0190c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0191b1101" to="#end0191b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0192c0701" to="#end0192c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0192c2001" to="#end0192c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0192c2101" to="#end0192c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0192c2301" to="#end0192c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0193a0801" to="#end0193a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0194a0401" to="#end0194a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0194b1501" to="#end0194b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0194b1502" to="#end0194b1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0194b1701" to="#end0194b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0194c2101" to="#end0194c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0195a1501" to="#end0195a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196b1401" to="#end0196b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196c0101" to="#end0196c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196c0901" to="#end0196c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196c1801" to="#end0196c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196c1802" to="#end0196c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0197b0501" to="#end0197b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0197c0701" to="#end0197c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0197c1601" to="#end0197c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0198c0701" to="#end0198c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199a1501" to="#end0199a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199b2301" to="#end0199b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199b2302" to="#end0199b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199c1901" to="#end0199c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199c2001" to="#end0199c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0199c2002" to="#end0199c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0200a0201" to="#end0200a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0200c1501" to="#end0200c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201a2001" to="#end0201a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b0401" to="#end0201b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b0402" to="#end0201b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b0601" to="#end0201b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b0701" to="#end0201b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b0801" to="#end0201b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201b2401" to="#end0201b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201c0601" to="#end0201c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0201c1901" to="#end0201c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0202b0601" to="#end0202b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0202c1401" to="#end0202c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0202c2001" to="#end0202c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a0701" to="#end0203a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0186001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0186001">二形已下八字疑剩</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0171001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">目录新作</note> <note n="0171002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171002">言一作教</note> <note n="0171003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171003">故上疑脱无说二字</note> <note n="0174001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174001">二依等七字有本傍书</note> <note n="0176001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">知下一本有文脱也三字傍书</note> <note n="0176002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176002">列疑引次同</note> <note n="0176003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176003">羊疑车</note> <note n="0177001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177001">一上疑脱以字</note> <note n="0177002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177002">列疑引</note> <note n="0178001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178001">行疑剩字</note> <note n="0179001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179001">高疑剩字</note> <note n="0179002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179002">前疑说</note> <note n="0179003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179003">楯疑犹</note> <note n="0180001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180001">起下疑脱分字</note> <note n="0180002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180002">二疑三</note> <note n="0180003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180003">者疑剩字</note> <note n="0181001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181001">等上疑脱如是二字</note> <note n="0183001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183001">二疑百</note> <note n="0183002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183002">四疑三</note> <note n="0183003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183003">蕴上疑脱行字</note> <note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">别疑列</note> <note n="0184002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184002">八或作六</note> <note n="0184003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184003">流异作留</note> <note n="0185001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185001">如疑知</note> <note n="0185002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185002">有疑剩字</note> <note n="0186001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186001">二形巳下八字疑剩</note> <note n="0187001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187001">迴疑迥</note> <note n="0188001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188001">测疑剩字</note> <note n="0188002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188002">作疑剩字</note> <note n="0188003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188003">作疑依</note> <note n="0189001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189001">特疑搏</note> <note n="0189002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189002">天下疑脱人字</note> <note n="0189003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189003">害疑肉</note> <note n="0189004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189004">住异作任</note> <note n="0190001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190001">恃疑持</note> <note n="0191001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191001">觉下疑脱故字</note> <note n="0194001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194001">怛疑恒</note> <note n="0194002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194002">二上疑脱无字</note> <note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">应下疑有脱文</note> <note n="0196001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196001">闻疑说</note> <note n="0198001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198001">勝等八字恐衍文</note> <note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">有疑情</note> <note n="0200002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200002">能下疑脱摧字</note> <note n="0201001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201001">经疑以</note> <note n="0201002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201002">诵疑名</note> <note n="0201003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201003">口疑二</note> <note n="0201004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201004">超上疑脱超五怖畏者谓第八地八字</note> <note n="0203001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203001">复疑後</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0171c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0171c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0174a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0174a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0175a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0175a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0176a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0176a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0177a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0177a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0178b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0178b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0178b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0178c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0178c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0179b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0179c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0179c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0179c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0180a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0180b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0180b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0180c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0180c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0182b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0182b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0184a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0184a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0185a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0185a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0185b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0185b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0186a2001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X21.0186a20.08" target="#nkr_note_add_0186a2001">翅【CB】，翘【卍续】</note> <note n="0186c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0186c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0187c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0187c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0189b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0189b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0190a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0190b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0190c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0190c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0190c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0191b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0191b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0192c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0192c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0192c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0192c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0192c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0193a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0193a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0194a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0194b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0194b1502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0194b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0194c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0194c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0195a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0195a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196c1802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196c1802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0197b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0197c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0197c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0197c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0198c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0198c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199b2302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199b2302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0199c2002" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0199c2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0200a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0200a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0200c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0200c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b0402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0201c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0202b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0202c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0202c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>